BANJALUKA – Građani BiH trenutno najviše vjeruju medijima, a najmanje političarima, pokazalo je najnovine istraživanje “Medijske slobode u BiH 2025.
Uporedni izvještaj 2017. – 2025.”, a koje je za Fondaciju “Friedrich Ebert” i Udruženje BH novinari radila agencija “Prime communications”.
“U 2025. godini građani BiH najviše vjeruju medijima (66,8 odsto) i vjerskim zajednicama (52,1 odsto), zatim institucijama vlasti (45,8 odsto), međunarodnoj zajednici (32 odsto), te nevladinom sektoru (17,3 odsto)”, navodi se u istraživanju.
Političke stranke (10 odsto) i političari (7,3 odsto) pridobili su najmanje povjerenja od strane građana.
“U odnosu na 2024. godinu bilježimo generalno pad povjerenja građana i to najviše u NVO sektor, međunarodnu zajednicu i političare. Neznatan rast povjerenja je primjećen kod medija i institucijama vlasti”, istaknuto je u istraživanju.
Na nivou entiteta primjećene su određene razlike. U FBiH najviše se vjeruje medijima, a potom institucijama vlasti i vjerskim ustanovama, dok je u Republici Srpskoj situacija obrnuta, najviše se vjeruje vjerskim zajednicama, dok se ostalim institucijama ne vjeruje mnogo.
Takođe, povjerenje u institucije generalno je trenutno više kod stanovnika FBiH, nego kod stanovnika Republike Srpske. Povjerenje u političke partije i političare veće je u Republici Srpskoj, nego u FBiH.
“Povjerenje građana RS u NVO i međunarodnu zajednicu ne postoji i vjerujemo da je to rezultat svega što se dešavalo proteklih mjeseci u BiH i tiče se prestanka rada USAID-a i kampanje protiv te organizacije”, navedeno je u istraživanju.
Prema mišljenju skoro dvije trećine ispitanika u BiH (61,1 odsto) sloboda medija u FBiH je djelimično prisutna, dok 28,1 odsto misli da je potpuno prisutna, a 6,1 odsto da uopšte nije prisutna.
“Pogledamo li rezultate po entitetima vidimo da 83,2 odsto stanovnika RS smatra da je sloboda medija potpuno prisutna u FBiH, dok to isto misli 1,2 odsto stanovnika FBiH. Među stanovnicima FBiH nalazimo 63,8 odsto koji tvrde da je sloboda medija djelimično prisutna, dok to isto misli 12,6 odsto stanovnika RS”, navodi se u istraživanju.
Najveće prepreke za slobodan rad medija u BiH su njihova politička zavisnost (65,8 odsto), opšta politička klima u državi (47,3 odsto), finansijska zavisnost (32,8 odsto) i nedovoljna profesionalnost (20,2 odsto).
“Odgovori koje smo dobili 2025. godine donekle se razlikuju od odgovora iz 2024. godine tj. došlo je do porasta procenata koji se tiču finansijske zavisnosti (oko 10 odsto), promijenila se opšta klima u zemlji (oko 15 odsto) i finansijska zavisnost (oko 10 odsto)”, navedeno je u istraživanju.
Najveći uticaj na rad medija imaju političari i političke stranke i to misli 63,5 odsto stanovnika BiH, i taj procenat je za četiri odsto viši u odnosu na 2024. godinu.
“Uduplao se procenat građana koji misle da OHR ima uticaj na rad medija sa 7,4 odsto na 14,5 odsto, dok je opao procenat onih koji smatraju da je uticaj biznismena i poslovnih ljudi prepreka da rade slobodno i profesionalno”, navedeno je u istraživanju.
Više od dvije trećine građana BiH (71,5 odsto) smatra da su političari i političke stranke glavni kršioci novinarskih prava i medijskih sloboda, dok svaki deseti (11,2 odsto) misli da su to vlasnici medija i urednici. Da OHR i međunarodna zajednica krše novinarska prava i medijske slobode smatra 15,1 odsto stanovnika BiH.
Kada se govori o unapređenju novinarskog rada i kvaliteta izvještavanja, ispitanici ističu skoro sve ponuđene opcije kao važne, ali razlike postoje među entitetima.
“U FBiH smatraju da ima prostora za poboljšanje svih aspekata novinarskog rada, dok u RS smatraju da akcenat treba staviti na poboljšanje uslova rada novinara i osigurati bolju primjenu zakona o zaštiti prava novinara”, naglašeno je u istraživanju.
Podijeljeno je mišljenje kada se radi o primjeni zakonske odredbe o kleveti kao krivičnom djelu – skoro je podjednak procenat onih koji smatraju da je ovaj zakon uticao negativno na rad medija i novinara (32 odsto), dok 28,9 odsto smatra da nije bilo nikakvog uticaja, a 26,9 odsto nije upoznato sa posljedicama kriminalizacije klevete.
“Iako je do sada podneseno više od 150 krivičnih prijava protiv građana, opozicionih političara, aktivista civilnog društva i novinara, za 37,1 odsto ispitanika u BiH to je znak da vlasti u RS žele ugušiti slobodu medija, dok 33,8 odsto smatra da vlasti u RS žele kazniti svaku osobu koja kritikuje političare, ministare, narodne poslanike ili direktore javnih preduzeća”, navodi se u istraživanju.
Svaki peti ispitanik (20,8 odsto) smatra da vlasti nastoje da drže u strahu sve građane. I dok stanovnici FBiH imaju podijeljeno mišljenje o ciljevima vlasti koje žele da postignu kriminalizacijom klevete, u RS dominira mišljenje da se želi ugušiti sloboda medija (63 odsto), navodi se u istraživanju.
Istraživanje je pokazalo i da više od 90 odsto ispitanika smatra da su u posljednjih godinu dana u medijima imali dovoljno informacija o ubistvima žena, nasilju nad ženama i djecom, porodičnog nasilja uopšte. Nezavisne