ZAGREB – Fortenova grupa, najveća kompanija u Hrvatskoj i regiji koja zapošljava više od 45.000 ljudi, reprogramirala je dug težak 1,2 milijarde evra na još godinu dana, ali problemi time nisu gurnuti pod tepih.
Ovih dana, doduše još na kapaljku, izlaze prvi konkretni brojevi za cijelu poslovnu grupu u protekloj i prvih šest mjeseci ove godine. Brojevi su vrlo zabrinjavajući i prilično depresivni, pa i ne čudi da se nitko nije javio na javni tender kojim je kompanija početkom godine kumila i molila nekoga da je preuzme. Zapravo, da kupi firmu MidCo koja je vlasnica cijele Fortenove.
Uprava Fortenove nakon toga je od svojih nesankcionisanih vlasnika, a tu se prije svega misli na hrvatskog plinskog kralja Pavla Vujnovca koji sa partnerima kontroliše oko 28 posto kompanije, zatražila da iznađu rješenje za spas posrnulog ex-Todorićevog carstva.
Udjeli ruskih banaka pod sankcijama (Sberbank i VTB kontrolišu 50 posto vlasništva) su blokirani, pa su se u Fortenovi dosjetili pravne akrobacije kojom bi krovna fondacija prodala svoju kompaniju MidCo koja vlasnički posredno upravlja Fortenovom.
Tako dobijen novac (od prodaje firme MidCo) pripao bi vlasnicima krovne fondacije među kojima su i sankcionisane ruske banke, ali one ne bi dobile novac, već bi njihov novčani dio bio zamrznut na posebnom računu do okončanja sankcija.
Kako Sberbank i VTB banka uopšte nemaju pravo glasa, o svemu bi odlučivao Pavao Vujnovac koji sa svojih 28 posto, de facto, ima većinu u skupštini dioničara Fortenove.
Zato su se već pojavile brojne spekulacije prema kojima bi Vujnovac firmu MidCo zapravo mogao prodati sam sebi.
Ipak, izvori tvrde da je to gotovo pa nemoguća misija jer Vujnovac navodno ima ozbiljnih finansijskih problema i sa svojim ogromnim poslovnim carstvom, piše Podravski list.
Koliko vrijedi Fortenova grupa, kompanija koja u portfelju ima Konzum, Mercator, Jamnicu, Zvijezdu, Belje, Tisak, Pik Vrbovec, srpski Dijamant i brojne druge tkompanije.
Kad ne bi bilo ogromnog duga prema finansijskim institucijama, Fortenova bi vrijedila nekoliko milijardi evra.
S obzirom na ukupan bruto dugoročni i kratkoročni dug koji samo prema kreditorima ovog trena navodno iznosi oko dvije milijarde evra, dolazimo do vrijednosti koja bi se mogla mjeriti u stotinama miliona evra, nikako više od milijarde.
I sama Fortenova priznaje da joj neto dug ovog trena iznosi oko 1,1 milijardu evra.
Riječ je o ukupnom finansijskom dugu od kojeg se oduzimaju novac i novčani ekvivalenti kojima raspolaže kompanija. Poređenja radi, neto dug Podravke ovog je trena tek 20 miliona evra.
Poznato je, dakle, da je Fortenova nedavno refinansirala dug prema američkom fondu HPS-u u iznosu od 1,2 milijarde evra koji je dospijevao u septembru. Povrat je prolongiran do novembra iduće godine, ali ovaj put uz ukupnu kamatu od čak 18 odsto.
Veliki gubitak
Kamata na obveznice formalno je ostala ista, oko 12 odsto, ali zbog velikog rizika vezanog uz toksičnu vlasničku strukturu i poslovanje Fortenova je HPS-u morala platiti i jednokratni diskont od 6,75 odsto, što iznosi oko 75 miliona evra.
Ako je suditi po svim javno dostupnim brojevima, Fortenova ne može servisirati taj dug. Nikako. U prvih šest mjeseci ove godine Fortenova grupa imala je 2,7 milijardi evra ukupnih prihoda, što je devet posto više nego u istom razdoblju lani. U istom razdoblju, međutim, poslovala je s gubitkom od čak 40,5 miliona evra.
To je 12 puta veći gubitak nego u istom razdoblju prošle godine. Pritom je segment prodaje (Konzum, Mercator, Roto, Tisak) ostvario 19 odsto manju operativnu dobit (profit prije kamata i poreza), a poljoprivreda (Belje, Pik Vinkovci, Vupik, Agrolaguna) je podbacila 27 odsto.
Poslovni program hrane i pića (Jamnica, Kiseljak, Zvijezda, Dijamant, Pik Vrbovec) ostvario je u prvom polugodištu čak 55 posto nižu operativnu dobit nego u istom polugodišnjem razdoblju prošle godine. Prihodi u retailu (Konzum, Mercator) iznosili su u prvih šest mjeseci 2,24 milijarde evra, što je više od 80 odsto ukupnih prodajnih prihoda cijele grupe.
Jedna brojka u polugodišnjem finansijskom izvještaju posebno bode u oči: Fortenova je samo za kamate u prvih šest mjeseci morala platiti 65,5 miliona eura, što je 13 posto više nego u istom razdoblju lani. Dok se Fortenova sve skuplje i nepovoljnije zadužuje, poređenja radi, Podravkini pokazatelji zaduženosti nisu bili nikad bolji: padaju kamate, ali i glavnica.
Tako je ukupan finansijski dug Podravke potkraj juna ove godine iznosio 70 miliona eura (neto dug je, podsjećamo, tek 20 miliona), a trošak kamata u prvih je šest mjeseci iznosio tek 660.000 evra.
Ukupan finansijski dug je čak 16 odsto manji nego prošle godine. Podravka nikad u novijoj istoriji nije bila manje zadužena, nikad nije tako efikasno upravljala novčanim tokovima i nikad nije imala više keša.
Stoga se mediji u Hrvatskoj pitaju zašto onda Podravka ne bi kupila cijelu Fortenovu? Uprkos činjenici da je Fortenova po prihodima i broju zaposlenih ovog trena sedam do osam puta veća kompanija od Podravke, okolnosti su takve da bi koprivnička firma tu operaciju mogla sprovesti bez većih problema.
Prvo, valja ponoviti da Fortenova zbog velikih dugova ne vrijedi mnogo. Prema nekim neslužbenim tumačenjima koja stižu s domaćih finansijskih tržišta, za tu operaciju valjalo bi u prvoj fazi osigurati oko 500 miliona evra, a kasnije još 200 do 300 miliona evra. Može li Podravka progutati toliki zalogaj? Gledamo li čisto finansijski i vlasnički – ne bi trebalo biti problema.
Podravka je niskozadužena kompanija kojoj novo kreditno zaduženje od nekoliko stotina miliona evra ne bi trebalo predstavljati baš nikakav problem. A tu su i penzioni fondovi plus država, ključni vlasnici, koji bi kroz dokapitalizaciju koprivničke firme mogli osigurati još toliko.
Osim toga, ako – posve hipotetički – Podravka nakani ući u tu veliku operaciju koja će garantovati ostanak najjačeg maloprodajnog lanca u domaćim rukama, može izaći iz svojeg farmaceutskog biznisa. Što će joj u tom slučaju Belupo ako će s druge strane dobiti Konzum, Jamnicu, Zvijezdu, Belje? Kako bi se tu sigurno nešto pitalo i penzionere i državu, zašto Belupo ne bi preuzeli upravo penzioni fondovi?
Ionako upravljaju tom farmaceutskom kompanijom s obzirom da je cijela uprava u njihovim rukama. A za Belupo se može dobiti lijep novac: koja koja je lani (cijela grupa Belupo) ostvarila 1,1 milijardu kuna prihoda i blizu 140 miliona kuna čistog profita (s još jednom velikom i modernom fabrbikom u Koprivnici) na tržištu navodno vrijedi između 300 i 400 miliona evra.
Javna je tajna da je Podravka već bacila oko na Fortenovin agrobiznis koji bi se trebao prodavati do kraja godine, prema uslovu američkog HPS-a u postupku reprograma zajma teškog 1,2 milijarde evra. Koprivnička je firma, dakle, ovog trena ionako zainteresovana za preuzimanje Belja, Pika Vinkovci i vukovarskog Vupika i za to bi, prema navodima pojedinih konsultanata, mogla iskeširati i više od 300 miliona evra, piše Podravski list, a prenosi Danica.hr.
U čemu bi onda bio problem da, recimo, izdvoji još toliko pa preuzme cijelu Fortenovu? Rizičan je to posao, nema nikakve sumnje, jer je Fortenova doista prezadužena i bremenita brojnim finansijsko-pravnim problemima. No, to je istodobno i velika prilika – dokopati se u suštini vrijedne kompanije u situaciji kad ona vrijedi najmanje. Posao i prilika za hrabre i odvažne.
Jedno je sigurno: američki fond HPS koji je Fortenovi dao novi kredit od 1,2 milijarde evra uz 18 posto kamata – zahvaljujući čvrstom ugovoru i jamstvima – može već sutra sjesti na imovinu cijele grupe i potom rasprodati sve Fortenovine firme kako bi pokrio svoja potraživanja. Agencije