Zapisnici PU RS dokazali – Litvanci 15 godina nekažnjeno izvlačili novac iz FG „Birač“

– Poreska uprava RS u svakoj kontroli „Birča“ utvrdila neplaćene poreske obaveze

– Samo „Balkal“ utajio 11 miliona KM poreza

– Sudovi poništavali rješenja PURS-a

– Podneseni izvještaji protiv direktora „Balkala“ i „Birča“

BANJALUKA, Niz zapisnika o kontroli Poreske uprave Republike Srpske dokazuje da su Litvanci, upravljajući Fabrikom glinice „Birač“ više od 15 godina, kršili zakone, transfernim cijenama utajivali porez i izvlačili milione maraka iz preduzeća i Republike Srpske, a za to, ne samo da nisu krivično odgovorali, već protiv njih nikada nije podignuta nijedna optužnica.

U Poreskoj upravi RS za CAPITAL su potvrdili da su godinama unazad u kontrolama transfernih cijena kod FG „Birač“ otkrivali milionske poreske obaveze čije plaćanje su Litvanci izbjegavali.

Osim nekoliko kontrola FG „Birač“, poreznici su kontrolisali i njena povezana preduzeća – „Aluminu“ i „Balkal“ i takođe utvrdili brojne nezakonitosti, ali reakcije vlasti RS nije bilo sve do 2013. kada je Vlada RS ušla u FG „Birač“, a Litvanci pobjegli.

FG „Birač“ tada je otišla u stečaj koji i danas traje. MUP RS je tek tada podnio izvještaje o počinjenim krivičnim djelima, ali Specijalno tužilaštvo do danas nije podignulo nijednu optužnicu.

Kontrole počele 2001. godine

Poreska uprava RS utvrdila je u prvoj kontroli transfernih cijena u kojoj je kontrolisan period od 1. jula 2001 do 30. juna 2002. godine da „Birač“ mora platiti 3,1 milion KM poreza, na šta se ovaj poreski obveznik žalio, a zatim podnio i tužbu koju je Vrhovni sud RS krajem 2004. godine odbio kao neosnovanu.

U novoj kontroli, gdje je predmet provjere bilo poslovanje od 1. jula 2002. do 30. septembra 2004. godine, PURS je utvrdila dodatne obaveze FG „Birač“ u iznosu od 558.956 KM.

PURS je kontrolisala i period od 1. oktobra 2004. godine do kraja 2005. godine gdje je utvrdila čak 18,2 miliona KM poreskih obaveza.

Međutim, „Birač“ je protiv tog rješenja PURS podnio tužbu, koju je Vrhovni sud 2009. godine uvažio i poništio rješenje PURS-a. Predmet je vraćen na ponovni postupak u kojem je PURS za isti period utvrdila daleko manje obaveze „Birča“ u iznosu od 128.029 KM.

U sljedećoj kontroli za period od početka 2006. do 31. maja 2010. godine PURS je utvrdila obaveze Fabrike glinice u iznosu od 1,25 miliona KM.

Međutim, „Birač“ je i ovaj put podnio tužbu, jer nije bio zadovoljan odlukom Odbora za rješavanje poreskih žalbi koji je poništio rješenje PURS-a samo u jednom dijelu. Vrhovni sud je prihvatio tužbu.

„Odbor za rješavanje poreskih žalbi zatim poništava Rješenje Poreske uprave u dijelu kojim je naložena obaveza plaćanja poreza po odbitku u ukupnom iznosu od 838.829 KM i predmet u tom dijelu vraća prvostepenom organu na ponovni postupak dok u ostalom dijelu rješenje ostaje nepromjenjeno. U ponovnom postupku utvrđena je poreska obaveza u iznosu od 516.947 KM“,  kazali su u Poreskoj upravi.

I u narednoj kontroli PURS je uvrdila milionske obaveze „Birča“. Kontrolisan je period od juna 2010. do aprila 2013. godine i utvrđene neplaćene obaveze od 1,86 miliona KM.

Posljednja kontrola nad poslovanjem FG ”Birač” u stečaju obavljena je za period poslovanja od 9. aprila do kraja 2013. godine.

Samo „Balkal“ utajio 11 miliona KM poreza

Poreska uprava RS je u proteklih 15 godina kontrolisala i povezane firme FG „Birač“ te i kod njih utvrdila izbjegavanje plaćanja poreskih obaveza. Samo preko „Balkala“ Litvanci su utajili najmanje 11 miliona KM poreza.

„Birač“ je 2003. godine sa firmom ”Balkal“ iz Banjaluke sklopila ugovor o uslužnoj preradi sirovina, odnosno FG „Birač“ je za potrebe ovog pravnog lica obavlja uslužnu preradu sirovina u gotove proizvode.

Sa ovom firmom „Birač“ je šest godina kasnije raskinuo ugovor i na isti način zaključilo ugovor sa ”Aluminom” iz Zvornika.

U PURS-u su istakli da je ”Balkal” dva puta bio predmet njihove kontrole Poreske uprave RS.

U prvoj kontroli kojom je obuhvaćen period od 24. februara 2003. do 25. novembra 2005. godine utvrđeno je da „Balkal“ nije platio 2,5 miliona KM obaveza, na šta se on žalio, a PURS je u ponovljenom postupku utvrdila obaveze u iznosu od 2,2 miliona KM.

Protiv tog rješenja „Balkal“ je podnio i tužbu, ali je ona 2009. godine presudom Okružnog suda u Banjaluci odbijena kao neosnovana.

U drugoj kontroli u kojoj je predmet provjere bio period od 26. novembra 2005. do 30. ovembra 2009. utvrđeno je još 8,5 miliona obaveza.

Na ovo rješenje „Balkal“ se žalio, podnio i tužbu, ali ona je odbijena.

„Utvrđeni iznos od 8,5 miliona KM koji je naložen za plaćanje najvećim dijelom (porez na dobit) utvrđen je usklađivanjem prihoda po osnovu transfernih cijena, odnosno poslovanja sa povezanim licima“, kazali su u Poreskoj upravi RS.

„Alumina“ služila za prikrivanje miliona maraka

U kontroli „Alumine“, za period 1. avgust 2009. – 15. april 2013. godine Poreska uprava je utvrdila obavezu za plaćanje šest miliona KM poreza. Na rješenje kojim je PURS naložila plaćanje tih obaveza, „Alumina“ se žalila, a Odbor za rješavanje poreskih žalbi poništio to rješenje.

„Iznos koji je naložen za plaćanje najvećim dijelom utvrđen je usklađivanjem prihoda po osnovu transfernih cijena. Drugostepeni organ je rješenje poništio jer u prvostepenom postupku nije dokazana povezanost pravnih lica koji su bili kupci proizvoda, jer nema osnova za primjenu odredbi o transfernim cijenama na odnose između „Alumine“ i kupaca. U ponovljenom postupku po ovoj kontrolu utvrđeni iznos poreske obaveze je 114.243 KM“, rekli su za CAPITAL u Poreskoj upravi.

U PURS-u kažu da su prilikom pregleda, kontrolisane transakcije sa povezanim licima te da su u slučajevima kada je utvrđeno da uslovi transakcija sa povezanim licima nisu u skladu sa principom ”van dohvata ruke” usklađivali poresku osnovicu poreza na dobit uvećanjem oporezivog prihoda ili smanjenjenjem priznatih rashoda.

„Osim obaveza koje su naložene rješenjem za plaćanje protiv odgovornih lica u onim slučajevima kada su postojali osnovi sumnje da je izvršeno krivično djelo nadležnim tužilaštvima podnošeni su i izvještaji o učinjenom krivičnom djelu“, naveli su u PURS-u i dodali sa su izvještaji podneseni protiv direktora „Balkala“ Ratka Marčete i v.d. direktora „Birča“ Virginijusa Vajege.

Izvještaji protiv Marčete i Vajege

Izvještaj protiv Marčete je podnesen 2012. godine zbog sumnje da je kao odgovorno lice u namjeri pribavljanja protivpravne imovinske koristi za svoje pravno lice, lažnim bilansiranjem neistinito prikazao stanje i kretanje rezultata poslovanja uključujući i sredstva koja predstavljaju javni prihod, umanjio osnovicu za obračun poreza na dobit.

Protiv Vajege je izvještaj podnesen zbog sumnje da je u periodu od januara do novembra 2010. naložio da se poslovanje „Birča“ obavlja preko računa čiji je vlasnik Ukion banka iz Litvanije, i tako izbjegao poslovanje preko poslovnih računa koje je AD ”Birač” Zvornik otvorio u bankama RS.

„Izvještaj podnesen Okružnom tužilaštvu Bijeljina 31. maja 2011. Godine. Tužilaštvo je dopisom od 16. novembra 2011 godine obavjestilo Poresku upravu RS da se neće voditi istraga protiv njega jer ne postoje osnovi sumnje da je prijavljeno lice učinilo navedeno krivično djelo“, dodali su u PURS-u.

Istakli su da su u više navrata, na traženje Specijalnog tužilaštva Republike Srpske tokom 2013 i 2014. godine dostavljali dokumentaciju u vezi sa poslovanjem ”Birča”.

Specijalno tužilaštvo RS još uvijek nije podiglo optužnicu protiv 21 lica protiv kojih je Ministarstvo unutrašnjih poslova RS prije više od pola godine podnijelo izvještaj zbog sumnje da su oštetili Balkan Investment banku za više od 56 miliona maraka, o čemu smo već pisali.

CAPITAL: M. Čigoja