BANJALUKA – Republika Srpska je u julu 2025. godine dobila Zakon o socijalnoj karti, ali ni devet mjeseci kasnije nije dobila socijalnu kartu.
Socijalna karta omogućava formiranje različitih izvještaja, koji treba da prikažu podatke koji su od značaja za određivanje socijalno-ekonomskog statusa pojedinca i sa njim povezanih lica i na nivou šire zajednice, pregled prava iz socijalne zaštite koje je pojedinac koristio ili koristi, efekte mjera socijalne zaštite i drugo.
Cilj uspostavljanja socijalne karte je jedinstvena i centralizovana obrada podataka, u elektronskom obliku, o socijalno-ekonomskom statusu građana.
Institucije na ovaj način mogu utvrđivati činjenice neophodne za ostvarivanje prava i usluga iz oblasti socijalne zaštite radi efikasnijeg ostvarivanja prava, pravednije raspodjele javnih sredstava, unapređenja efikasnosti i proaktivnosti rada nadležnih organa, identifikovanja novih korisnika prava i usluga socijalne zaštite itd.
U socijalnoj karti mogu se obrađivati i podaci o licima iz socijalno ugroženih i ranjivih grupa kao što su: djeca i mladi, lica starija od 65 godina, lica sa invaliditetom, lica sa smetnjama u mentalnom zdravlju, samohrani roditelji, nezaposlena lica i druge kategorije socijalno ugroženih kojima Vlada i jedinice lokalne samouprave mogu obezbijediti pomoć u skladu sa svojim aktima.
Međutim, da će zakon sigurno do daljeg biti mrtvo slovo na papiru proističe i iz njegovog 26. člana.
“Ministar će u roku od šest mjeseci od dana stupanja na snagu ovog zakona donijeti pravilnik o tehničkim uslovima za uspostavljanje i vođenje socijalne karte”, navedeno je u zakonu.
Maja Dragojević Stojić, zamjenik predsjednika Odbora za zdravstvo, rad i socijalnu politiku u Narodnoj skupštini Republike Srpske, kaže da je ovo tek jedan u nizu zakona koji su usvojeni, a čekaju na primjenu.
“Godinama unazad postoji ista priča u vezi sa socijalnom kartom, ali, nažalost, ništa nije realizovano. Mi svaki put, kada su zasjedanja Narodne skupštine, apelujemo da se taj problem riješi te da na taj način zaštitimo naše građane, posebno socijalno ugrožene, ali se još ništa nije desilo”, rekla je Dragojević Stojićeva za “Nezavisne novine”.
Bivši ministar zdravlja i socijalne zaštite Republike Srpske Slobodan Stanić kaže da je uspostavljanje socijalne karte u Republici Srpskoj neophodno.
“Ja sam bio odbornik dva puta u opštini Novi Grad i apsolutno sam tu vidio značaj socijalne karte. To bi riješilo niz problema. Izrada socijalne karte po svim parametrima koje ona uključuje bi omogućila efektivnu socijalnu pomoć, u smislu da je dobiju oni koji je stvarno trebaju”, rekao je Stanić.
Išao je u sela, prisjeća se, te dodaje da je sreo ljude koji nigdje nisu ni evidentirani i nemaju novca ni da izvade ličnu kartu. Nema ih, dodaje, ni u kakvom sistemu.
“Socijalna karta uključuje i bogate i siromašne i srednji sloj, pa da se vidi gdje je ko. Recimo, u kom dijelu opteretiti bogate, ali da odavde ne pobjegne kapital, a da se pomogne sloju stanovništva kojem je pomoć potrebna. Iskreno rečeno, bez socijalne karte, u ovakvom sistemu vrlo je moguće i da neki ljudi koji ne zaslužuju socijalnu pomoć – da je dobijaju, a da baš oni, koji su kritične kategorije, ostaju izvan sistema. Osim toga, svi vole mutnu vodu, te se pred izbore ne bi mogli dijeliti paketi na način na koji se to radi, za glasove, da je to regulisana oblast”, ističe Stanić u izjavi za “Nezavisne novine”.
U zakonu, koji je na snagu stupio 1. januara 2026. godine, navedeno je da je Ministarstvo zdravlja i socijalne zaštite Republike Srpske nadležno da uspostavlja, vodi, održava i raspolaže socijalnom kartom.
U ovom ministarstvu ističu da je projekat izrade socijalne karte Republike Srpske kompleksan projekat koji se realizuje u tri faze, uz učešće više resora. Kako dodaju, jedna od aktivnosti koje su predviđene u okviru realizacije tog projekta, ali ne i jedina, jeste izrada Zakona o socijalnoj karti, što je i urađeno.
Socijalna karta, ističu u Ministarstvu, nije dokument, već administrativni alat koji se koristi za unapređenje funkcionisanja sistema.
“Ovim zakonom se ne propisuje postupak odlučivanja o pravima, nego samo način pribavljanja podataka potrebnih za odlučivanje, dok je postupak odlučivanja o pravima iz socijalne zaštite propisan Zakonom o opštem upravnom postupku i materijalnim propisima iz određenih oblasti”, rekli su iz Ministarstva zdravlja i socijalne zaštite Republike Srpske.
U skladu sa zakonom, kako dodaju, Ministarstvo zdravlja i socijalne zaštite uspostavlja, vodi, održava i raspolaže socijalnom kartom, dok poslove tehničke podrške Ministarstvu u uspostavljanju i održavanju socijalne karte, odnosno poslove koji se odnose na čuvanje, obezbjeđivanje i sprovođenje mjera zaštite i bezbjednosti podataka u okviru socijalne karte, obavlja organ nadležan za informaciono-komunikacione tehnologije.
“Preduzimaju se aktivnosti za razvoj tehničke komponente projekta u narednom periodu, a što podrazumijeva i izradu pravilnika o tehničkim uslovima za uspostavljanje i vođenje socijalne karte, nakon čega će uslijediti i dalje aktivnosti”, kažu iz Ministarstva za “Nezavisne novine”.