Vlasnici MHE zbog visoke cijene struje odustali od podsticaja

– Većina MHE tokom prošle godine izašla iz sistema podsticaja
– Građani Srpske proteklih godina vlasnicima malih HE dali desetine miliona KM

TREBINJE – Građani više neće finansirati rad malih hidroelektrana za čije poslovanje su proteklih godina izdvojene desetine miliona maraka, jer je većina vlasnika MHE tokom prošle godine izašla iz sistema podsticaja i opredijelila se za slobodno tržište i prodaju struje na berzi.

Usljed ogromnog rasta cijena električne energije koja je prošle godine u pojedinim trenucima dostizala i 300 evra po megavatu, vlasnici MHE iz razumljivih razloga su odustali od prodaje struje „Elektroprivredi RS“ po garantovanoj cijeni od oko 70 evra po megavatu.

Umjesto toga, odlučili su se da izađu iz sistema podsticaja i da struju proizvedenu u svojim postrojenjima prodaju po tržišnoj cijeni koja je znatno pojeftinila u odnosu na prošlu godinu i njena cijena je juče na berzi iznosila oko 105 evra po megavatu.

Prema zvaničnim podacima Operatera sistema podsticaja (OSP), zavisnog preduzeća u okviru Elektroprivrede RS preko kojeg se vlasnicima MHE plaća isporučena struja i isplaćuju podsticaji, u proteklih pet godina najviše električne energije isporučila je firma „Hidroinvest“ iz Rogatice koja je vlasnik MHE „Ustiprača“ i MHE „Dub“. Ta firma je ERS-u po garantovanoj cijeni isporučila struju u vrijednosti od 38 miliona KM.

Slijedi Hidroelektrana „Bočac“, vlasnik MHE „Bočac 2“ i MHE „Kućna turbina“ koja je od 2018. do kraja prošle godine prihodovala oko 17 miliona KM, zatim „Eling“ Teslić koji je vlasnik tri MHE – „Divič“, „Ilomska“ i „Studena“. „Eling“ je za isporučenu struju od OSP-a prihodovao oko 13 miliona KM.

Po deset miliona KM za posljednjih pet godina prihodovale su banjalučke firme „EHE“ vlasnik MHE „Zapeće“ i firma „Elektros“ u čijem vlasništvu je MHE „Govza BG1“, a listu najvećih proizvođača struje iz malih hidroelektrana sa oko 8,5 miliona KM prihoda zatvara teslićka firma „Petrol Hidroenergija“, čiji suvlasnik je Dragoljub Malić, vlasnik firme „Eling“ koja je svojevrstan revolucionar u ovom biznisu u RS.

Bojan Šapurić, direktor Operatera sistema podsticaja (OSP) koje je zavisno preduzeće Elektroprivrede RS objašnjava za CAPITAL da su svi vlasnici MHE kojima je to zakon omogućavao odustali od isporuke struje ERS-u po garantovanoj cijeni i prešli na slobodno tržište, ali po sistemu premije.

„Oni su prešli na tzv. sistem premije i potpisali nove ugovore po kojima će im OSP plaćati samo razliku u cijeni ukoliko tržišna cijena po kojoj prodaju svoju struju bude niža od utvrđene garantovane cijene električne energije“, objašnjava Šapurić.

On dodaje da to praktično znači da OSP u ovom trenutku nema nikakvih obaveza prema vlasnicima MHE, osim prema onima koji su se skoro uključili u sistem podsticaja i koji po zakonu dvije godine ne mogu da izađu iz sistema.

Iz Regulatorne komisije za energetiku RS objasnili su za CAPITAL da se po osnovu naknade za obnovljive izvore energije na račun ERS-a posljednju deceniju slivalo više od 20 miliona maraka godišnje koje su uglavnom završavale na računima vlasnika MHE i drugih proizvođača struje iz obnovljivih izvora.

Naš sagovornik iz RERS-a kaže da je izlazak većine MHE iz sistema podsticaja opredijelio RERS da višestruko umanji visinu naknade za obnovljive izvore energije.

„Ta naknada se posljednjih godina kretala od 0,0052 KM po kilovatu, preko 0,0075, pa do 0,0064 KM po kilovatu koliko je iznosila prošle godine. Po tom osnovu na račun OSP-a slilo se 26 miliona KM i tim sredstvima je plaćana električna energija koja je u energetski sistem Srpske isporučena iz obnovljivih izvora energije, odnosno iz MHE, te solarnih, vjetroelektrana i elektrana na biogas i biomasu“, objašnjava naš izvor.

On objašnjava da je ocijenjeno da je po osnovu naknade za obnovljive izvore energije koju plaćaju krajnji kupci ove godine potrebno prikupiti oko 2,77 miliona KM.

„RERS je odluku o iznosu ukupno potrebne naknade donio na osnovu utvrđenih garantovanih otkupnih cijena i premija, referentne tržišne cijene, planirane proizvodnje iz obnovljivih izvora, te razlike između prihoda i rashoda u sistemu podsticaja iz prethodne godine. Pošto je bilansirana potrošnja krajnih kupaca u RS oko 3,94 milijarde kilovata, donesena je odluka da od 1. januara ove godine naknada za obnovljive izvore iznosi 0,0007 KM po kilovatu i devet puta je manja nego prošle godine“, precizira naš sagovornik.

CAPITAL: D. Momić