Vlada RS daje Kinezima dodatnih 178 miliona maraka

BANJALUKA – Auto-put Banjaluka – Prijedor koji gradi kineska firma “Shandong Hi-Speed International” (SDHS) koštaće građane Republike Srpske dodatnih 178 miliona maraka ili više od 91 milion evra, potvrdio je za CAPITAL ministar saobraćaja i veza RS Zoran Stevanović.

Time će ukupan iznos za gradnju dionice duge 42 kilometra biti povećan na ukupno 757 miliona maraka ili 388 miliona evra.

Stevanović objašnjava da je odluku o poskupljenu dionice donijela prethodna Vlada RS u tehničkom mandatu i to 21. avgusta 2025. godine (tri dana nakon što je Radovan Višković podnio ostavku).

Aneks sa Kinezima je potpisan četiri dana kasnije, 25. avgusta, nakon vještačenja konsultantske kuće “Confida”, a sada je na novoj Vladi RS da ga usvoji.

“Čekamo saglasnost Komisije za koncesije Republike Srpske koja je tražila da se prvo uplati 2,7 miliona maraka za koncesiju na taj aneks, da bi ga odobrila“, objasnio je Stevanović i dodao da je po osnovnom ugovoru koncesija iznosila osam miliona maraka.

Kaže da bi Vlada RS ovaj aneks mogla da usvoji i odobri već na narednoj sjednici u četvrtak.

“Čim se unese u aneks iznos koncesije koju treba da plate, ide na Vladu, što može biti na sljedećoj sjednici ili onoj naredne sedmice“, kaže Stevanović.

Sa 579 na 757 miliona

Portal CAPITAL je u još martu ove godine najavio da bi ova dionica mogla da poskupi i do 100 miliona evra, ako Vlada RS prihvati zahtjev kineske firme o povećanju cijena radova.

Prema prvobitnom ugovoru potpisanom sa kineskom firmom 2018. godine, ova dionica je trebala biti građena po cijeni od 297 miliona evra (579 miliona maraka).

Iako je njen završetak najavljen do proljeća 2026. godine, stvarnost je takva da se nije odmaklo daleko od početnih radova i eksproprijacija.

Ovo nije prva promjena cijene. Prethodnih godina je snižavana za 15 miliona evra, zbog pomjeranja i “ravnanja” trase.

To nije trajalo dugo jer su Kinezi vrlo brzo zatražili novu promjenu i poskupljenje zbog cijena materijala, a konačni rezultat je, prema analizi urađenoj po narudžbi Vlade RS, poskupljenje za 30 odsto.

Prema prvobitnom obračunu, konačni radovi su trebali koštati 382 miliona evra ili 745 miliona KM, ali sada je taj broj stigao do 757 miliona maraka.

Na šta je pristala Srpska

Podsjećamo Republika Srpska se koncesionim ugovorom kineskoj firmi obavezala da će u idućih 30 godina plaćati godišnju naknadu za raspoloživost auto-puta u iznosu od 32,5 miliona evra i taj iznos bi trebalo da bude obezbijeđen od naplate putarine na svim auto-putevima u RS.

Ako se ovaj iznos ne prikupi od naplate, Vlada Srpske se ugovorom obavezala se da će razliku isplaćivati iz budžeta RS.

Tako je za 30 godina koncesije kineskom investitoru obećano da će za ulaganje vrijedno 297 miliona evra, koliko je prvobitno bila cijena, zaraditi 975 miliona evra kroz naplatu putarine.

Ta cifra će sa ovim poskupljenjem biti znatno veća.

Portal CAPITAL je u oktobru prošle godine pisao da Kinezi traže dodatna sredstva i garancije, a Vlada je potrošila 234.000 KM na izradu analize o opravdanosti kineskog zahtjeva i definisanja konačne cijene.

Auto-put Banjaluka-Prijedor poskupljuje za 195 miliona KM

Duga istorija sakrivanja ugovora

Izgradnju ovog auto-puta od prvog trenutka prate razni problemi, pa i tragikomične situacije.

Vlada je do danas nastavila da krije detalje ugovora koji se odnose na cijene radova i finansijsku konstrukciju, a ignorisala je niz sudskih presuda sa naredbom da ih objavi.

Uz sve to,  otvaranje radova ove dionice je ozvaničeno nekoliko puta, ali oni još nisu kako treba ni počeli.

Radovi otvarani i najavljivani više puta

Prvi put, u novembru 2021. godine uoči vanrednih izbora za gradonačelnika Prijedora, najavljeno je otvaranje radova, a upriličena je i svečanost.

Drugi put je izgradnja najavljena uoči opštih izbora 2022. godine, ali bez svečanosti.

Treći put, radovi su najavljeni polovinom septembra prošle godine, kada je Vlada usvojila informaciju о izgradnji auto-puta i zaključak da su ispunjene sve obaveze kompanije SDHS.