UGLJEVIK – Rudno polje TE Ugljevik se širi. I strah mješana da će ostati bez domova. Ruski koncesionar Serdarov navodno se jednom provozao helikopterom iznad rudničkih polja i nestao. Priča se o fantomskom kineskom investitoru. A Slovenija prijeti novom tužbom
Mještani sedam ugljevičkih podmajevičkih naselja više od deceniju provode besane noći zbog širenja rudnog polja Rudnika i termoelektrane Ugljevik (RiTE).
Zato su tokom ove godine nekoliko puta protestovali ispred sjedišta Opštine Ugljevik. Nisu više mogli trpiti nakon što su ostali bez vode, električne energije i putnih komunikacija.
Ruski koncesionar, kineski investitor
Priča o RiTE Ugljevik veoma je kompleksna. A sve je počelo još na početku izgradnje, u vrijeme SFRJ, nastavilo se u ratnom i poratnom periodu, eskaliralo s dolaskom koncesionara iz Rusije Rašida Serdarova. Pa nastavilo da bukti s najavama o dolasku investitora iz Kine, novim tužbama …
U svim, a mnogi će reći „prljavim radnjama“ koje za sada nemaju sudskog epiloga, trpe obični ljudi. Iz oba entiteta.
Slovenci dobili tužbu
Jedna od tužbi imala je epilog. Arbitražno vijeće suda u Beogradu donijelo je presudu po kojoj RiTE Ugljevik mora platiti obeštećenje Republici Sloveniji. Riječ je o iznosu od 131 milion KM zbog nepoštivanja ugovora koji je sklopljen 1981. godine.
Tada je to bio Samoupravni sporazum o udruživanja rada i sredstava tadašnje „Elektroprivrede BiH“ i „Elektroprivrednog preduzeća“ Slovenije.
Rat je zaustavio investicije planirana 1989. godine. Ali obaveze koje su proisticale iz pomenutog ugovora nisu poštovane. Pa su Slovenci podnijeli tužbu i dobili presudu.
Resorni ministar Petar Đokić je nakon presude donesene u julu 2023. godine rekao kako će novac biti isplaćen Slovencima. No, Sindikat RiTE Ugljevik je upozorio Vladu RS da povede računa i o 1.700 radnika kojima se također duguje novac te da radnička prava ne smiju biti ugrožena.
Dakle, Slovenci će svoje naplatiti!
No, pod velom tajne je ugovor sa ruskim oligarhom Rašidom Serdarovim. Niko ne želi ni potvrditi ni demantirati da li su mijenjani aneksi ugovora. Nema odgovor ni na pitanje jesu li vođeni novi pregovori. Na terenu je situacija izmicala kontroli kada je riječ o mještanima sedam sela ugljevičke opštine koji opravdano strahuju da će ostati bez krova nad glavom.
Žive pored TE, nemaju struje
“Privatno preduzeće „Terex“ posljednjih desetak godina eksploatiše ugalj u rejonu Mezgraje. Napravljeno je klizište i došlo je do razdvajanja sela na Mezgraja Gaj i Mezgraja Kose. Naše kuće su popucale. A iako živimo poret termoelektrane napajanja električnom energijom skoro da nemamo”, izjavio je Svetozar Nikolić, mještanin naselja Mezgraja.
Zbog radova na Površinskom kopu Mezgraja probleme su imali i mještani naselja Ogorelica u Opštini Teočak koja pripada entitetu Federacija BiH.
Radove je, također, izvodilo preduzeće „Terex“, a 2018. godine došlo je do klizišta i pucanja više objekata. Šteta je procijenjena na 400.000 KM.
Isušivanje jezera
Građani Opštine Teočak iz naselja Ogorelica ističu kako je eksploatacija uglja na tom lokalitetu okončana 1974. godine. Tada je struka procijenila kako su nalazišta uglja mala, a da je opasnost po stambene objekte velika.
Na lokalitetu površinskog kopa formirano je prelijepo vještačko jezero koje je služilo za kupanje, ribolov, rekreaciju…
“Poslije 30 godina oni su isušili jezero i nastavili sa eksploatacijom uglja. Probleme koje smo 2018. godine imali mi u F BiH sada imaju naše komšije u RS-u – ističu mještani Ogorelice u Opštini Teočak.
Naglo širenje kopa
Upravo 2018. godine krenulo se u naglo širenje površinskog kopa rudnika, odnosno otvoren je kop Ugljevik – Istok.
“Čim padne jača kiša od puta nema ništa. Uspjeli su nam riješiti vodosnadbjevanje nakon posljednjih protesta, ali i to je privremeno rješenje. Ako je iko ugrožen onda je to ovih sedam sela ugljevičke opštine. Od nas traže da zahtjeve i pitanja postavljamo u pismenoj formi, ali odgovora nema ni pismeno, a ni usmeno”, kaže Milan Maksimović, mještanin Starog Ugljevika.
Obećanja, obećanja…
Načelnik Opštine Ugljevik Vasilije Perić obećao je mještanima sa ugroženog područja da će rješavati probleme koje su u ingerencijama lokalne samuprave.
Regionalni put R459, izjavio je Perić, nije u nadležnosti Opštine Ugljevik i njegovu sanaciju morat će raditi više instance vlasti.
Opština Ugljevik, dodao je načelnik, nije nadležna za napajanje električnom energijom, ali je nadležna za vodosnadbjevanje i taj problem je riješen.
“Sve je to privremeno. Prošle zime smo bili i bez puta i bez struje. Svako ko nas je posjetio i vidio kratere, pukotine i klizišta pitao nas je kako uopšte živimo ovdje. Mi nemamo gdje drugo. Znam komšiju koji je pristao na eksproprijaciju, koji je napustio svoje imanje, ali još uvijek nikada nije obeštećen”, kaže Maksimović.
Na naš upit o stranim investitorima i koncesionarima rekao je da je to „izmišljena priča“, a da li iza svega ima sprega politike, korupcije i kriminala odgovorio je pitanjem: „Šta vi mislite?“.
Serdarova ni na mapi
Projekat „Ugljevik III“ je najavljivan pompezno, kao ruska investicija vrijedna 750 miliona eura, a iako od 2013. godine do danas nije ugrađena niti jedna cigla pričinjene su ogromne štete običnim ljudima koji žive od poljoprivrede i voćarstva, od danas do sutra, bez dnevne politike i bajki o novom progresu u Opštini Ugljevik.
Pomenuti ruski oligarh Rašid Serdarov svojevremeno je predstavljen kao najveći privatni investitor u entitetu RS s obećanjem o zapošljavanju oko 1.000 radnika kada projekat „Ugljevik III“ bude gotov.
Prošla je decenija, otvaraju se novi kopovi (poput Ugljevik – Istok), pogoduje se privatnim firmama da ostvare višemilionski profit, a „Ugljevika III“ i Rašida Serdarova nema ni na mapi.
Navodno je Serdarov u Ugljeviku bio samo jednom, provozao se helikopterom iznad rudničkih polja i otišao. Premalo vremena, tvrde mještani ugljevičkih sela, za investiciju od 750 miliona eura.
Mi nemamo kud
Mještanin Ugljevik Sela Mile Mikosavljević izjavio je kako se u cijelom procesu širenja rudničkog polja i eksproprijacije zemljišta zakasnilo nekoliko godina.
“Faktički sad su nam došli pred kuće. Struja, voda, put… sve nam je uništeno i sve je zapetljano u Gordijev čvor. Njima treba ugalj, a mi nemamo kud”, ističe on.
Kontaktirali smo i direktora RiTE UgljevikDiku Cvijetinovića. Od odgovora ništa. Direktor je na službenom putu, pa nije mogao odgovoriti.
Centar za životnu sredinu svojevremeno je podnio tužbu protiv Ministarstva za prostorno uređenje, građevinarstvo i ekologiju RS odobravanja studije uticaja na životnu sredinu za projekat izgradnje i korištenja termoelektrane „Ugljevik 3“, instalisane snage 2 x 350 MW.
Nema informacija u kojoj je fazi ova tužba.
Još jedna tužba
I to nije kraj sage o propalim investicijama. U cijelu priču su se upetljali i investitori iz Kine. Opet s velikim obećanjima o ulaganjima, hiljadama novih radnih mjesta.
Uz sve to Slovenci, kako saznajemo, pripremaju nove tužbe nakon što je presuda Arbitražnog suda iz Beograda postala pravosnažna. Interview
