- Očekivano ekonomsko usporavanje u prvom kvartalu rezultiralo rastom od 1,1 odsto godišnje
- Posljedično prognoza kretanja BDP-a u 2023. godini ukazuje na realni ekonomski rast od 1,5 odsto godišnje, uz oporavak u 2024. godini od tri odsto yoy
SARAJEVO – Najveći ekonomski izazovi 2023. godine u vidu visoke inflacije, energetske tranzicije i geopolitičkih previranja proizašli iz rata u Ukrajini, oblikovali su kretanja u prvom dijelu godine koja su karakterizirana ekonomskim usporavanjem, ograničenom potrošnjom i snažnijim performansom uslužnog sektora u odnosu na proizvodni.
„Ekonomija Bosne i Hercegovine snažno korelira sa trendovima euro područja, kao glavnog izvoznog tržišta, pa su se samim tim i negativni efekti usporavanja euro zone replicirali i na tržište BiH uz i dalje prisutnu uvoznu inflaciju koja opterećuje ekonomske tokove. Prvi službeni podaci ekonomskog rezultata objavljeni za prvi kvartal 2023. godine u potpunosti potvrđuju naša očekivanja za dati period. Realni ekonomski rast u BiH u prvom kvratalu 2023. godine je iznosio skromnih 1,1 odsto u odnosu na isti period prošle godine, podložan negativnim efektima i dalje prisutne inflacije koja je u datom periodu zadržala dvocifren nivo od 12,4 odsto u prosjeku. Efekti inflacije najviše su se odrazili na najveću kategoriju BDP-a – privatnu potrošnju koja je ostvarila pad od 0,4 odsto yoy te na produbljenje neto negativne izvozne pozicije za 3 odsto yoy, rezultirajući najvećim negativnim uticajem ove dvije kategorije na cjelokupni rast u prvom kvartalu“, istakli su analitičari Sektora Istraživanje i strategiju Raiffeisen banke u BiH. U datom periodu državna potrošnja je rasla dva odsto yoy bilježeći iznadprosječan i rekordan nominalan iznos, te je zajedno za dvocifrenim rastom bruto investicija od 12,4 odsto yoy, najviše doprinijela pozitivnom rezultatu u prvom kvartalu.
Kretanje ključnih kategorija bruto društvenog proizvoda prema proizvodnom pristupu, ukazuje na značajno povoljniji položaj uslužnog sektora, vođenog rastom kategorija: trgovina na veliko i malo, hotelijerstvo i ugostiteljstvo, IT i finansijske usluge, administrativne usluge te promet nekretnina. Oporavak turizma u 2023. godini daje snažan doprinos rastu uslužnog sektora uz tendenciju premašivanja rekordnih brojki iz 2019. godine i pozitivno utječe na rast prometa maloprodaje koji i dalje bilježi dvocifren prosječni rast uz očekivanu konsolidaciju do kraja godine na sedam odsto uzimajući u obzir efekat usporavanja privatne potrošnje i visoku bazu od prošle godine.
S duge strane, prerađivačka industrija, proizvodnja i snabdijevanje električnom energijom, rudarstvo i građevinarstvo bilježe negativne stope rasta u prvom kvartalu. Pogoršana dinamika proizvodnog sektora direktno korelira sa usporavanjem vanjskotrgovinskih kretanja i tehničkom recesijom industrijske proizvodnje u BiH zaključno sa prvim kvartalom 2023. Naime, disbalans vanjske trgovine rezultirao je rastom trgovinskog deficita od sedam odsto yoy u prvom kvartalu, što je nažalost trend koji će se zadržati do kraja godine, pogotovo uzimajući u obzir negativan efekt inflacije na vrijednost uvoza.
Očekuje se da će inflacijska dinamika u BiH, poslije rekordnog rasta u 2022. godini, značajnije usporiti u drugom dijelu 2023. godine djelovanjem baznog efekta i postepenim slabljenjem mjesečne dinamike uzimajući u obzir pad cijena nafte i uticaj na ukupan indeks potrošačkih cijena. S tim u vezim prognozirani rast cijena u 2023. godini iznosi sedam odsto u prosjeku, nakon čega se očekuje i dalje prisutan ali slabiji intenzitet inflacije u 2024. godini od tri odsto yoy.
„Projekcije ekonomskih kretanja u 2023. godini bazirali smo na najslabijoj performansi upravo u prvom kvartalu, kada su najvidljiviji efekti prelijevanja ekonomskih usporavanja na domaću ekonomiju uz rast od 1,1 odsto yoy, praćen opreznim i nešto intenzivnijim oporavkom u narednim kvartalima; 1,4 odsto u drugom kvartalu godišnje, 1,6 odsto u trećem kvartalu te najsnažnijim rastom 1,8 odsto yoy u posljednjem kvartalu godine. Sve u svemu, nakon objavljenih podataka za prvi kvartal 2023. sa rastom koji u potpunosti odgovara našoj prognozi, naš bazni scenario za cijelu godinu zasnovan na realnom rastu od 1,5 odsto yoy je na dobrom putu da se materijalizuje. Očekuje se da će isti pokretači rasta podržati ekonomsku aktivnost, prije svega investicije, državna potrošnja i privatna potrošnja za koje očekujemo da će izaći iz negativne zone nakon prvog kvartala. Nadalje, antiinflatorna borba u smislu povećanja kamatnih stopa u euro području bi trebala biti okončana do kraja 2023. godine, što ostavlja prostor za izraženiji rast u 2024. godini, kada očekujemo da će BiH ekonomija ostvariti rast od tri odsto yoy“, navode analitičari Raiffeisen banke. PR