BEČ – Nova analiza Bečkog instituta za međunarodne ekonomske studije (wiiw) pokazuje značajan pad stranih direktnih ulaganja (FDI) u Centralnoj, Istočnoj i Jugoistočnoj Evropi.
U 2024. godini, priliv FDI je pao sa oko 100 milijardi evra na nešto više od 75 milijardi evra, što predstavlja pad od približno 25 % u poređenju sa prethodnom godinom.
Među državama EU, pad je iznosio 24 %. Najdrastičniji pad zabilježen je u Poljskoj (-48 %), dok je Rumunija zabilježila pad od 15 %. Ekonomistkinja Olga Pindyuk iz wiiw navodi da su „kriza u njemačkoj industriji i neizvjesnost oko mogućeg drugog mandata Donalda Trumpa snažno u 2024 uticali na region”.
Čak je i Ukrajina zabilježila pad od oko 26 %, iako je rat sa Rusijom dodatno otežao tu situaciju.
Podaci o zelenim investicijama (greenfield investments) u 2025. pokazuju dalji pad. Broj novih projekata u prvom tromesečju ove godine manji je za 26 % u odnosu na Q1 2024, dok je vrijednost kapitala pala za čak 55 % – najniži nivo u posljednjih pet godina. To, kako ocjenjuje Pindyuk, ukazuje na još manji nivo povjerenja investitora nego na početku kovid-krize ili ruske invazije na Ukrajinu.
Ipak, postoje pozitivni izuzeci: Češka (+7,9 %), Hrvatska (+38,7 %), Mađarska (+5,1 %), Litvanija (+28,8 %) i Slovačka (skokovi i padovi zahvaljujući velikim projektima) ostvarile su rast. U zapadnobalkanskim zemljama, predvodi ih Srbija i Sjeverna Makedonija, gdje ukupan rast iznosi +17,4 %, dok je Turska zabilježila +5,5 %. Međutim, ovi izuzeci ne narušavaju opšti pad FDI u regionu.
Analiza investicionih tokova iz geografskih perspektiva, takođe otkriva da tradicionalno značajni njemački i austrijski investitori značajno smanjuju angažman. U periodu od Q2 2024 do Q1 2025, ulaganja iz Nemačke pala su gotovo za 50 % (sa 10,6 milijardi na 5,4 milijardi evra), a broj projekata je opao sa 257 na 203. Austrija je takođe preduzela oprezan pristup, investirajući oko 1,4 milijardi evra – upola manje nego prethodnog perioda. U isto vreme, Kina ostaje najveći strani investitor u novim projektima sa obavezom investicija od oko 11,2 milijardi evra.
Pindyuk upozorava: “U ekonomskom smislu, FDI sve su manje u regionu, naročito među državama EU Centralne Evrope” .a