BRISEL, Za manje od 50 godina u svijetu će u svakom domu sijati svjetiljke koje će koristiti energiju dobijenu iz nuklearnih elektrana, prognoziraju energetski stručnjaci.
Prema procjenama stručnjaka u naredne četiri decenije, odnosno do 2050. godine u svijetu se očekuje novih 1.280 nuklearki, što u konačnom ishodištu daje ukupnu cifru od više od 1.700 nuklearki.
U ovom trenutku, u Evropi se trećina potreba za energijom zadovoljava iz nuklearnih elektrana, a u svijetu se više od 16 odsto ukupne struje proizvodi u nuklearkama. Agencija za atomsku energiju je još prije dvije godine zaključila da se svijet mora okrenuti obnovljivim izvorima energije (sunce i vjetar) i da se, uprkos rizicima, mora prikloniti i atomskoj energiji, ukoliko želi da udovolji rastućoj potrebi za energijom, suočen s nestašicom nafte i gasa i upozoravajućim procesom zagađenja prirode.
Evropska unija samo oko 15 odsto potreba za energijom zadovoljava iz obnovljivih izvora poput hidroelektrana ili vjetro-parkova, mada tome pridaje pažnju u nastojanjima da se smanji emisija gasova koji izazivaju efekat “staklene bašte”. Statistika o potrošnji energije pokazuje da je u Evropi u periodu od 1997. do 2006. godine, potrošnja porasla za oko sedam procenata, a uvoz energije je istovremeno povećan za čak 29 odsto. Nuklearna energija je pojedinačno najveći izvor energije u EU. U državama EU u pogonu je 157 nuklearnih reaktora – u Francuskoj 58, Velikoj Britaniji 27, Njemačkoj 18, Švedskoj 11… U svijetu najviše je nuklearnih elektrana u SAD 164, a slijede Japan i Rusija sa po 30, Kanada 22, Ukrajina 13…
Osim prelaska na obnovljive izvore energije EU ima i plan “Životna sredina – energija”, kojim obavezuje članice da do 2020. godine smanje emisiju ugljen-dioksida (CO2) za 20 odsto u odnosu na 1990. godinu. Ovom energetskom politikom naročito su pogođene države koje imaju termoelektrane na ugalj, zbog velikog ispuštanja CO2 u atmosferu, tako da se mnoge okreću gradnji nuklearki. Danas se u svijetu 66 odsto električne energije dobija iz fosilnih goriva (ugalj, nafta i gas), 17 odsto iz hidroenergije, 16 odsto u nuklearnim elektranama i dva odsto iz obnovljivih izvora (sunce, vjetar, plima i oseka).
Na tržištu nuklearki u svijetu je u 2007. godini najveći promet od 22,5 milijardi evra imala japansko-američka kompanija “General Electric-Hitachi”, specijalizovana za reaktore srednjih snaga. Slijedi je francuska “Areva” sa 13,5 milijardi evra prometa u 2008. godini, koja nudi reaktore nove generacije, a sada se od nje izričito traži redizajniranje sistema bezbjednosti.
Stručnjaci i pobornici atomskih centrala kažu da je energija iz nuklearnih reaktora čistija i jeftinija, ali priznaju da rizika ima i tvrde da se oni mogu kontrolisati. Upravo u Francuskoj je u toku primjenjivanje nove generacije sistema bezbjednosti u nuklearkama. Radi se o bezbjednosnoj nezavisnosti samih pogona i sistema u cjelini, odnosno o dvostrukoj bezbjednosti.
Procjenjuje se da izgradnja nuklearne elektrane nove generacije košta više od deset milijardi evra, što je jedan od argumenata protiv u izjavama onih koji kritikuju planove o gradnji nuklearki u malim i siromašnim zemljama.
Ruski planovi
Rusija planira da u narednoj deceniji izgradi 30 do 32 atomska reaktora, za šta su sredstva već izdvojena.
“Imamo velike planove za razvoj atomske energetike. Dok je u sovjetsko vrijeme izgrađeno oko 35 velikih energetskih blokova, u narednih deset godina planiramo 30 do 32 reaktora”, rekao je ruski premijer Vladimir Putin.
Prema njegovim riječima, državna korporacija “Rosatom” ima dovoljno sredstava za izgradnju novih energetskih blokova, a može da očekuje i dodatnu podršku.
Francuska sinonim za nuklearnu energiju
Francuska je evropski sinonim za nuklearnu energiju, a postizanje energetske nezavisnost bilo je presudno u odluci o pokretanju velikog programa za proizvodnju nuklearne energije, donesenoj 1973. tokom bliskoistočnog naftnog embarga. Francuska sada ima 58 nuklearnih postrojenja koja daju oko 80 odsto električne energije proizvedene u toj zemlji.
Osim na domaćem tlu, francuska kompanija “Areva” gradi nuklearne pogone u brojnim zemljama, a ima dogovore za buduće radove u Finskoj, Kini i drugim državama.