NJUJORK, Usljed intenziviranja dužničke krize u evrozoni i problema s američkim kreditnim rejtingom, protekle nedjelje na svjetskim berzama cijene akcija oštro su pale, ‘izbrisavši’ investitorima čak 2.500 milijardi dolara na vrijednosti njihove imovine.
Njujorški Dow Jones Industrial Average potonuo je protekle nedjelje 5,8 odsto, na 11.444 boda. Standard & Poor's 500 spustio se 7,2 odsto na 1.199 bodova, a tehnološki Nasdaq Composite 8,1 odsto na 2.532 boda. Bila je to najlošija nedjelja na Wall Streetu još od novembra 2008. godine. Intenzivne prošlonedjeljne rasprodaje akcija rezultat su frustracija investitora zbog slabašnog privrednog oporavka u svijetu i nesposobnosti političara da riješe rastuće probleme visokog javnog duga u Evropi i SAD-u. Obim trgovanja opcijama dostigao je rekordni nivo u tom periodu, što je znak da investitori zaštićuju svoje portfelje od daljih gubitaka.
Indeks straha VIX završio je nedjelju na 32 boda, a tokom petka je dostigao i 39,25 bodova, najviši nivo od maja 2010. godine. ”Indeks straha i dalje je gotovo 90 odsto viši nego prije dvije nedjelje jer su strah oko evropske dužničke krize, globalne privrede i zarada kompanija znatno uticali na raspoloženje investitora”, kaže Joe Cusik, analitičar pri online brokerskoj firmi OptionsXperss. Upravo zbog straha investitora od širenja dužničke krize u Italiji te mogućeg snižavanja vrhunskog kreditnog rejtinga SAD-a, u proteklih 10 dana S&P je potonuo oko 10 odsto.
Stratezi Credit Suissea u petak su smanjili ciljani ovogodišnji nivo S&P-a s 1.450 na 1.350 bodova, navevši kao razlog slabiji od očekivanja američki privredni rast. Ostali stratezi smatraju da je loš sentiment na berzama privremen. ”Ako je to reakcija tržišta na krizu, uskoro bismo mogli vidjeti odbijanac. Od Drugoga svjetskoga rata S&P je u samo tri navrata potonuo 10 odsto u 10 dana izvan perioda recesije”, podaci su stratega JP Morgan Chasea, Thomasa Leeja.
I cijene akcija na evropskim berzama zabilježile su protekle nedjelje najveći nedjeljni gubitak u zadnje tri godine. FTSEurofirts 300 indeks potonuo je na nedjeljnom nivou 9,8 odsto, što je njegov najveći gubitak od oktobra 2008. Završio je nedjelju na 975 bodova, najniži nivo u zadnjih 13 mjeseci. Mjereći MSCI indeksom evropskih akcija, vrijednost akcija na evropskim berzama protekle nedjelje smanjena je za otprilike 820 milijardi dolara.
Londonski FTSE potonuo je 9,8 odsto na 5.246 bodova, frankfurtski DAX 12,88 odsto na 6.236 bodova, a pariški CAC 10,71 odsto, na 3.278 bodova. Ponešto je gubitke na tržištima u petak ublažila najava italijanskog premijera Silvija Berlusconija da će Italija ustavom propisati kako budžet mora biti uravnotežen, dodavši da će njegova vlada ubrzati sprovođenje mjera štednje s ciljem da uravnoteži budžet u 2013. godini. Tržištu su pomogle i špekulacije da je Evropska centralna banka spremna kupovati italijanske i španske obveznice na sekundarnom tržištu ako se Berlusconi obveže na sprovođenje specifičnih reformi.
Međutim, na samom kraju nedjelje, nakon zatvaranja Wall Streeta, agencija za kreditni rejting Standard & Poor's snizila je SAD-u kreditni rejting za jedan stepen, s najvišeg mogućeg AAA na AA+, što je dosad nezabilježen slučaj u toj najvećoj svjetskoj privredi. To će rezultirati podizanjem troškova zaduživanja državi, preduzećima i građanima, a zasigurno će imati i negativnog uticaja na kretanja na svjetskim finansijskim tržištima iduće nedjelje. Hina