VARŠAVA – Prije samo jedne generacije, bili su simbol ekonomske neizvjesnosti u istočnoj Evropi.
Krajem osamdesetih godina prošlog vijeka, Poljska se suočavala s nestašicama osnovnih proizvoda poput šećera i brašna, dok su njeni građani zarađivali višestruko manje od radnika u Zapadnoj Evropi.
Danas, međutim, Poljska predstavlja jednu od najdinamičnijih ekonomija kontinenta, a po ukupnoj veličini ekonomije nadmašila je čak i Švajcarsku.
Poljska ekonomija danas vrijedi više od 1.000 milijardi dolara, čime se svrstava među dvadesetak najvećih u svijetu. Ovaj rezultat predstavlja ogroman iskorak u odnosu na stanje iz 1989. godine, kada je zemlja napustila komunistički sistem i započela tranziciju ka tržišnoj ekonomiji.
Jedan od ključnih faktora ovog uspjeha bio je jasan strateški cilj – članstvo u Evropskoj uniji. Od ulaska u EU 2004. godine, Poljska bilježi stabilan rast, u prosjeku oko 3,8 odsto godišnje, što je značajno iznad prosjeka Evropske unije. Pristup jedinstvenom tržištu, ali i milijarde evra iz evropskih fondova, omogućili su snažan investicioni ciklus i modernizaciju infrastrukture.
Ekonomisti ističu da uspjeh Poljske nije rezultat jednog poteza, već kombinacije reformi i dugoročnih politika. Među najvažnijim faktorima je izgradnja stabilnih institucija koje podržavaju poslovno okruženje – uključujući nezavisno pravosuđe, regulatorna tijela i pravila koja osiguravaju fer tržišnu utakmicu.
Za razliku od nekih drugih postkomunističkih zemalja, Poljska je uspjela izbjeći dominaciju oligarha i visoku razinu korupcije koja koči razvoj.
Važnu ulogu odigralo je i obrazovanje. Tokom i nakon tranzicije, značajno je proširen pristup visokom obrazovanju, pa danas veliki broj mladih Poljaka ima univerzitetsku diplomu. Kombinacija obrazovane radne snage i nižih troškova rada učinila je Poljsku izuzetno privlačnom za strane investitore.
Istovremeno, razvijao se i domaći privatni sektor. Kompanije poput Solaris Bus & Coach iz Poznanja, jednog od vodećih evropskih proizvođača električnih autobusa, ilustruju kako su lokalni preduzetnici iskoristili prilike koje je donijela tranzicija.
Ova kompanija, osnovana 1996. godine, danas drži značajan udio na evropskom tržištu i predstavlja primjer tehnološkog iskoraka.
Poljska je takođe vješto kombinovala domaće reforme sa spoljnim podrškama. EU fondovi korišteni su za razvoj infrastrukture, energetike i industrije, dok je istovremeno jačan izvozno orijentisan sektor.
Ipak, i pored impresivnog rasta, razlike u životnom standardu i dalje postoje. Iako je ukupna ekonomija Poljske veća od švajcarske, prosječne plate i životni standard po stanovniku i dalje su značajno niži nego u Švajcarskoj. To nije ni čudo, jer je Poljska višestruko veća od Švajcarske, po broju stanovnika.
Bez obzira na to, poljski primjer ostaje jedan od najuspješnijih u savremenoj Evropi – pokazuje kako kombinacija reformi, obrazovanja, institucionalne stabilnosti i jasne strateške orijentacije može u relativno kratkom vremenu transformisati ekonomiju jedne zemlje, prenosi Biznisinfo.