NJUJORK, Zbog rasta cijena nafte dva najveća svjetska proizvođača civilnih aviona – “Erbas” i “Boing” – mogli bi da izgube trećinu dosada dobijenih porudžbina, objavljeno je u Njujorku.
Obe kompanije raspolažu porudžbinama u vrijednosti oko 500 milijardi dolara, tako da se potencijalni gubici procjenjuju na 166 milijardi dolara. Mogućnost povlačenja porudžbina novih aviona, već je rezultirala rekordnim padom vrijednosti akcija “Boinga” u posljednjih pet godina od pet odsto.
Finansijska kriza u svijetu donjela je aviokompanijama ozbiljne probleme u privlačenju investitora. Tome treba pridodati još i rast troškova zbog sve skupljeg kerozina.
Brojni avioprevoznici zbog toga već dogovaraju odlaganje isporuka novih aviona ili potpuno od njih odustaju. Druge aviokompanije pribjegavaju taktici koja im je omogućila preživljavanje krize poslije 11. septembra 2001. godine, povlače niskorentabilne avione sa linija ili prodaju novije letjelice lizing kompanijama.
U slučaju da se rast cijena nafte ne zaustavi, što eksperti ne isključuju, povlačenje porudžbina ili odlaganje isporuka će ozbiljno da ugrozi avionske koncerne, navodi njujorški poslovni dnevnik “Vol Strit Džornal”.
Eksperti procjenjuju da bi “Boing” i “Erbas” mogli da ostanu bez 25-30 odsto porudžbina, ukazujući da ovim koncernima preti najozbiljniji pad od 1989. godine kada je zbog korekcije tržišta “Boing” ostao bez trećine porudžbina.
Predstavnici “Boinga” i “Erbasa” priznaju da praktično svakodnevno pregovaraju sa aviokompanijama, prvenstveno američkim, o odlaganju ili obustavi isporuka.
Predsjednik “Boing Komercial Erplans” Skot Karson ukazuje da još niko nije odustao od porudžbine, ali je nekoliko avioprevoznika zatražilo odlaganje ovogodišnje isporuke za kasnije.
Aviokompanija “JetBlu” je u maju saopštila da odlaže isporuku 21 aviona “A320” za pet godina, dok je “ErTran” prodala dva skoro nova “boinga 737-700” i dogovorila odlaganje isporuke 18 “boinga 737-700” za četiri godine.
Aviokoompanija “Soutvest Erlajns” će ove godine platiti i preuzeti svih 29 poručenih novih aviona, ali će od 2009. usporiti sa obnavljanjem flote.
“Delta Erlajns” je već uspjela da dogovori prodaju 34 aviona od 36 poručenih koje još nije preuzela. “Nortvest Erlajns” i dalje namjerava da preuzme 18 poručenih “boinga 787”, ali i da proda 14 već plaćenih “boinga 757” i “A-320” kao i da pronađe kupce za 33 stara DC-9.
“Erbas” i “Boing” ne paniče, tvrdeći da su za sada zaštićeni rekordnim brojem porudžbina, za čiju proizvodnju je potrebno još sedam godina.
“Za sada ‘Erbas’ uspješno prevazilazi krizu, ali ukoliko cijene nafte narastu na 200 dolara za barel, ništa nije izvjesno”, rekao je izvršni direktor te kompanije Džon Lihi.
Investitori su još pesimističniji. “Goldman Sač” je sinoć snizio preprouke za akcije “Boinga” sa “neutralnog” na “prodavati” pozivajući se na rast cijena goriva i usporeno popunjavanje portfelja porudžbina korporacije.
Akcije “Boinga” su danas u Njujorku pojeftinile pet odsto, što je najveći dnevni pad hartija te kompanije u posljednjih pet godina.
Visoke cijene nafte uticale su i na rast cijena avionskog goriva u Rusiji, koje su čak veće od svjetskih, navodi ruski poslovni dnevnik “Komersant”.
Cijene kerozina su u Evropi u posljednjih mjesec dana smanjene za više od osam odsto, tako da je početkom juna tona kerozina koštala 1270 dolara dok je 23. maja bila na niviou od 1380 dolara.
Na moskovskim aerodromima kerozin se, inače, prodaje po cijeni od 36.000 rubalja za tonu (1530 dolara).
Od novembra prošle godine avionsko gorivo u Rusiji je poskupilo za oko 70 odsto, zbog čega su bezmalo sve velike aviokompanije povećale, ili se spremaju da to učine, taksu za gorivo (za 20-40 dolara) uz istovremeno povećanje cijena karata, dok su turoperatori povisili cijene aranžmana za popularne destinacije.
Erbas i Boing gube porudžbine
