TUZLA – Skupština Tuzlanskog kantona usvojila je najveći budžet u istoriji ove zajednice od 951,9 miliona KM, a najveći dio tog budžeta odlazi na plate budžetskih korisnika koje su i ove godine uvećane.
Prema ranijim tvrdnjama premijera ovog kantona Irfana Halilagića čak 66 odsto budžeta odlazi na plate budžetskih korisnika, što znači da za kapitalne projekte ostaje tek manji dio.
U ovaj budžet ušao je i kredit u iznosu od 95 miliona KM, ali i akumulirani suficit od 81 milion KM, što u prevodu znači da se Tuzlanski kanton zadužio 95 miliona, dok na svom računu čuva 81 milion KM.
Ekonomista i poslanik Stranke za BiH (SBiH) u Federalnom Parlamentu BiH Admir Čavalić kaže da je ostvarenje suficita jasan signal adekvatnog finansijskog upravljanja i da za razliku od Kantona Sarajevo, Tuzlanski kanton još ima prostora za zaduživanje.
„Ali pravo je pitanje gdje taj dug ide – da li u tekuću potrošnju ili pak zaista u kapitalne projekte koji su od koristi za građane i privredu. Dodatne potrebe za finansijama su uvijek očigledne kada je riječ o izbornim godinama“, kaže Čavalić.
Iz budžeta Tuzlanskog kantona vidljivo je da su iz kredita rezervisana 2,4 miliona nedostajućih sredstava za izgradnju zgrade Suda u Lukavcu. Isto toliko rezervisano je za bazen u Gračanici. Dakle, za kapitalne projekte iz kreditnih sredstava biće izdvojeno tek 4,8 miliona KM u 2026 godini.
U odluci stoji da Vlada Tuzlanskog kantona prihvata unutrašnje zaduživanje kod komercijalne banke u Sarajevu u svrhu finansiranja kapitalnih investicija za period 2025-2027, po kamati od 3,17 odsto.
Projekti koji su navedeni kao dio ove odluke su finansiranje izgradnje zgrade Policijske uprave u Živinicama u iznosu 3,1 milion KM, izgradnje zgrade Opštinskog suda u Lukavcu u iznosu 2,3 milion KM, finansiranje izgradnje, adaptacije, opremanja i vanjskog uređenja Kampusa JU Univerziteta u Tuzli u iznosu 14,4 milion KM, sufinansiranje projekta izgradnje i održavanja vodosnabdijevanja južnog dijela grada Živinice u iznosu 10 miliona KM i sufinansiranje izgradnje i održavanja vodnih objekata u gradovima i općinama Tuzlanskog kantona u iznosu 10 miliona KM.
Međutim, u budžetu za 2026. godinu ipak stoji drugačije pa će sredstva za nastavak izgradnje Kampusa Univerziteta u Tuzli biti obezbjeđena iz vlastitih sredstava, granta i kreditnih sredstava Razvojne banke FBiH i to u iznosu 17,2 miliona KM u 2026. godini.
Sredstva za Policijsku stanicu u Živinicama u Budžetu su planirana iz vlastitih sredstava u iznosu od 5,6 miliona KM.
Kada je riječ o projektu izgradnje i održavanja vodosnadbijevanja južnog dijela grada Živinice, on nije planiran Budžetom za 2026. godinu.
Veća izdvajanja za kapitalne projekte osnov za potencijalni rast
Ekonomista i poslanica Pokreta demokratske akcije (PDA) u Skupštini Tuzlanskog kantona Lejla Ćebić-Đerzić smatra da zaduživanje kod komercijalne banke nije neophodno, niti je jedini izbor.
„U ekonomskom smislu, zaduživanje kod komercijalnih banaka znači skuplji novac, odnosno plaćanje kamate, često promjenjive stope, dodatne troškove, različite vrsta naknada, ali što je najvažnije izlaganje kamatnom i finansijskom riziku. Zaduživanje kroz kredite ima smisla samo ukoliko finansiramo projekte koji generišu prihod ili pak dugoročno gledajući smanjuju rashode. Dobar primjer ovoga su projekti energetske efikasnosti“, kazala je Đerzić.
Vlada Tuzlanskog kantona od 951 miliona KM, tek 225 miliona planirala je za kapitalne projekte.
Čavalić smatra da Tuzlanskom kantonu nedostaje konkretizacija kapitalnih projekata.
„Godine, nekada dekade prolaze, bez konkretnih rezultata. Tipični projekti ovog tipa se odnose na rekonstrukciju zgrade Vlade TK ili izgradnju Kampusa Univerziteta u Tuzli. Tu su svakako i drugi infrastrukturni projekti. U vremenu ekonomskih problema, veća izdvajanja za kapitalne projekte treba da predstavljaju osnov za potencijalni rast – zbog toga se preporučuju razvojne komponente budžeta“, naglasio je Čavalić.
Ono što u budžetu nije vidljivo jeste podrška privredi i proizvodnji u Tuzlanskom kantonu kroz značajne projekte. A upravo privreda je u 2025. godini na Tuzlanskom kantonu zabilježila ukupan pad prihoda od osam odsto, a povećan je i broj nezaposlenih za četiri odsto.
Čavalić smatra da su razlozi ekonomskog pada loši ekonomski uslovi na ključnim tržištima, negativni efekti ekonomske politike Vlade Federacije BiH, pa sve do činjenice da Tuzlanski kanton nema rješeno pitanje ključne infrastrukture.
Suad Bešlić, privrednik iz Živinica i izvoznik vatrogasnih vozila iz BiH smatra da politika nema sluha za privrednike.
„Većina političara treba prvo naučiti pojam “privreda” prije nego se počnu baviti politikom“, kaže on.
Budžet socijalno-potrošački, a ne razvojni
Manjak podrške privrednicima i proizvodnji, kredit od komercijalne banke za koji u budžetu 2026. godine nemamo jasne projekcije u segmentu kapitalnih projekata, dugoročno Tuzlanskom kantonu mogli bi proizvesti finansijske probleme jer će, prema procentu koji je dao premijer Halilagić, ova zajednica samo za plate zaposlenicih u institucijama kantona izdvojiti 628 miliona maraka.
Ćebić-Đerzić kaže da ako budžet TK za 2026. godinu iznosi 951, 9 miliona KM, a ukupna kapitalna ulaganja oko 225 miliona KM, onda je očigledno da 75-80 odsto budžeta ide na tekuću potrošnju.
„Po ekonomskoj klasifikaciji to je pretežno socijalno-potrošački, a ne razvojni budžet“, kaže ona.
Prema njenom mišljenju ovakav budžet je kratkoročno održiv, ali dugoročno rizičan.
„Rast tekućih rashoda je brži od rasta prihoda jer plate, naknade, socijalni transferi imaju trajni karakter, imaju tendenciju rasta svake godine i teško se smanjuju jer neminovno donose socijalne i političke nemire. S druge strane, više od polovine prihoda budžeta su naslonjeni i direktno zavise od indirektnih poreza nad kojima kanton nema nikakvu kontrolu i u direktnoj su zavisnosti od makroekonomskih kretanja, potrošnje stanovništva i prihoda sa viših nivoa. To stvara jaz između prihoda i rashoda“, smatra Ćebić-Đerzić.
Tuzlanski kanton je specifičan po čestim političkim potresima, promjenama vlasti koju građani ne mijenjaju kroz izborne procese već poslanici u Skupštini TK sa decenijskim stažom u klupama i čestim političkim prelijetanjima u skladu sa pojedinačnim interesima, a upravo to budu jedini razlozi za promjenu prioriteta kada je riječ o kapitalnim ulaganjima.