BEOGRAD, Generalni sekretar UN Ban Ki-mun, povodom 3. maja – Svjetskog dana slobode štampe – ocijenio je da, kao što je voda neophodna za život, tako su informacije neophodne za preuzimanje kontrole nad životom.
Generalna skupština UN proglasila je 1993. godine, na preporuku UNESCO, 3. maj za Svjetski dan slobode štampe.
Taj dan se već 15 godina obilježava širom svijeta i predstavlja priliku za podsjećanje na suštinske principe slobode medija, procjenjivanje nivoa slobode prenošenja informacija, zaštitu medija od onih koji žele da ugroze njihovu nezavisnost i za odavanje počasti novinarima koji su izgubili život radeći svoj posao.
Prema riječima generalnog sekretara UN, pristup informacijama nam omogućava da mijenjamo svoj život i svoju zajednicu. “Kao što je voda nužna za život, saznanja nam omogućavaju da zamišljamo i mijenjamo stvari”.
“Kada se informacije slobodno šire, ljudi raspolažu alatom koji im pomaže da preuzmu kontrolu nad svojim životom. Kada je protok informacija ograničen – bilo iz političkih ili tehnoloških razloga – naša mogućnost da djelujemo takođe je ograničena”, naglasio je Ban.
Slobodni i nezavisni mediji predstavljaju jedan od temelja mira i demokratije, a napadi na slobodu štampe u suprotnosti su s međunarodnim pravom, principima čovječnosti i same slobode – u suprotnosti su sa svim onim za šta se zalažu UN, zaključio je generalni sekretar svjetske organizacije.
Međunarodna nevladina organizacija za zaštitu ljudskih prava Fridom haus (FH) ocijenila je u godišnjem izveštaju o slobodi štampe u svijetu da u 2007. godini sloboda štampe doživela “jasan pad”.
U dokumentu, objavljenom početkom sedmice, navedeno je da se “novinari bore za rad u sve neprijateljskijem okruženju u skoro svim regionima svijeta”.
FH je upozorio da je reč o “šestogodišnjem trendu, kako u autoritarnim režimima, tako i u demokratijama.”
Od 195 država i teritorija, u 72 slučaja štampa je “slobodna”, u 59 “djelimično slobodna” i u 64 “nije slobodna”, što predstavlja pad u odnosu na prethodni izveštaj za 2006. godinu, navedeno je u izvještaju.
Najveći pad slobode štampe, ocijenio je FH, zabilježen je u regionu centralne i istočne Evrope i bivšeg Sovjetskog Saveza, u kojem “svega 18 posto stanovnika živi u okruženju u kojem su mediji slobodni”.
S druge strane, određeni napredak zabilježen je na Bliskom istoku i sjevernoj Africi, gde su novinari “sve spremniji da se suprotstave vlastima”.
Prema podacima nezavisnog Komiteta za zaštitu novinara (CPJ), prošla godina bila je najgora u protekloj deceniji po broju novinara čija je smrt direktno povezana s njihovim poslom – najmanje 65 njih ubijeno je na zadatku.
Irak je, petu godinu uzastopno, otkad su u toj zemlji koalicione snage na čelu sa SAD, na prvom mestu po broju poginulih novinara – 32, a slijedi Somalija sa sedam mrtvih.
Prethodni “crni rekord” zabilježen je 1994, kada je 66 novinara izgubilo život, uglavnom u Alžiru, Bosni i Ruandi.
Podaci kojima raspolažu UN još su mračniji: 2007. godine život je izgubio 171 novinar, a stotine njih bili su izloženi prijetnjama i pritiscima, zatvarana ili mučeni.
FH je ocijenio da je štampa u Srbiji, kao i u većini zemalja regiona, “djelimično slobodna”, a stanje kao nepromjenjeno u odnosu na 2006 godinu.
Kao jedan od glavnih problema u Srbiji, ta nevladina organizacija je navela “nefer i nejasan način” na koji Republička radiodifuzna agencija dodjeljuje licence, ali i ocijenila da su i elektronski i štampani mediji “veoma aktivni i omogućavaju različita gledanja na stvari”.
“Ipak, medijsko okruženje ostaje politizovano u određenom smislu. Novinari praktikuju autocenzuru i mnogi izbjegavaju teme sa snažnim političkim nabojem, uključujući i pitanja ratnih zločina i pregovore o statusu Kosova”, navodi se u izvještaju. Tanjug
Danas je Svjetski dan slobode štampe
