VAŠINGTON, Ima mnogo tumačenja zašto se petak koji padne 13. u mjesecu smatra “crnim” datumom koji donosi nesreću, no slovenački etnolog i kulturni antropolog Janez Bogataj drži da su za širenje straha od nesretnog petka koji se razvio u ovom vijeku krivi Amerikanci.
“To se globalno praznovjerje razvilo u 20. vijeku, posebno nakon II svjetskog rata, a potječe iz SAD-a, odakle nam i inače dolaze gluposti svih vrsta”, kazao je Bogataj za ljubljansko “Delo” od petka.
Slom Wall Streeta dogodio se upravo u petak 13. u mjesecu, a na taj su dan pale i neke druge nesreće, a onda se ta legenda proširila na cijeli svijet, kazao je Bogataj.
On smatra da ljudi, osobito u psihološki kriznim vremenima, lako usvajaju kolektivne legende i strahove bez pravih temelja kojima se slučajnosti pretvaraju u pravilo, te da se je isto toliko nesreća kao u petak trinaestog vjerovatno dogodilo i u četvrtak 16. u mjesecu koji ne se ne smatra nesretnim datumom.
Fobiju ili strah od “crnog” petka, takozvanu Paraskevidekatriafobiju, navodno je imao i američki predsjednik Franklin D. Roosevelt koji na taj dan nikad nije putovao, a zazirao je od broja 13 i općenito, pa za stol nikad nije pozivao 13 gostiju.
Što se tiče simbolike petka, to se je u kulturnoj antropologiji tokom vremena mijenjalo, pa je petak u vrijeme antike bio vrlo značajan kao dan boginje ljubavi Afrodite, a posebno negativno značenje nije imao niti u hršćanstvu iako je Isus raspet na križu upravo na petak, pa se držao danom žalosti.
S druge strane, protestanti su petak smatrali sretnim danom, pa su se u Evangeličkoj crkvi vjenčanja obavljala upravo petkom, naveo je Bogataj.
Neki vjeruju, da su masovna hapšenja Templara koja su bila organizirana u Francuskoj u petak 13. oktobra 1307. korijen praznovjerja o nesreći koju donosi petak 13. Klix.ba