PODGORICA – Dok se vodeće svjetske ekonomije suočavaju s rekordnim odlaskom milionera, Crna Gora se, prema najnovijem „Henley Private Wealth Migration Report 2025“, ističe kao jedna od najatraktivnijih zemalja za visokoimovinske pojedince (HNWI) u Evropi.
Crna Gora je u proteklih deset godina zabilježila impresivan rast od 124 odsto kada je u pitanju broj rezidentnih milionera, čime se pozicionirala kao najbrže rastuće tržište bogatstva u Evropi. Samo tokom 2025. godine očekuje se neto priliv dodatnih 150 milionera, što potvrđuje pozitivan trend i međunarodnu prepoznatljivost zemlje kao investicione destinacije.
Ovaj skok dijelom se pripisuje programu dobijanja državljanstva kroz investicije, koji je bio aktivan od 2019. do 2022. godine i privukao niz investitora iz Azije, Bliskog Istoka i Istočne Evrope. Iako je program formalno zatvoren, njegovi efekti se i dalje osjećaju — ne samo u broju novih rezidenata, već i kroz ulaganja u nekretnine, turizam i energetski sektor.
Pored toga, Crna Gora nudi konkurentan poreski sistem, stabilan kurs evra, blizinu tržišta EU i atraktivnu Jadransku obalu, što je čini poželjnom za migraciju kapitala iz tradicionalnih finansijskih centara poput Londona, Frankfurta i Pariza, koji bilježe odlive.
„Ako pogledate najbrže rastuća tržišta bogatstva u svijetu u posljednjih deset godina, vidjećete da su to zemlje poput Crne Gore, UAE, Malte i SAD — destinacije koje aktivno privlače milionere i istovremeno razvijaju sopstveni kapital,“ izjavio je Andrew Amoils, direktor istraživanja u kompaniji New World Wealth.
Kontrast s EU gubicima
Za razliku od Crne Gore, velike članice EU – Francuska, Njemačka i Španija – prvi put gube značajan broj milionera, sa očekivanim odlaskom od ukupno 1.700 HNWI u 2025. godini. Najveći gubitnik je Ujedinjeno Kraljevstvo, koje će prema prognozama izgubiti čak 16.500 milionera – najviše u svijetu – zbog nepovoljnih poreskih promjena i političke neizvjesnosti nakon Brexita.
U tom kontekstu, manje, fleksibilnije ekonomije poput Crne Gore, sa liberalnim režimima i povoljnim investicionim klimama, postaju nova gravitaciona tačka evropske migracije kapitala. Južna Evropa, predvođena Italijom, Portugalom, Grčkom i Crnom Gorom, sve više preuzima primat u privlačenju privatnog bogatstva.
EU integracije kao dodatni adut
Henley & Partners navodi da izgledna integracija Crne Gore u Evropsku uniju dodatno povećava investicionu atraktivnost, naročito kod ulagača iz Azije i Bliskog Istoka koji žele sigurnost evropske regulative uz fleksibilnije lokalne uslove. Kombinacija pravne stabilnosti, poreskih olakšica i turističkog potencijala čini Crnu Goru jedinstvenim spojem Mediterana i tržišta u razvoju.
Iako su zemlje poput Švajcarske, Italije i UAE i dalje dominantni globalni centri za migraciju bogatih, Crna Gora je ušla u krug prepoznatih “emerging wealth hubs” – zemalja koje ne samo da privlače bogate, već i postaju dugoročne baze za razvoj luksuznih sektora, privatnog bankarstva i investicija u održivu infrastrukturu.
Velika Britanija i Kina predvode globalni “odliv bogatstva”
Prema Henley Private Wealth Migration Reportu 2025, širom svijeta očekuje se preseljenje rekordnih 142.000 milionera, a najviše odlazaka zabilježiće Velika Britanija i Kina.
Velika Britanija prvi put zauzima prvo mjesto po neto odlasku imućnih pojedinaca, sa projekcijom da će je tokom 2025. godine napustiti čak –16 500 milionera. Ovo predstavlja najviši zabilježeni gubitak bogatstva za jednu zemlju otkako se prate ovi podaci. Na drugom mjestu je Kina, koja će, prema procjenama, ostati bez –7 800 milionera, što je značajno smanjenje u odnosu na prethodne godine kada je Kina bila na čelu ove liste.
Među ostalim zemljama koje bilježe snažan neto odliv su Indija (–3 500), Južna Koreja (–2 400), Rusija (–1 500) i Brazil (–1 200), dok su Njemačka (–400), Francuska (–800), Španija (–500) i druge evropske ekonomije prvi put na spisku gubitnika u migraciji milionera. Uzroci ovog trenda uključuju promjene poreskih režima, političku i ekonomsku nestabilnost, kao i sve veću atraktivnost destinacija poput Ujedinjenih Arapskih Emirata, Švajcarske, SAD, Crne Gore i Portugala, koje nude povoljne uslove za život i investiranje imućnih pojedinaca.
Koliko milionera živi u Crnoj Gori?
Prema podacima New World Wealth-a, koje citira Henley & Partners, u junu 2024. godine u Crnoj Gori je bilo više od 2 800 milionera i 15 centi-milionera.
“Spoj luksuznog načina života i obećavajućih investicionih prilika koji ova zemlja jugoistočne Evrope nudi predstavlja snažan motiv za one koji traže i raskoš i finansijski prinos. Pored toga, Crna Gora svojim investitorima nudi podsticajne i prijateljske politike, uključujući mogućnost dobijanja privremenog i stalnog boravka za strane državljane kroz ulaganje u nekretnine”, navodi se u izvještaju kompanije.
Međutim, kada se pogledaju zvanične statistike Centralne banke Crne Gore (CBCG), slika je daleko skromnija. Prema posljednjim dostupnim podacima, u zemlji postoji svega 89 fizičkih lica – državljana Crne Gore – koja u domaćim komercijalnim bankama imaju više od milion evra depozita. Ta brojka, premda u blagom porastu u odnosu na prethodne godine, višestruko je manja od međunarodnih procjena.
Ova velika razlika ne proizilazi iz statističke greške, već iz metodološke razlike u definisanju “milionera”. Dok CBCG evidentira isključivo stanje na bankovnim računima unutar Crne Gore, Henley & Partners koristi širu definiciju koja podrazumijeva ukupnu neto imovinu – uključujući nekretnine, dionice, investicije, udjele u kompanijama, luksuzne predmete i štednju – bez obzira na to u kojoj zemlji se ta imovina nalazi.
Tako, na primjer, crnogorski državljanin koji posjeduje nekretninu u Budvi vrijednu 700.000 evra, investicije na inostranim berzama u vrijednosti od pola miliona i dodatnih 400 000 evra na računu u Švajcarskoj, prema Henleyjevoj metodologiji se računa kao milioner. Međutim, ukoliko mu je na računu u banci u Crnoj Gori svega 50 000 evra, on u statistici Centralne banke nije obuhvaćen.
Pored toga, Henley u procjene uključuje i bogate strance koji borave u Crnoj Gori – bilo kao rezidenti ili vlasnici luksuznih nekretnina u Porto Montenegru, Luštici i Budvi – dok ih domaći bankarski sistem bilježi tek ukoliko imaju otvorene račune u crnogorskim bankama s iznosima većim od milion evra.
U konačnom zbiru, riječ je o dvije istine koje nisu nužno kontradiktorne, već govore o različitim slojevima bogatstva. Jedna reflektuje likvidna sredstva u domaćem sistemu, a druga prikazuje širu sliku finansijskog uticaja i kapitalne moći pojedinaca povezanih s Crnom Gorom.
U kontekstu poređenja s regionom, Crna Gora se u izvještajima Henley & Partners nalazi među zemljama s najbržim rastom broja milionera u posljednjoj deceniji, sa skokom od čak 124 odsto. Ipak, većina tog bogatstva nije direktno prisutna u bankarskom sistemu, već se odražava kroz investicije, nekretnine i globalne tokove kapitala. Bankar.me