BRISEL – BiH je prije tri godine izgubila spor protiv slovenačkog “Viaducta” i dužna je uz glavnicu i kamate isplatiti 110 miliona KM. Ovo je rezultat neispunjavanja obaveze koju je na sebe preuzela Vlada Republike Srpske zbog raskida ugovor o koncesiji za izgradnju hidrocentrala na Vrbasu.
Slovenci traže sve načine da se naplate, kako Klix.ba saznaje, briselski izvršitelji su “udarili” po Agenciji za pružanje usluga u vazdušnoj plovidbi Bosne i Hercegovine (BHANSA) koja apsolutno nikakve veze nije imala sa navedenim slučajem.
U slučaju da BHANSA-i budu blokirane isplate, a institucije BiH promptno ne reaguju, to znači potpuni krah ove agencije što bi dovelo do obustave aviosaobraćaja, gubitku radnih mjesta i narušavanja ugleda i brojnih drugih negativnih posljedica.
Kako Klix.ba saznaje, EUROCONTROL (Evropska organizacija za sigurnost zračne plovidbe) je obaviještena da joj je izvršnim nalogom o zaplijeni od strane sudskih izvršitelja iz Brisela 21. marta 2025. godine naloženo da zamrzne i ne izvršava bilo kakva dalja plaćanja prema Bosni i Hercegovini i BHANSA-i.
Izvršni nalog o zapljeni je izdat zbog duga BiH prema kompaniji Viaduct d.o.o. Portorož zasnovan je na Arbitražnoj presudi Međunarodnog centra za rješavanje investicionih sporova iz 2022. godine, Odluci ad hoc odbora ICSID-a iz maja 2024. koja je potvrdila arbitražnu presudu, Izvršnom nalogu Apelacionog suda u Briselu iz decembra 2024. i sudskom nalogu prvostepenog suda u Briselu iz marta ove godine.
Ukoliko se dogodi da se prekinu isplata BHANSA-i, to bi značilo potpuni kolaps u pružanju sigurnih i neprekidnih usluga u vazdušnoj plovidbi u vazdušnom prostoru Bosne i Hercegovine.
Spomenute naknade koje EUROCONTROL uplaćuje BHANSA-i ne služe za stvaranje profita već isključivo za nadoknadu stvarnih troškova za pružanje usluga zračnoj plovidbi. Bez pristupa navedenim sredstvima, BHANSA neće biti u mogućnosti osigurati osnovne operativne troškove.
To uključuje održavanje tehničkih sistema, plaćanje telekomunikacijskih i komunalnih usluga, isplatu plaća zaposlenicima, nepohodnu modernizaciju opreme te provođenje licenciranja i obuke osoblja.
“Bez hitnog institucionalnog reagiranja i rješavanja navedenog pravnog spora, BHANSA neće biti u mogućnosti da nastavi s obavljanjem svoje djelatnosti – pružanje sigurnih i neprekidnih usluga u vazdušnoj plovidbi u vazdušnom prostoru BiH”, navedeno je u apelu iz BHANSA-e prema Savjetu ministara BiH i Predsjedništvu BiH.
Naglašavaju da se BiH nalazi na jednoj od najprometnijih jugoistočnih evropskih ruta, gdje se bilježi najveći rast obima vazdušnog prometa.
Obustavljanje usluga bi potencijalno imali negativne posljedice koje se odnose na potpunu obustavu vazdušnog prometa u BiH (putnički, cargo, medicinski, humanitarni itd), zatvaranje međunarodnih aerodroma, gubitak radnih mjesta, gubitak indirektnih prihoda lokalnih zajednica, trajno narušavanje međunarodnog ugleda, direktne finansijske gubite po budžet i reputaciju države, moguće preusmjeravanje vazdušnih ruta iznad BiH ka susjednim državama, gubitak kvalifikovanog kadra i destabilizacija sektora civilnog vazduhoplovstva u cjelini.
“Tražimo od vas urgentno uključivanje i poduzimanje konkretnih koraka ka rješavanju predmetnog spora na način da se bez odlaganja zaključi sporazum sa iskazanim ukupnim potraživanjem (glavni dug, kamata, troškovi postupka) na dan 1.3.2025. u iznosu od 56.328.956.,47 EUR ili 110.169.862,95 KM”.
Podsjetimo, ugovor o dodjeli koncesije sa “HES Vrbas” koje je u vlasništvu “Viaducta” potpisan je 2004. godine, a njime je bila planirana izgradnja HE “Krupa” i HE “Banjaluka-Niska”. Međutim, ugovor je raskinut nakon što je Vlada RS dodijelila koncesiju za izgradnju HE “Bočac 2” koja je onemogućila izgradnju HE “Krupa”. Vlada RS je “HES Vrbas” nudila mogućnost izgradnje samo jedne hidroelektrane, na šta ova firma u vlasništvu slovenačkog “Viaducta” nije pristala.
Uprkos jasnim odredbama potpisanog Sporazuma, Republika Srpska do danas nije izvršila obaveze preuzete 2017. godine, što dovodi do ozbiljnih finansijskih problema na nivou države.
Opštinski sud u Mostaru prihvatio je prijedlog slovenskog “Viaducta” za pljenidbu objekta Centralne banke BiH u ovom gradu s ciljem naplate 110 miliona KM od BiH.
Dakle, država BiH i njene institucije, ali i građani, mogli bi ispaštati zbog diletantskog odnosa vlasti Republike Srpske koja ne ispunjava svoje obaveze i ne preuzima odgovornost za velike propuste.Klix