SARAJEVO – Bosna i Hercegovina je početkom ove godine dodatno smanjila izvoz električne energije, koja se svakako sve manje izvozi iz godine u godinu.
Tako je Bosna i Hercegovina postala od velikog izvoznika električne energije veliki uvoznik.
Ono što predstavlja veliki problem je i uvođenje CBAM-a od početka godine, pišu Nezavisne novine.
Podsjećamo, CBAM je mehanizam za prekogranično prilagođavanje ugljenika te predstavlja dodatni namet na uvoz cementa, željeza, čelika, aluminijuma, đubriva i električne energije u Evropsku uniju iz zemalja koje ne oporezuju emisije CO2.
Naime, prema podacima Agencije za statistiku BiH, izvoz električne energije je u prva dva mjeseca iznosio 123,4 miliona KM, dok je u istom periodu prethodne godine iznosio 146,9 miliona KM.
Ovo znači da je izvoz smanjen za oko 23 miliona KM.
Da se izvoz smanjuje, pokazuje i to da je u periodu januar – februar 2024. godine izvoz iznosio 128,3 miliona KM.
Sa druge strane, i uvoz se smanjio u odnosu na prethodnu godinu.
Tako je u dva mjeseca ove godine uvezeno struje za 101 miliona KM, a u januaru i februaru 2025. godine za 153,2 miliona KM.
Jedan od razloga smanjenog uvoza je možda i povoljna hidrologija kakva je početkom godine bila u BiH, što znači dobru proizvodnju električne energije u hidroelektranama.
Ipak, i ovo je ogroman uvoz znajući da je u dva mjeseca 2024. godine uvoz struje bio “svega” 27 miliona KM.
Admir Softić, zamjenik ministra u sektoru energetike pri Ministarstvu spoljne trgovine i ekonomskih odnosa BiH, nedavno je rekao da je usvajanje Zakona o regulatoru, prenosu i tržištu električne energije u Bosni i Hercegovini od krucijalne važnosti.
Ovo, jednostavnim jezikom govoreći, znači da se takse od CBAM-a neće plaćati domaćim institucijama već EU institucijama.
“Kroz analize uz tehničku podršku projekta ‘EU for Energy’ smo došli do podataka da bismo u najgorem scenariju imali 644 miliona evra gubitaka, i to je samo kada se govori o električnoj energiji, te bi ovaj novac bio uplaćen u budžet EU”, naglasio je Softić.
Stručnjak za energetiku Nihad Harbaš, kaže za “Nezavisne novine” da je tržište električne energije mnogo kompleksno i specifično, jer prioritet napajanja krajnjih potrošača je važniji od same cijene električne energije na tržištu.
“Uzimajući u obzir fluktuacije cijena na berzama EU, odnosno uzimajući u obzir kombinaciju proizvodnih kapaciteta (koji se još i u EU u dosta zemalja baziraju na fosilnim gorivima) te intermitentnost obnovljivih izvora, mi ćemo sigurno biti konkurentni u određenim periodima godine”, objašnjava Harbaš.
“Mi ne smijemo dozvoliti da samo čekamo odgovor tržišta. Uvođenje internog sistema oporezivanja, dekarbonizacija energetskog sektora te ulaganje u OIE su jedini siguran put u borbi protiv CBAM-a i sličnih nameta koji sigurno naš izvoz dovode u pitanje, odnosno čine ga manje konkurentnim prema EU”, zaključio je Harbaš. Nezavisne