FVO: BiH zbog Usorca i ostalih nije dobila dozvolu za izvoz mlijeka u EU

   – Kvalitet sirovog mlijeka najveći problem

   – Sistem identifikacije životinja nije pouzdan

   – Kontrole nisu efikasne ni dosljedne

   – Ministarstva daje netačne dozvole da mlijeko zadovoljava uslove EU

BANJALUKA, Kancelarija za hranu i veterinarstvo (FVO) Evropske komisije utvrdila je da kvalitet sirovog mlijeka u BiH predstavlja najveći problem. „Svega nekoliko imanja ispunjava kriterijume kvaliteta EU za sirovo mlijeko, a količina koju ta imanja proizvedu ne može pokriti potrebe proizvodnje mliječnih proizvoda namijenjenih za izvoz u EU“, navodi se u Izvještaju o izvršenoj reviziji koju je uradila FVO s ciljem ocjene kvalitete proizvodnje i prerade mlijeka za izvoz u EU.

FVO je u Izvještaju koji je u posjedu portala CAPITAL.ba utvrdila da „postojeći sistem identifikacije i registracije životinja u BiH nije ni solidan ni pouzdan. Iako je uložen veliki trud da se utvrde nepravilnosti na imanjima i primijene i verifikuju korektivne mjere, aktivnosti su počele tek nedavno, a nisu pregledana sva imanja. Laboratorijske službe su tehnički opremljene za analizu parametara kvaliteta sirovog mlijeka iz Uredbe (EC) br. 853/2004. Međutim, postoje manjkavosti u dostavljanju rezultata mljekarama i nadležnim tijelima, što onemogućava sprovođenje efektivnih kontrola“.

U jednoj od brojnih zamjerki na kvalitet proizvodnje i prerade mlijeka u BiH, FVO navodi da „sadašnja organizacija službenih kontrola nije ni efikasna ni efektivna“.

„Ne postoje detaljna uputstva, a kontrole nisu dosljedne. Nepostojanje efikasne supervizije i ovlašćenja na osnovu kojih bi se obezbijedilo sprovođenje korektivnih mjera negativno utiče na obavljanje kontrola“.

„Postojeći postupci sertifikacije nisu čvrsti i ne mogu se smatrati pouzdanima. Ovjeravaju se netačne izjave, u kojima se navodi da mliječni proizvodi koji se izvoze u druge zemlje zadovoljavaju relevantne uslove EU“, navodi se u izvještaju FVO nakon kontrole koju su uradili početkom prošle godine. U istom periodu, podsjećamo jedan od najvećih farmera u RS Vladimir Usorac i predsjednik Udruženja poljoprivrednih proizvođača-mljekara je sudski kažnjen zbog nezakonitog davanja lijekova i preparata krava u muži, a koji su štetni po život i zdravlje ljudi. I pored toga, Ministarstvo poljoprivrede RS, Usorcu je dalo odobrenje da ispunjava sve uslove za izvoz mlijeka za EU, iako on to očito nije mogao dobiti, što je primijetila i FVO u svoj izvještaju. (http://www.capital.ba/prvi-mljekar-rs-kravama-daje-preparate-i-lijekove-koji-su-opasni-po-zivot-ljudi/)

Svi objekti za preradu mlijeka tvrde da imaju postupke za dvojnu proizvodnju, gdje se mlijeko koje zadovoljava standarde EU obrađuje odvojeno od mlijeka koje te standarde ne zadovoljava. Međutim, revizorski tim FVO to nije mogao da utvrdi u jednom objektu koji proizvodi zrele sireve, gdje se svi sirevi sole u istoj salamuri.

„Tamo gdje je izvršena ocjena, dokumentacija o razdvojenoj proizvodnji, koja je razdvojena po vremenu, sadrži nedostatke. U jednom objektu, količina primljenog i obrađenog sirovog mlijeka ne slaže se tokom različitih koraka u procesu. To se ne vidi u zapisnicima sa službenih kontrola“, navodi se u izvještaju.

Zdravstveni uslovi i kriterijumi za sirovo mlijeko

Objekti za preradu mlijeka nemaju sistem reagovanja na kriterijume kvaliteta sirovog mlijeka u pogledu broja somatskih ćelija (SCC) i ukupnog broja bakterija (TPC). Nisu nađeni dokazi da službeni veterinar učestvuje u verifikovanju rezultata za kriterijume kvaliteta sirovog mlijeka.

Propisi EU nalažu da sirovo mlijeko od svakog proizvođača bude analizirano, na mjesečnoj osnovi, na broj somatskih ćelija, a da geometrijska sredina u periodu od tri mjeseca ne smije preći 400.000. To nije utvrđeno kod svih farmi predloženih za EU, a rezultati analiza nisu bili dostupni za sva imanja na nivou objekta. Utvrđeno je da imanja koja su predložena za listu ne zadovoljavaju uslove u pogledu broja somatskih ćelija u drugoj polovini godine, a jedno imanje je skinuto sa liste neposredno prije dolaska revizije FVO.

Propisi EU nalažu da sirovo mlijeko od svakog proizvođača bude analizirano, na mjesečnoj osnovi, na ukupan broj bakterija, ali to nije potvrđeno za sve farme koje su predložene za EU.

Propisi EU nalažu da u mlijeku ne smije biti rezidua antibiotika. Redovne analize na nivou imanja se ne rade, samo mlijeka u rinfuzi, koje je u većini slučajeva pomiješano mlijeko sa različitih imanja, i to po dolasku u objekat za preradu mlijeka.

„Veterinarski nadzor nad kvalitetom sirovog mlijeka je nedovoljan. Veterinarska kontrola razdvajanja usklađenog mlijeka i neusklađenog mlijeka tokom proizvodnje nije efektivna. Postojeći sistem obilježavanja i registracije životinja nije čvrst ni pouzdan. Sanitarna uvjerenja koja prate životinju kod kretanja između imanja su nepotpuna i ne daju dovoljno garancija u pogledu odsustva tuberkuloze na imanju destinaciji. Nijedno imanje čiji su zapisnici o kontroli pregledani neposredno prije revizije ne zadovoljava uslove u pogledu identifikacije i registracije životinja. Evidencije o veterinarskom liječenju nisu dostupne, tokom kontrole od strane nadležnog tijela konstatovane su nepotpune evidencije o testiranju stada na tuberkulozu i brucelozu“, jedan je od zaključaka Kancelarije za hranu i veterinarstvo EU.

CAPITAL: Siniša Vukelić