Rubini: Slijedi novi period nestabilnosti u svjetskoj privredi

NJUJORK, Svjetska privreda sada je suočena sa novim periodom nestabilnosti koja je dodatno pojačana najavom Centralne banke SAD (Fed) da bi uskoro mogla da smanji, a potom i sasvim ukine program jačanja likvidnosti domaćih banaka, ocjenjuje poznati američki ekonomista, Nuriel Rubini.

On smatra da Fed najvjerovatnije više neće “upumpavati” u domaću i svjetsku privredu ogromne sume dolara, kao što je ta centralna banka to činila u proteklih nekoliko godina kada je, sudeći prema različitim izvorima, za te namjene potrošila više hiljada milijardi dolara.

Rubini kaže da je već najava promjene politike Fed-a izazvala potres na globalnom tržištu, u vidu pada cijena sirovina i prilično naglog smanjenja vrijednosti valuta većine zemalja sa brzo rastućim privredama.

“Kako će se taj proces na kraju završiti teško je sada predvidjeti”, kaže Rubini, koga nazivaju i “doktor katastrofičar”, jer je prvi među viđenim ekonomistima predvidio globalnu finansijsku krizu koja je počela u njegovoj zemlji polovinom 2008. godine.

Američki ekonomista upozorava da je rast cijena sirovina i vrijednosti akcija, koji je lani i u većem dijelu prvog polugodišta ove godine bilježen na relevatnim berzama u svijetu, “izgledao začuđujuće”, jer su mnoge najrazvijenije zemlje bile suočene sa padom ili stagnacijom privredne aktivnosti.

Veći dio 17-člane zone evra je zahvaćen recesijom, a u tom stanju se nalazi i Velika Britanija, koja nije članica evropske monetarne unije, a Japan preduzima, kako navodi Rubini, “očajne mjere” da izbjegne dalji privredni pad primjenom “abanomike” – posebnog programa mjera s ciljem drastičnog slabljenja jena, koji sprovodi vlada premijera Šinza Abea.

Rubini ukazuje i na vrlo trom privredni rast u SAD, koji već nekoliko kvartala uzastopno ne nadmašuje bitnije nivo od 1,5 odsto, dok se brzo rastuće ekonomije, poput Kine, Indije i drugih, takođe suočavaju sa znatnim usporavanjem ekonomske aktivnosti.

Tako je, na primjer, ove godine kineski rast opao na oko osam sa više od deset odsto u 2010. Istovremeno, privredna aktivnost u Indiji je smanjena na 5,7 odsto, sa ranijih više od 11 odsto godišnje.

Bruto domaći proizvod preostale tri članice BRIKS – Rusije, Brazila i Južne Afrike – opao je na oko tri odsto, što je tek polovina ranijeg privrednog rasta, i u takvoj situaciji tržišta se orjentišu, prema mišljenju Rubinija, na druge faktore.

Povjerenje investitora na berzama je, uprkos lošijim makroekonomskim pokazateljima, uvećano potkraj prošle i početkom ove godine dijelom i zbog smanjene opasnosti od raspada evrozone, ali i sniživanja tenzija u konfliktu oko realizacije kontraverznog iranskog nuklearnog programa.

Svi koji optimistički gledaju na blisku perspektivu globalne ekonomije vjeruju da se svjetska privreda, nakon dugog perioda u kome je glavni cilj bio smanjenje državnih dugova, sada ipak nalazi “na pragu novog uspona”.

Prema ocjeni optimistički nastrojenih analitičara, čije mišljenje prenosi Blumberg, u drugoj polovini ove godine većina brzo rastućih privreda trebalo bi da se “vrati u pređašnju formu”. Rubini, međutim, takve prognoze ne smatra mjeritornim, jer ima, kako upozorava, mnogo “činilaca koji djeluju u suprotnom pravcu od željenog”. Tanjug