BEOGRAD, Trgovinski sektor u 2009. godini obildežio je pad prometa u maloprodaji, koji je nastao kao posldedica ekonomske krize i pada životnog standarda.
Za 11 mdeseci ove godine cijene na malo porasle su za 10,3 odsto, dok je promet robe u maloprodaji u oktobru bio za 10,6 odsto manji nego prije godinu dana. Mnoge trgovine su zapale u nelikvidnost, a neke su počele da se prilagođavaju i da u dogovoru sa dobavljačima otvaraju prodavnice sa jevtinjom robom koja je pristupačna većem broju ljudi.
Tako je kompanija “Jabuka” krenula sa otvaranjem čitavog niza SOS marketa širom Srbije, koji su namjenjeni siromašnijim gradjanima, a “Delta Maksi” je nekoliko svojih supermarketa pretvorio takođe u prodavnice magacinskog tipa sa nižim cijenama, poznatim pod imenom “Tempo ekspres”.
Ministar trgovine je preporučio i malim trgovinskim radnjama da promene svoj asortiman ponude u skladu sa novim stanjem na tržištu, i da u ponudi imaju više dnevno potrošnih artikala, nauštrb trajnih i skupljih, kako bi opstale na tržištu.
U zakonodavnoj oblasti za trgovinu je bio značajan početak godine, kada je 29. januara Vlada Srbije usvojila Strategiju razvoja trgovine do 2012. godine, koja prije svega podrazumjeva podršku opstanku i razvoju malih i srednjih preduzeća, jačanje konkurencije na domaćem tržištu i pomoć domaćoj trgovini da izađe na tržišta zemalja u okruženju.
Drugi značajan datum bio je 1.novembar kada je počela primjena novog Zakona o zaštiti konkurencije, koji je Komisiji za zaštitu konkurencije pružio mnogo šira ovlašćenja u pogledu izricanja sankcija za monopolsko ponašanje i narušavanje tržišnih sloboda.
Tokom godine trajale su javne rasprave o Nacrtu novog zakona o zaštiti potrošača, a najvažnije novine su to što je teret dokazivanja da proizvod ili usluga ne odgovaraju onome što je kupcu obećano prebačen sa potrošača na trgovca, odnosno pružaoca usluga i što je uveden opšti garantni rok od dvije godine.
U novi zakon unijeto je 15 direktiva EU a on se naslanja na druge zakone koji su proistekli iz Strategije razvoja trgovine – o bezbjednosti hrane, o opštoj bezbjednosti proizvoda, o elekronskoj trgovini i zaštiti konkurencije.
Srbija je iz evropskih IPA fondova dobila 2,4 miliona evra za program zaštite potrošača, čija primjena će početi 2011. godine, a Srbiji je duplo produžen rok za njegovu primjenu.
Početkom prošle godine počela je i jednostrana primjena Prelaznog trgovinskog sporazuma EU, koja je stvorila probleme prilikom utvrđivanja porjekla domaće robe u izvozu, jer je onemogućila primjenu dijagonalne akumulacije porijekla, koja važi u okviru sporazuma CEFTA. Kada je 7. decembra EU donijela odluku o deblokadi sporazuma, ta prepreka je otklonjena.
U februaru je Udruženje gradjana “Moja Srbija” pokrenulo projekat “Birajmo domaće”, kao odgovor na globalnu ekonomsku krizu, sa ciljem da se podigne svijest građana o važnosti povećanja procenata kupovine domaće robe za opstanak prozvodnih kapaciteta.
Tokom 2009. godine bila su iz republičkog budžeta izdvojena minimalna sredstva za projekat nacionalnog brenda Srbije – 50 miliona dinara, tako da na tom planu nije moglo mnogo da se uradi.
Inostrani trgovinski lanci nastavili su da dolaze u Srbiju i pored krize, tako je u novembru austrijski trgovinski lanac “Kika” otvorio u beogradskom naselju Bežanijska kosa prvu i najveću robnu kuću namještaja u Srbiji na 24.000 kvadratnih metara, u koju je uloženo 30 miliona evra. Tanjug