Zakonske anomalije ruše akcionarstvo

BANJALUKA, U RS je značajno opao interes investitora za ulaganje u akcije preduzeća koje imaju većinskog akcionara zbog procjene visokog rizika da će jednog dana biti prinudno istisnuti iz vlasničke strukture po nefer cijeni, izjavio je Milan Božić, direktor Banjalučke berze.

On je ocijenio da Zakon o privrednim društvima u RS destimulativno djeluje na potencijalne investitore u akcije s obzirom na mogućnost istiskivanja malih akcionara po “tržišnoj cijeni”, koju u praksi, zapravo, odredi dominantni vlasnik kroz prethodne berzanske transakcije.
U protekle dvije godine od primjene Zakona o privrednim društvima 16 preduzeća je ostalo bez sitnih akcionara odlukom dominantnih vlasnika da nakon sticanja 90 odsto akcija iskoriste mogućnost njihovog “izbacivanja” po “tržišnoj cijeni”.
Božić kaže da su zakonodavci u RS u većini detalja prepisali srbijansku legislativu, ali su izostavili ključne odredbe koje, kako smatra, derogiraju pozitivne stvari koje su se željele unijeti u domaći pravni okvir.
“U našem zakonu se tržišna cijena uzima zdravo za gotovo, iako u 90 odsto slučajeva odražava samo transakcije značajnog akcionara koje je stekao pri ukrupnjavanju vlasništva, što ni po jednoj definiciji ne može biti smatrano objektivnom cijenom. U Srbiji, pak, kod tržišne cijene bude utvrđivan kriterijum likvidnosti i ukoliko on nije zadovoljen tada mali akcionari budu isplaćivani po višoj knjigovodstvenoj vrijednosti akcije”, ukazuje Božić.
On ne vidi razlog zbog čega bi tržišna cijena akcije preduzeća koju kreira svojevrsni monopolista bila relevantnija od cijene iskazane u finansijskim knjigama preduzeća, koju je potpisao direktor, usvojio nadzorni odbor i odobrio revizor.
“Zamislite samo situaciju u imovinsko-svojinskim odnosima da vlasnik dvije trećine neke parcele određuje cijenu po kojoj mu vlasnik preostale trećine parcele mora prodati svoju zemlju. Takva zakonska rješenja bi urušila čitav imovinsko-svojinski sistem, a to se upravo dešava na tržištu kapitala”, upozorava Božić.
Iako je Zakon o privrednim društvima u odnosu na raniju legislativu u mnogim segmentima povećao zaštitu prava malih akcionara, postoji sve više osporavanja pojedinih njegovih odredbi.
Nebojša Jugović, predsjednik Saveza udruženja malih akcionara RS, kao ključnu zakonsku anomaliju ističe upravo dozvoljenu mogućnost da dvije trećine od prisutnih akcionara na skupštinama društava izglasa najvažnije odluke, uključujući promjenu statuta preduzeća.
“To u praksi znači da akcionari sa svega 34 odsto akcija mogu izglasati pretvaranje otvorenog u zatvoreno akcionarsko društvo što ih praktično pretvara u društva sa ograničenom odgovornošću. Zakonski institut istiskivanja malih akcionara po dampinškim cijenama akcija dolazi samo kao krajnja posljedica koja i definitivno gasi akcionarstvo u RS”, smatra Jugović nazivajući to “posljednjim činom pljačkaške privatizacije”.
Kompanije u kojima su “istisnuti” mali akcionari
“Čajavec – Sistemi upravljanja” Banjaluka
Auto-servis “Krajina” Banjaluka
Auto-škola “Krajina” Banjaluka
“Zanus” Šekovići
“Modričanka No. 3” Modriča
Veterinarstva stanica Foča
“Vectra” Istočno Sarajevo
“Vatrostalna” Prijedor
Ugostiteljstvo i turizam Prijedor
“Merkur” Banjaluka
“Beograd” Banjaluka
“Kaluđerica” Petrovo
“Relaks” Banjaluka
“Krajinaauto” Banjaluka
“Rotas” Banjaluka
“Jahorina osiguranje” Pale
Nezavisne novine