– Tajno sklopljenim Aneksom ugovora izbrisana obaveza da Rafinerija nafte prerađuje 4,2 miliona tona nafte
– Obaveza izgradnje pruge Brod-Modriča izbrisana iz Ugovora
– Petrol Banjaluka ne mora prodavati dva miliona tona nafte godišnje
– Vlada RS se obavezala da Rusima obezbijedi zemljište u luci Ploče za naftni terminal
BANJALUKA, „Njeftegazinkor“ kupac Rafinerije nafte Brod, Rafinerija ulja Modriča i „Petrol“ Banjaluka nikada neće ispuniti obaveze iz osnovnog ugovora o privatizaciji poput obima proizvodnje i prodaje, priznaje se u jednom od službenih dokumenata Vlade Republike Srpske koji su u posjedu poslovnog portala CAPITAL.ba.
Pravdajući neispunjavanje obaveze „Njeftegazinkora“ tadašnji ministara industrije, energetike i rudarstva RS Željko Kovačević predlaže Vlada da usvoji Drugi Aneks osnovnog ugovora o prodaji državnih akcija kojim bi se brisale obaveze ruskog partnera, od obima prerade sirove nafte do obaveze izgradnje pruge Brod-Modriča vrijednosti nekoliko desetina miliona evra.
Vlada Srpske je, skrivajući od javnosti, 2013. godine usvojila Aneks II ugovora i time praktično „amnestirala“ ruskog partnera od ispunjavanja nekih od najznačajnijih uslova za prodaju naftne industrije Republike Srpske.
Pruga bi koštala 200 umjesto 45 miliona evra?!
Ugovorom o prodaji definisano je jasno da ruski investitor ima obavezu da izgradi prugu od Broda do Modriče. Međutim, tajno usvojenim Aneksom 2. ta obaveza je izbrisana.
Tadašnji ministar Kovačević u popratnom aktu upućenom Vladi objašnjava da je „Ugovorom predviđeno da kupac za prugu izdvoji 45 miliona evra, a ostatak novca Vlada RS“. 
Ali, kasnije su „okrili“ da bi prema „ponudama koje je prikupilo Ministarstva saobraćaja, cijena izgradnje pruge koštala više od 200 miliona €, te je dogovoreno da se ta odredba iz ugovora briše, te da se traži ekonomičnije i racionalnije rješenje“.
Kovačević: Rusi ne mogu i neće proizvoditi ugovorenih 4,2 miliona tona godišnje
Kovačević u službenom obavještenju Vladi opravdava nove ustupke ruskom investitoru. Otvoreno se stavljajući u njihovu odbranu, tadašnji ministar industrije, traži od Vlade da prihvati da je Program rekonstrukcije završen, iako će Rafinerija prerađivati milion umjesto 4,2 miliona tona nafte godišnje, kako je planirano nakon rekonstrukcije.
„Ugovorom o prodaji utvrđena je obaveza kupca da u periodu rekonstrukcije, koji je istekao 17.03.2011.godine, realizuje program rekonstrukcije. Program rekonstrukcije je podrazumjevao finansiranje cca 322,8 miliona eura što je trebalo obezbjediti uslove da Rafinerija nafte nakon isteka perioda rekonstrukcije radi sa kapacitetom od 4,2 miliona tona prerade sirove nafte na godišnjem nivou, da Petrol ostvari plasman proizvoda od cca 2 miliona tona godišnje i da Rafinerija ulja produkuje godišnje, minimalno 72 000 tona svojih proizvoda. Međutim, nakon zaključenja Ugovora o prodaji, u Evropskoj uniji i državama u regionu smanjen je dozvoljeni sadržaj nekih materija u derivatima nafte. Tako je i u BiH 2008. godine usvojen novi standard (tzv. Euro 5). Iz tog razloga kupac je bio prinuđen da značajno izmijeni Program rekonstrukcije i modernizacije naročito Rafinerije nafte u Brodu. Ove izmjene su značajno povećale obim potrebne rekonstrukcije, modernizacije postojećih i izgradnju novih sekcija koje nisu bile planirane što je rezultiralo značajnim povećanjem potrebnih investicija, produžilo rok potreban za realizaciju cijelog investicionog programa.
Nadalje, pojavio se objektivan problem otpreme proizvedenih derivata iz Rafinerije nafte. Korito rijeke Save nije osposobljeno za vodeni transport (rijeka je plovna samo oko 2-3 mjeseca godišnje), a ne postoji mogućnost otpreme željeznicom. U Rafineriji nafte Brod se kontinuirano od 2009. godine proizvodi oko 1 milion tona naftnih derivata koliko je i gornja granica otpreme proizvoda auto transportom. Napominjemo da je u septembru 2011. godine završena rekonstrukcija sekcija 31,32 i 37 čime su stvoreni uslovi za puštanje u rad „Nove linije“ sa kapacitetom za preradu 3 miliona tona sirove nafte godišnje na istoj. „Nova linija“ je puštena u rad 08.10.2012. godine.
Zbog limitiranog kapaciteta otpreme derivata, Rafinerija nafte je prinuđena da preradu sirove nafte zadržava na nivou od oko milion tona godišnje. Obzirom da su performanse modernizovane „Nove linije“ značajno bolje od performansi „Stare linije“, prerada se vrši sa minimalnim optimalnim kapacitetom „Nove linije“. Iz tog razloga u narednom periodu neće biti u mogućnosti da vrši kontinuiranu preradu, već sa zastojima u radu sekcija primarne prerade nafte“, piše Željko Kovačević.
Optima umjesto Petrola
On priznaje i da banjalučki Petrol neće, kako je dogovoreno, prodavati dva miliona tona godišnje, jer je, eto, taj posao preuzela na sebe „Optima grupa“.
„Što se tiče kapaciteta plasmana Petrola od 2 miliona tona godišnje, napominjemo da je nakon potpisivanja Ugovora o prodaji osnovano novo preduzeće Optima Grupa, koja umjesto Petrola obavlja taj dio trgovine na veliko, tako da sam Petrol neće biti u mogućnosti da dostigne taj plasman ni kada Rafinerija nafte poveća proizvodnju“, kaže Kovačević.
On tvrdi da je Njeftegazinkor do 31. oktobra 2012. godine uložio 530 miliona evra u rekonstrukciju Rafinerije nafte.
Vlada Rusima obećala zemljište u luci Ploče
Jednom od odredbi Aneksa 2 Vlada se obavezala da će Rusima omogućiti kupovinu zemljišta za izgradnju naftnog terminala u luci Ploče.
„6.1.7. Prodavac će u skladu sa zakonom, po posebnom Ugovoru omogućiti kupovinu zemljišta u luci Ploče za izgradnju terminala za derivate nafte, akcija naftovoda od luke Omišalj do RN i cjevovoda za derivate od RN do luke Opatovac, po pravu preče kupovine u slučaju da Republika Srpska bude priznata kao zakonski vlasnik te imovine, odnosno akcija“, navodi se u Aneksu 2 Ugovora koji je u posjedu CAPITAL-a. (Prilog: Protokol ispunjenih ugovora uz Aneks II)
CAPITAL: Siniša Vukelić
