BEOGRAD, Srbija je za prvih devet mjeseci na ime javnih prihoda ubrala ukupno 865 milijardi dinara. Toliko je Republici, lokalnim samoupravama i agencijama stiglo od naplate poreza i svih ostalih, neporeskih, nameta. A njih u Srbiji ima toliko, da im malo ko zna tačan broj. Kako kažu u Poreskoj upravi, uplatnih računa, a to su porezi, takse i ostale obaveze, ima više od – 750.
Državi su najizdašniji, priznaje Poreska uprava, porez na dodatu vrijednost, porez na dobit, porez na dohodak i akcize. Među važnijim su još porez od samostalnih djelatnosti, porez na prihod od poljoprivrednih djelatnosti, doprinosi za zarade i za zdravstveno, porez na kapitalnu dobit, porez na imovinu.
– Građane još dotiču porez na držanje, upotrebu i nošenje dobara, a to su akcize, ali i porez na oružje ili automobil – objašnjavaju poreznici. – Porez plaćaju i oni koji izdaju nepokretnosti, ali samo ako su za podastanare primili građane. Ako je zakupac firma, onda teret ide njoj. Postoji i porez po odbitku na druge prihode, kao i porez na dohodak građana koji imaju velike prihode. Prošlogodišnji limit je bio 1,5 miliona dinara. Najveći prijavljeni prihod prošle godine je iznosio 85 miliona dinara za godinu dana. Građana sa velikim prihodima prošle godine je bilo ukupno oko 20.000.
Poreska uprava nije nadležna za napaltu svih poreza u zemlji, ali one koje ona kontroliše, prilično uredno se podmiruju. Procenat naplate do polovine novembra ove godine je čak 99,8 odsto.
Podaci iz konsolidovanog bilansa Srbije za prošlu godinu pokazuju da je ubjedljivo najviše prihoda stiglo od poreza na dodatu vrijednost. Odmah za njim je porez na zaradu.
– Zahvatanja države su prošle godine iznosila u protivvrijednosti 11,4 milijarde evra. Od poreza na potrošnju, a to su porez na dodatu vrijednost, akcize i carine, stiglo je 4,8 milijardi evra. Od poreza na rad stiglo je 4,5 milijardi evra i to 1,3 milijarde od poreza na dohodak i 3,2 milijarde od doprinosa – kaže konsultant Saša Radulović, koji sa Asocijacijom malih i srednjih preduzeća radi na poreskoj reformi. – Od poreza na profit preduzeća naplaćeno je 0,3 milijarde, a od poreza na imovinu – 0,16 milijardi evra. Ostali prihodi iznose 0,21 milijardu. Neporeski prihodi, a to su takse i ostali nameti, naplaćni su u iznosu od 1,38 milijardi evra. Država, znači, najviše uzima od poreza na potrošnju, pa slijedi porez na rad. Porez na imovinu je zanemarljiv. Zaključak je da je posjedovati jeftino, a zapošljavati je skupo.
Visoke namete na zarade Radulović smatra jednom od najslabijih tački našeg poreskog sistema. Prevelika opterećenja na svaki isplećni dinar zarade, vjeruje on, glavni su razlog drastičnog pada zaposlenih u Srbiji. Tokom posljednje dvije godine njihov broj je smanjen za čak 200.000.
– Kod nas su porezi na rad toliko veliki da na svakih 100 dinara ode još 67 dinara za porez. Na prvih zarađenih 100 evra, od kojih se jedva može prehraniti, država vam uzme još 67 evra – ističe Radulović. – To je nerazumni poreski sistem. Ne postoji zemlja koja bi uterala naplatu tolikih poreza. Ko posluje legalno nije konkurentan. Polako se gube radna mjesta i privrednici prelaze u crnu zonu, sele se iz legalnih tokova. Od 200.000 izgubljenih radnih mjesta, više od 100.000 je iz preduzetničkog sektora.
Porez na rad, pritom, napominje Radulović, direktno plaća privreda. Porez na dodatu vrijednost, s druge strane, plaćaju građani, kupci finalnih proizvoda. Privreda još podmiruje i teret svih neporeskih nameta među kojima su najveći naknada za isticanje firme i naknada za korišćenje građevinskog zemljišta.
Najavljene izmjene oporezivanja imovine i dobiti, smatra Radulović, trebalo bi da ispravi neke sadašnje nelogičnosti.
– Glavne su izmjene poreza na imovinu, jer je očigledno da se kod nas to skoro uopšte ne plaća – ističe Radulović. – Pokušava se da se zakrpe neke „poreske rupe“. Jedna od njih je to što pravna lica sada plaćaju porez na imovinu na knjigovodstvenu vrijednost nekretnine. Znači, ona tržišno vrijedi milion evra, ali je on knjiži kao 100.000 evra. Može da ima vilu u najelitnijem dijelu grada i ne mora da radi. U svim evropskim zemljama je porez na imovinu oko jedan odsto tržišne vrijednosti i to ide lokalnim samoupravama. Od toga se prave putevi, škole, obdaništa.
Koliko bi građana moglo da isprati evropske norme i svake godine samo za stan u kome živi plati jedan odsto njegove tržišne vrijednosti je posebno pitanje. Naročito u Beogradu, gde su, vjeruju mnogi, cijene nekretnina u mnogim slučajevima precjenjene.
Prebrojali 66
Posljednje istraživanje Svjetske banke o taksama i njihovom plaćanju u svijetu „prebrojalo“ je 66 obaveza koje ima privrednik u Srbiji. Da bi sve to izmirilo jedno preduzeće, administracija izgubi 279 sati. Prosjek za čitva svijet je 30 nameta godišnje i 282 sata za njihovo plaćanje. Zbog broja obaveznih plaćanja (66), Srbija se našla u grupi zemalja sa najbrojnijim obavezama. U našem društvu su i Ukrajina (135), Rumunija (113), Belorusija (82), Crna Gora (77), Jamajka (72), Venecuela (70), Nikaragva (64) i Šri Lanka (62).
Dobit bez dobiti
Saša Radulović smatra i da poreska stopa od 10 odsto na dobit do sada nije imala velikog efekta. – Porez na dobit imamo u visini od deset odsto, skoro na nivou of-šor zone – kaže Radulović. – Pitanje je da li je to privuklo strane investitore. Nije, jer je njima bitnije poštovanje prava, sigurnost investicije i ažurnost administracije. Niska poreska stopa prije privlači spekulante, investitore koji su na granici legalnosti. Namjera ministarke Diane Dragutinović je bila da smanji poreze na rad za trećinu i da poveća PDV. To je jedini recept za spas srpske privrede. Novosti