Stop zajmovima za preduzeća

BANJALUKA, Investiciono-razvojna banka (IRB) RS obustavila je plasman zajmova preduzećima dodjeljivana iz domaćih izvora direktno bez posredovanja banaka i mikrokreditnih organizacija, zbog kojih je često bila kritikovana u javnosti, saznaju “Nezavisne”.

Vlada RS je, naime, u formi Skupštine IRB-a 4. aprila usvojila nova pravila plasmana sredstava po kreditnim linijama i zajmovima iz kojih su izbačeni zajmovi za preduzeća kroz koja je IRB dosad ugovorila plasman za 27 preduzeća u iznosu od 40,4 miliona KM.
Kako navode u Vladi RS, preduzeća koja su podnijela zahtjev za dodjelu zajma, a o kojima nije odlučeno do stupanja na snagu novih pravila, biće obaviještena o ovoj odluci i mogućnosti apliciranja za kredite koje IRB plasira preko finansijskih posrednika.
Direktni zajmovi preduzećima uvedeni su u maju prošle godine i dodjeljivani su za nabavku osnovnih i obrtnih sredstava, te za refinansiranje postojećih zaduženja, sa rokom otplate do 10 godina uz dvogodišnji grejs period.
Postoje tumačenja da je IRB direktnim kreditnim plasmanima kršila Zakon o bankama, kojim je propisano da kredite mogu davati samo banke sa dozvolom Agencije za bankarstvo RS, a koju IRB nema.
Najveće direktne zajmove dosad su dobila preduzeća “Drvolik” iz Rogatice u iznosu od oko 3,45 miliona KM, te “Mojić” iz Bijeljine, “Famos” i “Pajić prom” iz Istočnog Sarajeva sa po tri miliona KM.
Slijede ih banjalučka firma “Bunić Trade” sa zajmom od 2,75 miliona KM, “Leder” iz Bijeljine sa 2,4 miliona, “Sinecoop” iz Gradiške sa 2,2 miliona KM, “Natura vita” iz Teslića sa 2,1 milion, dok su po dva miliona maraka dobili banjalučka “Vitaminka” i “Dukat”, te Gerontološki centar iz Laktaša.
Ekonomski analitičari pozdravljaju odluku Vlade RS, smatrajući da IRB nije ni trebalo da dodjeljuje zajmove preduzećima i izlazi iz osnovnog koncepta plasmana kredita preko banaka i mikrokreditnih organizacija.
“IRB je direktnom dodjelom zajmova preduzećima preuzimala rizik plasmana na sebe za čim, po našem mišljenju, uopšte nije bilo potrebe. Puno bolje je ostaviti komercijalnim bankama koje kredite dodjeljuju sa adekvatnim obezbjeđenje, bez puno emocija i drugih neekonomskih kriterijuma. Naprosto, IRB-u nije bio potreban direktan plasman, jer je prvobitni sistem dosta dobro funkcionisao”, kazao je Saša Grabovac, izvršni direktor Udruženja ekonomista RS – SWOT.
IRB će nastaviti dodjeljivati ostale vrste zajmova iz vlastitih izvora bez učešća finansijskih posrednika i to za nezaposlene demobilisane borce i za privredne subjekte čiji je većinski osnivač Boračka organizacija ili demobilisani borac.
Pored toga, IRB direktno plasira kredite za mala i srednja preduzeća iz sredstava Evropske investicione banke, kroz koja je dosad podijeljeno 75,9 miliona KM. Nezavisne novine