BEOGRAD, Od subote litar benzina na pumpama u Srbiji košta 101,6 dinara (1,18 evra). Poslije nedavnog, osjetnog, poskupljenja goriva, za oko 4,5 dinara po litru, vozače u Srbiji čeka tokom ovog vikenda još jedno… Za koliko tačno, znaće se u četvrtak, nakon što Ministarstvo rudarstva i energetike uradi nov presjek stanja shodno rastu cijena sirove nafte na svjetskoj berzi i kursu dolara.
I dok u ministarstvu juče nisu hteli da komentarišu najave pojedinih medija da bi gorivo moglo da poskupi za četiri dinara, Ivan Nikolić, saradnik biltena „Makroekonomske analize i trendovi”, potvrdio je da će litar benzina narednih dana premašiti granicu od 100 dinara.
– Neslavan rekord, pogotovo ako se ima u vidu da vozači u Srbiji toče gotovo najnekvalitetnije gorivo u Evropi – ističe Nikolić, dodajući da će s budućom cijenom od 101,6 dinara (1,18 evra) Srbija biti ne samo rekorder među zemljama u tranziciji nego i u odnosu na neke zemlje Evropske unije.
U Grčkoj se benzin sada može kupiti za 1,09 evra, u Španiji za 1,11 evra, Luksemburgu za 1,17 evra.
Cijena goriva u Srbiji mogla bi biti znatno niža kada bi se država odrekla zahvatanja na svakom natočenom litru. Međutim, ona to uporno odbija. Prošle godine, da podsjetimo, nijednom nije došlo do smanjenja državnih zahvatanja, a derivati su tokom 2007. poskupjeli čak 11 puta.
Nikolić ističe da država sada ubire 53 odsto prihoda od maloprodajne cijene benzina. To praktično znači da se od 97,6 dinara, koliko sada košta litar benzina od 95 oktana, u državnu kasu samo po osnovu akciza sliva 36,9 dinara i 14,9 dinara od poreza na dodatu vrijednost, odnosno 50,8 dinara ukupno.
Pored toga, država indirektno, kao stopostotni vlasnik NIS-a, od proizvođačke cijene koja iznosi 41,8 dinara (od troškova prometa koji se odnosi na sistem NIS-a ubere se još pet dinara) takođe prihoduje, jer dobit NIS-a isto tako završava u budžetu.
Preračunato u evre, samo po osnovu akcize i PDV-a, država trenutno dobija oko 62 evrocenta po litru benzina što je mnogo više od bilo koje zemlje u okruženju.
– Pri tome imajmo u vidu da je nedavno usklađivanje akciza sa inflacijom iz prethodne godine samo dodatno produbilo jaz između Srbije i posmatranih zemalja budući da je i sa 56 evrocenti, koliko je tada državi pripadalo po osnovu PDV-a i akcize, Srbija čvrsto držala prvo mesto – kategoričan je Nikolić.
Zanimljiv je nalaz da je i proizvođačka cijena NIS-ovog benzina veća od cijene benzina hrvatske Ine, odnosno slovenačkog Petrola. Iz toga se može zaključiti da zadržavanje monopolskog položaja, osim što škodi samom NIS-u (jer je njena vrijednost usljed konstantnog pada tržišnog učešća tokom posljednjih godina osjetno smanjena), direktno nanosi štetu i potrošačima u Srbiji koji su prinuđeni da plaćaju skuplje i nekvalitetnije gorivo u odnosu na zemlje u okruženju.
Iz ovoga proizlazi da je jedini dobitnik u svemu ovome država koja puni budžet iz svakog poskupljenja, a sve na štetu građana i privrede u cjelini. Naravno državi, pojašnjava Nikolić, ne pada na pamet da za dodatni prihod naplaćen od PDV-a smanji akcizu, iako je ta mogućnost ostavljena i u samom Zakonu o akcizama.
On napominje da su i Hrvatska i Slovenija tokom prošle godine iskoristile priliku da ublaže veliki skok cijena derivata. I to tako što je Hrvatska u aprilu smanjila akcize za oko 15 odsto, a Slovenci sredinom septembra korekcijom za 4,1 evrocent, odnosno za oko 11 procenata.
Budući da bi prema našoj računici smanjenje akcize na gorivo za tri dinara, odnosno za oko 10 odsto, značilo i manje prihode u srpski budžet u 2008. i to za oko sedam milijardi dinara (odnosno šest milijardi manje od akciza i jednu milijardu od PDV-a), usljed trenutne političke situacije gotovo je sigurno da će ova mjera i ubuduće izostati.
Nema dileme, kaže Nikolić, da ovakvim upravljanjem glavnim energentom vlada ruši standard građana, povećava inflaciju i usporava privredni rast. Na drugoj strani, pozitivan je efekat što se dodatnim budžetskim prihodima, koje postojeći nameti omogućavaju (i koje generiše inflaciju), smanjuje budžetski deficit.Politika
Srpski benzin najskuplji među zemljama u tranziciji
