SARAJEVO – Institucije na državnom, entitetskom, kantonalnom i distrikt nivou u BiH rade bez dovoljne koordinacije, što dovodi do neujednačene prakse i dodatno urušava povjerenje javnosti. Građani pravosuđe doživljavaju kao podložno političkim uticajima, dok se ključni slučajevi visoke korupcije rijetko procesuiraju do kraja.
Navodi se to u izvještaju Globalne inicijative protiv transnacionalnog organizovanog kriminala (GI-TOC) pod nazivom „Integritet i nezavisnost pravosudnih institucija i antikorupcijskih tijela na Zapadnom Balkanu“.
Izvještaj obuhvata analizu stanja u šest zemalja regiona i daje pregled reformi u pravosuđu, slabosti u institucionalnim okvirima i uticaja politike na rad sudova i tužilaštava, a posebno ukazuje na slične obrasce u svim državama Zapadnog Balkana.
Zajednički zaključak je da, uprkos formalno uspostavljenim institucijama i zakonima, nezavisnost pravosuđa ostaje krhka, političko uplitanje snažno prisutno, a povjerenje građana nisko. U cijelom regionu najozbiljniji problemi odnose se na imenovanja i napredovanja u pravosuđu, neefikasne mehanizme kontrole i disciplinske postupke, te na neuspješno procesuiranje slučajeva visoke korupcije.
„U tom kontekstu, izvještaj posebno analizira stanje u Bosni i Hercegovini, gdje se složen i fragmentiran sistem pravosuđa pokazao kao prepreka dosljednom sprovođenju reformi“, navode iz GI.
Izvještaj naglašava ulogu Visokog sudskog i tužilačkog savjeta (VSTS), koji ima centralnu nadležnost u procesu imenovanja i napredovanja sudija i tužilaca, ali se istovremeno suočava sa sopstvenim problemima integriteta i transparentnosti.
Potpuna primjena novog zakonodavstva u skladu s preporukama Venecijanske komisije i Evropske unije, kao i jačanje sistema provjere imovine i sukoba interesa, ključni su za obnovu povjerenja u ovu instituciju i u širi pravosudni okvir.
Autori izvještaja naglašavaju da je politička volja glavni uslov da reforme zažive u praksi.
Posebno se upozorava da, kao i u drugim zemljama regiona, nedostatak transparentnosti u radu sudova i tužilaštava dodatno produbljuje nepovjerenje i ostavlja prostor za manipulacije.
Zaključak izvještaja je da bez jačanja nezavisnosti sudija i tužilaca, unapređenja mehanizama odgovornosti i povećanja transparentnosti, pravosudne institucije u Bosni i Hercegovini neće moći povratiti povjerenje javnosti niti odgovoriti na izazove visoke korupcije.