Poslanik Vukota Govedarica tvrdi da je razlog to što iza preduzeća stoji Veljko Vukelić- kum Milorada Dodika i da vlast u Gacku samo izvršava nalog koji je stigao iz Banjaluke.
Sistem se podešava za investitore
Posljednje prošlogodišnje zasjedanje opštinskog parlamenta u Gacku načelnik Ognjen Milinković je počeo najavom dolaska investitora koji će graditi solarnu elektranu, ali i fabriku solarnih panela. Tada je rečeno da bi se time riješio problem napuštene zgrade kasarne u Avtovcu koja polako propada. Fabrika bi zauzimala 5 hiljada kvadrata, a investicija se procjenjivala na 3,5 miliona maraka.
Već na sljedećoj sjednici, krajem februara, pred odbornicima se našla odluka kojom se definiše pod kojim uslovima svojina opštine može da se da ispod tržišne vrijednosti ili pokloni.
Navedeno je da investicija treba da iznosi najmanje pet miliona maraka i da se zaposli najmanje 30 radnika. Pritom, investitor mora da dostavi investicioni elaborat- dokument koji sadrži ne samo kratak pregled projekta i informacije o investitoru, nego i plan zapošljavanja, ekonomsko-finansijsku projekciju, plan ulaganja, analizu uspješnosti projekta, idejno rješenje projekta i posljednji bilans stanja i uspjeha.
Ovom odlukom je predviđeno i da se, kada načelnik procjeni da su ovi uslovi ispunjeni, zatraži od Skupštine usvajanje odluke o utvrđivanju posebnog interesa na osnovu kojeg se pristupa realizaciji investicionog projekta.
Mjesec i po dana nakon toga, pred odbornicima se našla odluka o utvrđivanju posebnog interesa kojom bi se pravo svojine nad skoro 62 hiljade kvadratnih metara površine sa opštine, bez naknade, prenijelo na firmu “Solar Win” kako bi na tom mjestu izgradila fabriku solarnih panela.
“Nije ovo prodaja, nije ovo poklanjanje”, rekao je načelnik opštine Ognjen Milinković odlučan da dovede investitore i pokrene razvoj.
“Ugovor će zaštititi opštinu. Dajte da isključimo politikanstvo i politiku. Dajte da napravimo nešto za narod. Dajte da nađemo zajednički jezik. U ugovoru ćemo staviti nedvosmisleno šta se ne smije destiti. Da narodu omogućimo lakši, bolji i lepši žovot. Da objekte u Avtovcu koji stravično izgedaju pretvorimo u nešto dobro. Moraju dati bankarsku garanciju od 2 miliona kojom ćemo biti obeštećeni. Da idemo u pravcu razvoja, a ne da branimo razvoj”, ubjeđivao je načelnik Milinković odbornike.
“Ovo je od posebnog interesa ne samo za Gacko nego i za širu regiju. S obzirom na privredno stanje u opštini, otvaranje bilo kakvog proizvodnog kapaciteta predstavlja izuzetan napredak, posebno ako se radi o proizvodnom kapacitetu koji će biti izvozno orjentisan, što je od opšteg interesa što bi svako od nas trebao da podrži i da učinimo sve sa ciljem da se tako nešto ovde pokrene. Odlukom se ne prenosi vlasništvo nego se stvaraju uslovi za dalju proceduru. Odluka je samo prva stepenica”, istakao je Milinković više puta ponovivši da će opštinski interesi biti zaštićeni ugovorom.
Kako bismo čuli šta u SolarWin-u kažu i kakvi su im planovi za Gacko pozvali smo broj telefona koji je naveden u registru poslovnih subjekata APIF-a. Na poziv se javila osoba koja je prvo rekla da se radi o privatnom broju. Na našu sugestiju da bi možda morali da reaguju jer se broj nalazi u zvaničnom registru gospodin koji se javio se predstavio kao advokat Miloš Aleksić koji je nekada registrovao tu firmu. Na naše pitanje da li možemo da dobijemo informacije o preduzeću i referencama, rekao je da više od dve godine nema kontakt sa njima i da nema nikakve informacije.
“Opština Gacko će tražiti bankarsku garanciju na puni iznos procijenjene vrijednosti nepokretnosti, tačnije 2,13 miliona maraka. Moramo imati na umu da se radi o objektima koji su već 25 godina u zapuštenom stanju, ruinirani. Ukoliko investitor ne bude poštovao odredbe ugovora, opština Gacko će aktivirati odnosno naplatiti bankarsku garanciju, a zemljište i sve nepokretnosti će se vratiti u vlasništvo opštine. Dakle, mi nećemo ništa pokloniti, a da se ne zaštitimo”, kategoričan je Milinković dodajući da će investitor platiti sve naknade.
Garantuje transparentnost cijele investicije time što će, nakon potpisivanja ugovora, komisija sačinjena od stručnjaka različitih profila, pratiti realizaciju u periodično obavještavati skupštinu.
“Ako komisija zaključi da se ne poštuju odredbe ugovora, raskidamo ga i naplaćujemo garanciju”, siguran je Milinković i dodaje:
“Ova Skupština opštine, odbornici koji ovde sede, mogu biti upamćeni kao ljudi koji će poslije 45 godina doprinijeti da se u Gacku otvori fabrika”.
Solar u magli
Vukota Govedarica, poslanik iz Gacka ne dijeli načelnikov optimizam. On tvrdi da je u pitanju tašna-mašna firma iza koje stoji Veljko Vukelić, kum Milorada Dodika i da se sve odvija po direktivi iz Banjaluke.
“Mislim da je odluka koja je donesena nezakonita jer nije usklađena sa prethodnom odlukom SO Gacko i onog momenta kada se usvoji, a nema nikakve sumnje da će biti usvojena jer je došla direktiva iz Banjaluke, pokrenućemo ocjenu zakonitosti ovog dokumenta pred Ustavnim sudom RS”, kategoričan je Govedarica i izražava sumnju da je investitor dostavio dokumente na osnovu kojih je moguće usvojiti odluku o posebnom interesu.
“Čujemo da je dokument napisan na 10-ak strana, da nije numerisan, da nema memoranduma koja ga je firma radila, da nema potpisa i da nema pečat. Ja mislim da su odbornici morali da vide analizu na osnovu koje je obrazložen zašto postoji poseban interes da se ovaj investicioni poduhvat prihvati od strane odbornika Gacka”, objašnjava Govedarica.
Zajedničko boravište- Apartmani “Natalija”
Firma koja treba da izgradi savremenu fabriku za proizvodnju solarnih panela u Gacku je osnovana sa početnim kapitalom od 5 hiljada maraka 2021. godine. Vlasnici su Dragan Čigoja, Hui Čen i Dragomir Menićani. Zajednička im je ne samo firma, nego i boravište. Naime, u rješenju o registraciji stoji da je boravište Menićanija i Hui Čena u apartmanu “Natalija” u Banjaluci.
“SolarWin” je firma registrovana za 84 djelatnosti- od proizvodnje keramike, alatnih mašina i lokomotiva, do hotelijerstva i pružanja usluga keteringa.
Prema podacima poslovnog portala Akta, osnivač, odnosno prvi vlasnik “SolarWin-a” je Veljko Vukelić za koga u javnosti tvrde da je kum sa Miloradom Dodikom.
Za Govedaricu Vukelić je taj koji je zvanično izašao, ali iza paravana upravlja firmom.
“Osnovali su firmu na nepostojećoj adresi, nemaju olovku, nemaju ni stolicu, nemaju nigdje ništa. 2021. ukupan prihod im je bio nula maraka, prosječan broj radnika nula radnika i zato nisu dostavili podatke i zato je to poslovna tajna iako odluka kaže da moraju dostaviti bilans uspjeha”, kaže Govedarica i dodaje da se slično poslovanje bez prihoda i zaposlenih nastavilo i u 2022. godini. U toj godini su bili 40 maraka u minusu, ostali su dužni neku republičku taksu. I u 2023. su imali prihod nula maraka, gubitak od 1682 marke i prosečan broj radnika nula.
“Imamo Čigoju, Hui Čena i Menićanija i iza njih Veljka Vukelića, kuma predsednika Republike, koji hoće da investiraju u Gacko. Nemaju radnike, registrovani su u Banjaluci, žive u Beogradu”, sumira vlasničku strukturu.
Širom zatvorenih očiju u investiciju
Uprkos insistiranjima opozicije, načelnik Milinković javnosti, pa čak ni odbornicima, nije dozvolio uvid u investicioni elaborat i analizu koje, shodno opštinskoj odluci, prethode proglašenju opšteg interesa. Umjesto toga, očekuju da se vjeruje na riječ da je sve u redu, a u obrazloženju navode da će investicija doprinijeti smanjenju nezaposlenosti i otvoriti nova radna mjesta te podstaći “ekonomski razvoj i društveni napredak”.
To što u dokumentu koji je dostavio investitor stoji da je “bilans stanja i uspeha poslovna tajna koju nije moguće odavati drugim licima” za vlast u opštini Gacko nije bilo problematično.
Poslanik Vukota Govedarica najveću opasnost vidi u tome je što se planski dokumenti prilagođavaju investitoru, a ne obrnuto i što od investitora sve zavisi.
“Onog momenta kad prateće objekte malo popravi i pribavi upotrebne dozvole, tog momenta će Hjui Čen moći ovo sve stavi pod hipoteku, uzme kredit preko političkih drugara, tog momenta će se vrlo verovatno uključiti i IRB, kao što se uključivala i dosad i potrošila 180 miliona maraka bez povratka. Tog momenta će Hjui Čen, Menićani, Čigoja i kum uzeti ono što je banka dala i otići će svojim putem. Nama će ostaviti praznu garanciju na kojoj ima nula maraka”, predviđa Govedarica razvoj situacije i ukazuje da je Opština Gacko u ovom slučaju dužna da pribavi saglasnost i Ministarstva odbrane BiH koje bi, u suprotnom moglo da je tuži.
“Na kraju ćemo ostati kratkih rukava i moraćemo sve to da platimo”, pribojava se Govedarica.
Nakon što je skupštinska većina usvojila odluku o utvrđivanju posebnog interesa ostalo je da se sastavi ugovor i dobije saglasnost Pravobranilaštva RS, a potom da se o svemu izjasne odbornici. .
Posljednju riječ imaće odbornici. Vlast u Gacku je, stiče se utisak, odlučna da se po svaku cijenu ugovor sa investitorom potpiše prije izbora, u mandatu ovog skupštinskog saziva.
“Naši” Kinezi
Malo se šta zna u običnoj, pa i poslovnoj javnosti o trojici vlasnika “SolarWin”-a. U tom pogledu se može reći da opravdavaju praksu koja se ovde vezuje za kineske investicije i firme- ugovori su skriveni od javnosti, a inspektori ih (za)obilaze. Poslovni portal Capital.ba je objavio da su iz Inspektorata RS za pet godina kontrolisali samo jednu kinesku firmu i ustanovili da joj nedostaje samo Akt o procjeni rizika za radna mjesta. Sve kineske firme u RS su povezane i posluju pod kontrolom kineske države.
I u Federaciji BiH je osnovano na stotine kineskih firmi, a neke od njih duguju više od pola miliona maraka za poreze, pisao je portal Fokus.ba
“Kineski ekonomski utiecaj je dosta specifičan jer je obilježen geopolitičkim utjecajem i preklapa se, zbog čega je teško vidjeti tu liniju. Kina ima niz geopolitičkih interesa koje veže za ekonomsku sferu. To se dešava i u BiH. Za razliku od 2000-ih, kada je trgovina bila u fokusu, uglavnom se to sada prebacuje na velike infrastrukturne projekte, a to su energetski i cestovni projekti i sl. Svakako, ne samo u BiH već i u regiji”, ocenio je ekonomski ekspert Admir Čavalić za Fokus. Direkt portal
