Samo sa Kipra i Djevičanskih Ostrva radi 800 srpskih firmi

BEOGRAD, Kompanije iz Srbije i ogranci stranih firmi za prvih osam mjeseci ove godine prenijeli su u zemlje sa of-šor zonama oko 2,8 milijardi evra. Najviše je otišlo ka Švajcarskoj i Holandiji, a zatim na Kipar i u Luksemburg. U Srbiji trenutno posluje oko hiljadu preduzeća čiji su osnivači iz najpoznatijih of-šor zona, od Kipra, preko Djevičanskih i Maršalskih Ostrva, do San Marina.
Istovremeno je na Britanska Djevičanska Ostrva, te Linhenštajn i Panamu, otišlo stotinak miliona evra, pokazuju analize Narodne banke Srbije.

Prema podacima međunarodnih finansijskih institucija, danas u svijetu postoji na desetine of-šor zona, a među najpoznatijim zemljama poreskim rajevima su Lihtenštajn, Kipar i Luksemburg. Ne zaostaju ni Britanska Djevičanska Ostrva, a of-šor zona ima i u Latinskoj Americi i Aziji, gdje su najpoznatiji Hongkong i Makao.

Prema najnovijiim podacima Agencije za privredne registre, najviše preduzeća je registrovano na Kipru. U ovoj of-šor zoni je 667 privrednih subjekata koji posluju u Srbiji, a čiji je bar jedan osnivač sa Kipra. Na Britanskim Djevičanskim Ostrvima ih ima 156, a u Luksemburgu 79.

Na Kipru su registrovane čak i dvije preduzetničke radnje koje posluju u našoj zemlji.

Najpoznatija firma, čiji je osnivač registrovan u ovoj zemlji, jeste “Delta maksi”, kompanija koju je Miroslav Mišković prodao belgijskom “Delezu”. U Holandiji je registrovana firma “Laderna” čiji je vlasnik Milan Beko. U Srbiji takođe ima i firmi koje su kupila preduzeća i investicioni fondovi koji su registrovani u of-šor zonama. Vlasnik kompanije “Knjaz Miloš” recimo je firma “Clates Holding” iz Holandije, a ranije je mesnu industriju “Karneks” iz Vrbasa kupio investicioni fond “Midland” sa Britanskih Kanarskih Ostrva.

Of-šor kompanije su, prema riječima ekonomista, potpuno legalan način poslovanja, na osnovu kojeg vlasnici registruju preduzeća u zemljama gdje postoje poreske olakšice i gdje su niski troškovi registracije.

– Suština of-šora je da se otkloni plaćanje raznih vrsta poreza i da se preko „iznajmljenih” vlasnika i direktora prikrije identitet i imovina stvarnih vlasnika – kaže naš dobro upućeni sagovnik.

U Poreskoj upravi kažu za “Blic” da vlasnik firme registrovane u of-šor zoni, pri njenoj prodaji, ne plaća porez na kapitalnu dobit od 20 odsto. Takođe, ako knjiži profit u of-šor zoni, vlasnik tamo može da isplati i dividendu i ponovo izbjegne oporezivanje od 20 odsto.

S druge strane, osnivanje i održavanje kompanije na Kipru stručnjaci procjenjuju na oko 10.000 evra. Plaćaju se usluge oko održavanja kompanije, naknada direktorima i sekretaru kompanije. Koštaju i lokalne usluge vođenja knjiga i sačinjavanja godišnjih finansijskih obračuna. Propisana je i obaveza revizije tih obračuna. Nisu jeftine ni bankarske usluge, a nadasve povremena putovanja na Kipar i nazad.

Ekonomista Ljubomir Madžar kaže da of-šor poslovanje postoji u cijelom svijetu.
– Privreda, takođe, može da uspije samo ako ima slobodu da investira kako i gdje hoće. Of-šor poslovanje je i način na koji opstaje naša ekonomska politika. Ako, recimo, politika, privredi ugrožava opstanak, onda bi privrednici trebalo da imaju alternativu da sa svojim kapitalom rade šta hoće – kaže Madžar za “Blic”.

Poslovanje u of-šor zonama je uobičajena praksa i u regionu, mada se o ovakvim transakcijama, recimo u Republici Srpskoj, manje zna nego u Srbiji. Miodrag Jandić, predsjednik Komisije za hartije od vrijednosti u RS, kaže za “Blic” da se vlasnici preduzeća najčešće kriju iza kastodi računa banaka.

– Praktično, imate da je vlasnik neke firme Hipo kastodi račun, a nemoguće je otkriti ko iza njega stoji. Ovakvih slučajeva je mnogo više nego onih gdje se zna ko je imenom i prezimenom vlasnik firme registrovane u of-šor zoni. O tome se malo i priča, javnosti je možda najpoznatiji slučaj biznismena Aleksandra Hrkača koji je, mislim, registrovao firmu na Bermudskim ostrvima – kaže Jandrić za “Blic”. Blic