BANJALUKA, Prva obavezna multilateralna kompenzacija u RS biće sprovedena u oktobru ove godine, što bi, kako ocjenjuju stručnjaci i privrednici, moglo da olakša poslovanje većini preduzeća koja muči hronična nelikvidnost.
Kako bi projekat koji je već nekoliko puta odgađan naposlijetku i zaživio, u saradnji sa Ministarstvom finansija RS Banjalučka berza priprema podzakonske akte za uspostavljanje Jedinstvenog sistema za multilateralne kompenzacije i cesije.
Milan Božić, direktor Banjalučke berze, rekao je da bi odluku o sprovođenju kompenzacije trebalo uskoro objaviti nakon što se završi potpuna analiza dugova javnog sektora.
“Prethodnih godinu dana usaglašeni su podaci sa Poreskom upravom (PU) RS za oko 40.000 potencijalnih učesnika i njihovim glavnim računima koji se vode u APIF-u”, rekao je on i dodao da je i definisan način njihovog kontinuiranog preuzimanja i povezivanja sa podacima iz PU RS.
Prema njegovim riječima, RS nije imala nikakvih troškova u vezi sa razvojem Jedinstvenog sistema za multilateralne kompenzacije i cesije, kao i da učesnici neće plaćati nikakve mjesečne naknade, dok će troškovi transakcija biti u visini redovnog platnog prometa. Božić smatra da se multilateralnim kompenzacijama ne može eliminisati nelikvidnost u privredi RS, ali bi se njihovom primjenom u određenoj mjeri mogla umanjiti.
“Privrednici najviše očekuju od kompenzovanja obaveza i potraživanja koja nastaju u poslovanju sa javnim sektorom”, istakao je on.
Prema zakonu, multilateralne kompenzacije bi trebalo da se sprovode obavezno dva puta godišnje, u oktobru i aprilu.
Kako kaže, predviđeno je da se sprovode tako što će svi subjekti iz privatnog i javnog sektora prijavljivati svoje dospjele obaveze.
“Potraživanja se neće prijavljivati, ali će učesnici moći prosljeđivati svojim dužnicima opomene za prijavu obaveza, koja će se vršiti preko banaka kod kojih učesnici imaju otvorene glavne račune”, rekao je Božić.
On kaže da će postojati dodatna mogućnost za naplatu vlastitih potraživanja, gdje će povjerioci moći da naplate svoja potraživanja preuzimanjem potraživanja od dužnika putem multilateralnih cesija.
Što se tiče funkcionisanja ovakvog sistema naplate potraživanja u okruženju, Božić navodi da sličan sistem već nekoliko godina odlično funkcioniše u Sloveniji, gdje se kompenzacije sprovode jednom mjesečno.
“Godišnje se u Sloveniji na ovaj način kompenzuje između 500 i 700 miliona evra, bez javnog sektora“, rekao je on.
Radovan Pazurević, direktor Fabrike obuće “Sanino” iz Dervente, smatra da će ovakav način naplate potraživanja pomoći privrednicima u RS.
“Sigurno je da će ovakav sistem naplate postati instanca koja će rješavati probleme firmi koje ne mogu da naplate svoja potraživanja”, istakao je on i dodao da će se tako uozbiljiti firme koje nisu korektne platiše.
Kako navodi, neko veće rješavanje nelikvidnosti domaće privrede se ne može očekivati zbog opšteg stanja neefikasnosti.
Ekonomski analitičari smatraju da je sasvim sigurno da se ovakva vrsta aranžmana treba uraditi, te da bi uspostava tog jedinstvenog sistema trebalo da doprinese tome da se smanje potraživanja privrede. Oni se nadaju da će ovaj proces zaživjeti i da će se raditi u kontinuitetu jer “bez toga i sličnih poteza privreda bukvalno diše na škrge”.
Podsjećamo da je Narodna skupština RS krajem februara 2014. godine usvojila Zakon o jedinstvenom sistemu za multilateralne kompenzacije i cesije, kojim se uređuje pravni okvir za njihovo sprovođenje i prodaju potraživanja u RS, a gdje organizator sistema može biti berza. Nezavisne novine