BANJALUKA – Politički pritisci na medije da o njihovim partijama i liderima izvještavaju u superlativu i sa „roze naočarima“, su uzeli danak, zbog čega je došlo do ozbiljnog pada povjerenja u novinare i posao koji rade.
Osim toga, novinari u službi propagande bez puno opiranja su pod znak pitanja doveli osnovna načela fer i profesionalnog izvještavanja i potpuno zanemarili objektivnost, nepristranost, odgovornost prema javnosti.
Insistiranje na sprovođenju ciljeva političke propagande drastično je poljuljalo nepovjerenje građana u medije, što dalje vodi kao ugrožavanju demokratije suzbija medijske slobode.
Tome u prilog govore i istraživanja koja pokazuju da u BiH građani smatraju da su najveće prepreke za slobodan rad medija njihova politička zavisnost, opšta politička klima u državi, finansijska zavisnost i nedovoljna profesionalnost.
Sagovornici portala Slobodno govore da mediji mogu otvoreno ili prikriveno promovisati određenu političku partiju, što može biti veoma pogubno ako publika ne prepoznaje propagandu. Ističu da je kod nas često zastupljeno otvoreno podržavanje političke ideologije, a to se može utvrditi po selektivnom izvještavanju medija.
Urednik, novinar i doktor komunikologije Mladen Bubonjić istakao je da kod nas vlada velika kriza povjerenja, kao i relativizacija činjenica. Naglašava da publika često izopštava medije koji se profesionalno bave svojim poslom, jer često kažu da je neistina to što oni napišu.
“Publika većinom nema izgrađenu političku i demokratsku zrelost, a visok je stepen medijske nepismenosti. Zato ona ne može na adekvatan način da percipira poruke koje plasiraju političari i mediji koji o tome izvještavaju”, rekao je Bubonjić.
Bubonjić napominje da je internet na svojim počecima prvenstveno predstavljao alat ili metodu koji će pomoći razvijanju demokratije, ali se protekom vremena pretvorio u nešto sasvim drugo, stvarajući situaciju u kojoj ona nikada nije bila više ugrožena.
Na pitanje koliko politička propaganda može podstaći nasilje prema novinarima, Bubonjić govori da to potvrđuju istraživanja o povjerenju građana u medije koja se sprovode svake godine. Stav da „nije loše“ ako novinari budu napadnuti kod građana iz godine u godinu se normalizuje.
To je dokaz kako građani percipiraju medije i novinare, a veliki udio tog mišljenja su kreirali oni koji šire neistine i koji zagovaraju takav narativ.
“Konstantno se ponavlja isti narativ da je istina samo sa jedne strane i to njihove, a da su ostali izdajnici i strani plaćenici. Kada takav narativ uporno ponavljate u medijskom prostoru, narod počinje da vjeruje u to“, istakao je Bubonjić.
Gledanjem samo nekoliko dnevnika i čitanjem vijesti sa mnogobrojnih portala, jasno se vidi da su mnogi novinari i mediji postali produžena ruka političara, oglašivača i PR službenika. Oni ne prezaju da zađu u selektivno izvještavanje, etiketiranje i diskreditovanje ideoloških neprijatelja političkih partija i lidera koji ih finansiraju.
Urednica portala “Direkt” Milanka Kovačević kaže za Slobodno da pravi mediji nikada ne bi pristali sprovoditi negativnu propagandu koju šire određeni političari.
„Po meni su bitne dvije stvari, da ljudi počnu prepoznavati negativnu propagandu, a zatim prestanu vjerovati takvim medijima koji je sprovode“, rekla je Kovačević.
Godinama unazad, u javnom diskursu prisutne su tvrdnje opozicije da su dijelovi Javnog servisa koji se finansira novcem građana pretvoreni u monolog vladajuće političke garniture sa potpunim isključivanjem glasova onih koji misle drugačije ili suprotno.
Povjerenje građana u medije i istraživanje BH novinara
Istraživanje BH novinara iz 2025. godine, pokazuje da građani Bosne i Hercegovine najviše vjeruju medijima i to 66,8 odsto, a institucijama vlasti 45,8 odsto. Ipak, istraživanje je pokazalo da povjerenje u medije opada.
Anketiranje je sprovedeno na uzorku od 509 građana, od čega 331 učesnik iz FBiH, 167 iz RS i 11 iz Brčko Distrikta.
U Republici Srpskoj prvo mjesto liste onih kojim se vjeruje nose vjerske zajednice, ali povjerenje u medije je veće nego u političare i političke stranke.
https://bhnovinari.ba/wp-content/uploads/2025/05/Mediji-2025.-FES-finale-BHS.pdf
Na pitanje da li su građani RS zadovoljni radom medija, rezultati pokazuju da 70,7 odsto njih u potpunosti nisu zadovoljni. Sličan trend nalazimo kod stanovnika u oba entiteta, s tim da je nezadovoljstvo prisutnije među građanima RS.
Što se tiče kriminalizacije klevete u RS 63 odsto građana smatra da se njome želi ugušiti sloboda medija.
Napominjemo da je do sada podneseno preko 150 krivičnih prijava protiv građana, opozicionih političara, aktivista civilnog društva i novinara.
Iz dobijenih rezultata vidi se da je politička propaganda u medijskom prostoru Republike Srpske ozbiljno narušila osnovna načela novinarstva i da vodi ka krizi povjerenja građana u medije. Slobodno
