Novi ustupci Serdarovu: Podiže snagu TE „Ugljevik 3“ da više naplati od Srpske

– „Comsar“ dobio od vlasti RS zeleno svjetlo za povećanje snage TE „Ugljevik 3“ iako je to u suprotnosti sa Strategijom razvoja energetike RS i politikama Energetske zajednice jugoistočne Evrope.

– Vlast RS opstruiše ponudu ruske korporacije ZIO da svojim sredstvima podigne nove blokove TE i da im se investicija otplaćuje kroz višak proizvedene struje

– Raniji plan da ERS otkupi Serdarovu koncesiju je u zastoju, ali se od njega nije odustalo već se traži model finansiranja jer „Elektroprivreda RS“ nije u mogućnosti da se zaduži

BANJALUKA – Iako ne poštuje Ugovor o koncesiji, Vlada Republike Srpske dozvolila je kompaniji „Comsar Energy“ da poveća snagu planirane TE „Ugljevik 3“ na 700 MW suprotno Strategiji razvoja energetike RS i politikama Energetske zajednice. Ruskom oligarhu Rašidu Serdarovu vlast Srpske na taj način opet izlazi u susret, a sve kako bi se povećala vrijednost koncesije i opravdala visoka cijena koju „Elektroprivreda RS“ planira da plati za otkup te koncesije, nakon što je odbijena ruska korporacija ZIO -“Podoljska fabrika za mašinogradnju”, koja je htjela beskamatno da izgradi „Ugljevik 3“, otkriva portal CAPITAL.

Odobreno povećanje snage TE i izrada Studije uticaja na životnu sredinu

Naime, „Comsar“ je od Vlade RS zatražio da mu se poveća snaga termoelektrane sa 600 MW na 700 MW, te da mu se odobri izrada nove Studije uticaja na životnu sredinu s ciljem dobijanja ekološke dozvole.

Zahtjev za povećanjem snage termoelektrane u suprotnosti je sa Strategijom razvoja energetike RS jer se u istoj navodi da je u Ugljeviku predviđen blok snage 600 MW, ali i sa politikama Energetske zajednice jugoistočne Evrope koje je prihvatila RS, a koje se odnose na proizvodnju energije iz obnovljivih izvora.

Uprkos tome, Vlada RS je dozvolila „Comsaru“ da nastavi proceduru realizacije projekta.

Tako je Ministarstvo za prostorno uređenje, građevinarstvo i ekologiju RS prije tri mjeseca po zahtjevu „Comsara“ izdalo Rješenje kojim se toj kompaniji dozvoljava da pribavi Studiju uticaja na životnu sredinu za projekat izgradnje novih blokova TE „Ugljevik 3“ snage 2×350 MW.

„Comsar“ je dostavio Prethodnu procjenu o uticaju na životnu sredinu na koju su mišljenje dale institucije RS te opština Ugljevik.

Dok su Ministarstvo poljoprivrede, šumarstva i vodoprivrede i Ministarstvo energetike elaborat „Comsara“ ocijenili prihvatljivim i naveli da je potrebno sklopiti Anex Ugovora o koncesiji kako bi se povećala snaga TE, Ministarstvo zdravlja i socijalne zaštite i opština Ugljevik su istakli nedostatke „Comsarove“ procjene.

„Vlada Republike Srpske dodijelila je koncesiju za izgradnju i korišćenje TE „Ugljevik 3“ privrednom društvu „Comsar energy Republika Srpska“ na period od 30 godina. Ugovor o koncesiji zaključen je u decembru 2013, a u februaru 2016. godine potpisan je aneks ugovora kojim su produženi rokovi izgradnje, dok je instalisana snaga objekta ostala ista. Imajući u vidu odredbe Zakona o koncesijama, Ministarstvo ističe da je neophodno izmijeniti Ugovor o koncesiji za izgradnju i korišćenje termoelektrane u dijelu instalisane snage postrojenja (2×350 MW)“, naveli su u Ministarstvu energetike i rudarstva.

Iz mišljenja drugih institucija vidljivo je da gradnja TE ima značajan uticaj na zdravlje ljudi, kvalitet vode i vazduha, kao i da je stav Ministarstva zdravlja na fonu Svjetske zdravstvene organizacije da se pređe na „zelene“ izvore, a da za druge objekte, koji su od javnog interesa, budu maksimalni uslovi zaštite okruženja.

U opštini Ugljevik istakli su da gradnja TE potpuno remeti morfologiju terena, pejzaž, promjenu klimatskih faktora, da narušava hidrološki režim, negativno utiče na floru i faunu, a kao najveći problem istakli su preseljenje stanovništva, uticaj na zdravlje, smetnje kao što su buka i prašina…

Nova ekološka dozvola neophodna zbog sporazuma BIH sa EZ

Nova ekološka dozvola za „Ugljevik 3” je neophodna zbog sporazuma koji je potpisan 2018. godine između BiH i Energetske zajednice u vezi sa studijom uticaja na životnu sredinu planirane TE „Ugljevik 3“, u kojem se BiH obavezala da neće koristiti postojeću ekološku dozvolu i da će se postupak procjene uticaja na životnu sredinu vratiti u ponovnu proceduru. Do ovog sporazuma je došlo nakon što je Centar za životnu sredinu 2014. godine podnio žalbu Sekretarijatu Energetske zajednice u vezi sa ovim projektom. Prije žalbe, Centar je 2013. pokrenuo spor protiv Rješenja o izdavanju ekološke dozvole koje je poništeno 2017. godine od strane Vrhovnog suda RS i vraćeno na ponovno odlučivanje. Potom je Ministarstvo izdalo novu ekološku dozvolu, ali nije sprovedena odluka Vrhovnog suda RS, te je Centar pokrenuo ponovni upravni spor. Svi sporovi okončani su navedenim sporazumom postignutim između BiH i Energetske zajednice 2018. godine o slučaju “Ugljevik 3”.

Zatražen stav FBiH, Srbije, Hrvatske i Crne Gore

Vlada RS se se pobrinula da ispoštuje sve procedure i obaveze pa je u skladu sa ESPO konvencijom o procjeni uticaja na okolinu u prekograničnom kontekstu poslala obavještenje svim mogućim pogođenim stranama, vladama zemalja u regiji, Brčko Distrikta i Federacije BiH. Od vlada Srbije, Hrvatske i Crne Gore zatraženo je mišljenje, ali su u Vladi RS naveli da stav tih zemalja nije zaprimljen do dana donošenja Rješenja kojim se „Comsaru“ dozvoljava izrada Studije uticaja na životnu sredinu.

Mišljenje zemalja regiona zatraženo je zbog spora pred Energetskom zajednicom, pokrenutom nakon žalbe Centra za životnu sredinu, gdje je utvrđeno da prilikom izrade ranije studije nije traženo mišljenje okolnih država.

Rusi žele koncesiju „Comsara“ i da beskamatno izgrade TE

CAPITAL saznaje da je ruski konzorcijum ZIO, koji predstavlja asocijaciju ruskih kompanija u sklopu Akcionarskog društva “Podoljska fabrika za mašinogradnju”, a s kojim je dogovaran remont postojećih termoelektrana u Ugljeviku i Gacku, ponudio da otkupi koncesiju od Serdarova i da gradi TE i to na način da uveze svu potrebnu opremu i dijelove za gradnju dva nova bloka.

ZIO je bila spremna da garantuje za opremu koju bi ugradila prilikom remonta u dvije postojeće termoelektrane, tokom kojeg bi bila povećana snaga i životni vijek termoelektrana. Otplata je trebala da bude obezbijeđena kroz isporuku struje koja bi bila dobijena modernizacijom.

Pored toga, Rusi bi gradili novu termoelektranu na koncesiji koja je dodijeljena „Comsaru“, za to bi dobili podsticaj ruskih institucija i banaka namijenjen za izvoz. Termoelektrana bi se otplaćivala od proizvodnje struje.

Republika Srpska bi po otplati postala vlasnik i na taj način dobila termolektranu beskamatno.

„Sve je bilo dogovoreno unazad tri mjeseca, čekala se samo verifikacija sporazuma, a onda su Rusi izašli sa procjenom o tome koliko su Serdarov i „Comsar“ uložili do sada u „Ugljevik 3“. Sve je procijenjeno na 30 miliona maraka, što je višestruko manje nego što je prethodno procijenjeno kada je „Elektroprivreda RS“ htjela da otkupi koncesiju za 180 miliona maraka“, rekao je izvor portala CAPITAL upućen u pregovore.

Razlika u procjeni ne čudi s obzirom da je vrijednost od 180 miliona KM dobijena od jedne domaće kompanije po narudžbi Serdarova, a koja je rađena po metodologiji koja je njemu najviše odgovarala.

Prema riječima izvora svi pregovori sa Rusima su stali po naredbi srpskog člana Predsjedništva BiH Milorada Dodika, a Rusi su ostali u čudu zbog ignorisanja.

Raniji plan da ERS otkupi Serdarovu koncesiju, koji je CAPITAL razotkrio, je takođe u zastoju ali se od njega nije odustalo već se traži model realizacije, odnosno finansiranja jer je izloženost „Elektroprivrede RS“ velika i nije u mogućnosti da se zaduži.

“Elektroprivreda RS”: Do maja ćemo znati da li kupujemo „Comsarovu“ koncesiju

S obzirom na to da je „Elektroprivreda RS“ prošle godine razmatrala mogućnost kupovine koncesija od „Comsara”, na pitanje da li će ih kupiti ili su odustali od te namjere, u ERS kažu znaće se do maja.

„Desetogodišnjim planom razvoja MH „Elektroprivreda Republike Srpske“ za period 2019-2029. godina planirana je izgradnja proizvodnih objekata instalisane snage 1.000 megavata iz obnovljivih izvora energije. Takođe, planom je ostavljena i mogućnost produženja radnog vijeka postojećih termoelektrana i/ili  izgradnja novog ili zamjenskog termoenergetskog bloka. Konačna odluka o radovima na starim ili novim termoelektranama biće donesena nakon specijalističkih ispitivanja i istraživanja od strane naučnih institucija, koja će biti završena do maja ove godine“, istakli su za CAPITAL u „Elektroprivredi“.

Dodali su da, što se tiče finansiranja, postoji više izvora opštepoznatih u ekonomsko – finansijskim procedurama. Takođe, istakli su, zbog složenosti realizacije energetskih investicija definisani su i mogući modeli kako bi investicije bile što prije započete.

„To je kontinuiran proces i trenutno se analizira i ocjenjuje nekoliko energetskih objekata van sistema ERS. Nakon realizacije ovih aktivnosti, za objekte za koje se utvrdi da su od interesa za „Elektroprivredu“ bićete obavješteni detaljno“, uopšteno su odgovorili iz ERS.

S obzirom na to da Vlada i ERS još nisu odustali od namjere da Serdarovu daju 180 miliona KM, umjesto da raskinu ugovore o koncesijama koji se ne poštuju, pretpostavlja se da Serdarov pribavlja Studije i dozvole kako bi cijena koja će mu biti plaćena na kraju bila ocijenjena opravdanom.

„Comsar“: Investicija se nastavlja

U kompaniji „Comsar“ nisu pričljivi i ističu samo da se investicija nastavlja.

„Ne mogu u ovoj fazi komentarisati, mogu samo reći da se nastavlja investicija izgradnje termoelektrane „Ugljevik 3“ i ubrzo očekujemo nastavak investicije“, rekao je za CAPITAL direktor firme „Comsar RS“ Siniša Majstorović.

Na pitanje da li se investicija nastavlja sa „Comsarom“ kao investitorom ili sa nekim drugim, rekao je da ne može davati druge informacije već da je „bitno samo to da se nastavlja investicija“.

Nije želio da govori ni o tome kada bi mogao biti potpisan aneks Ugovora o koncesiji s obzirom na to da se povećava snaga TE.

Prema ranijim zvaničnim najavama predstavnika „Comsar Energy“ izgradnja TE „Ugljevik 3“ trebalo je da počne prije pet godina i da bude završena do kraja 2016. godine.

Centar za životnu sredinu: Iznenađujući nedostatak strategije i transparentnosti

Majda Ibraković iz Centra za životnu sredinu kaže za CAPITAL da je iznenađujuće koliko različitih informacija postoji između Vlade, Elektroprivrede i drugih aktera u slučaju „Ugljevik 3“.

„Ovdje imamo dva osnovna problema: prvi je tvrdoglavo insistiranje na termoelektranama na ugalj uprkos svim ekonomskim, zdravstvenim i ekološkim posljedicama. Drugi problem je neozbiljan pristup svih aktera i očigledan nedostatak transparentnosti i energetske strategije. „Elektroprivreda RS“ je nedavno izjavila da se okreće obnovljivim izvorima energije, a istovremeno, krajnje cinično planira nove blokove termoelektrana koje bh. privredu, stanovništvo i životnu sredinu porobljavaju u narednih 35 godina. Naša vlast jednostavno očigledno o energetici ne razmišlja dugoročno, što je nepojmljivo i vrlo neodgovorno, jer je energetika sektor u kojem su ulaganja ogromna i dugoročno planiranje ključno. Radi se o štetnim posljedicama koje ćemo naposljetku plaćati i mi i naša djeca, svojim novcem i zdravljem, jer naprosto – razmišlja se mandatno“, istakla je Ibrakovićeva.

Dodala je da je u rudnicima i termoelektranama ipak značajno biračko tijelo kojim se vrlo lako može manipulisati.

„Na kraju krajeva, u ovom kao i svim drugim projektima termoelektrana, postavlja se pitanje ko će kupovati tu električnu energiju i kome se ona planira plasirati, kada znamo da se koncem prošle godine desio preokret: snabdijevanje električnom energijom dobijenom iz uglja u EU smanjeno je za 24 odsto, a cijena energije iz uglja je porasla iznad cijene obnovljivih izvora energije. Kome se onda isplati i dalje ulagati u energiju koja stvara dodatne troškove sa više aspekata?“, istakla je Ibrakovićeva.

Vlada Serdarovu daje i dužu eksploataciju za HE „Mrsovo“

Vlada RS je 30. decembra 2019. godine donijela Odluku o utvrđivanju uslova za produženje roka na koji je dodijeljena koncesija za izgradnju HE „Mrsovo“ na rijeci Lim.

Odlukom se utvrđuju uslovi za produženje koncesije i definiše da će se to izvršiti pregovaranjem i na osnovu zahtjeva firme „Comsar Energy Hidro“ Banjaluka.

Rok na koji je koncesija dodijeljena može se produžiti na period do 50 godina i u tom slučaju je investitor dužan da uplati jednokratnu koncesionu naknadu od 193.150 KM.

Prema Odluci, Ministarstvo energetike i rudarstva u roku od 60 dana treba da sprovede pregovarački postupak i dostavi Vladi Prijedlog aneksa Ugovora o koncesiji.

Taj rok ističe početkom aprila ove godine.

Portal CAPITAL je još u avgustu 2018. godine objavio da “Comsar Energy” traži od Vlade RS da se koncesija za izgradnju i korišćenje TE “Ugljevik 3” produži za dodatnih 15 godina, a za HE “Mrsovo” sa 30 na 50 godina, prijeteći obustavom investicija.

CAPITAL: Svjetlana Šurlan