Novi trgovački gigant uplašio proizvođače

BANJALUKA, Privrednici u RS i BiH izrazili su bojazan da bi ugovoreno “utapanje” slovenačkog “Mercatora” u hrvatski maloprodajni lanac “Konzum” moglo prouzrokovati više negativnih efekata na poslovanje domaćih preduzeća.

Većina privrednika koji su kontaktirani povodom ove velike akvizicije u regionu istakla je da “Konzum” ima daleko nepovoljniju politiku plaćanja dobavljača u odnosu na “Mercator”, od dosta dužih rokova isplate do raširene prakse kompenzacionog plaćanja.

Ukazuju, takođe, da hrvatski lanac u svojim marketima u BiH i drugim zemljama regiona na policama favorizuje proizvode iz matične grupacije “Agrokor”, čime je domaćim firmama iz tih branši sužen prostor za pozicioniranje i tržišno nadmetanje.

Koncern “Agrokor”, hrvatskog biznismena Ivice Todorića, u petak je potpisao ugovor o preuzimanju 53,12 odsto akcija “Mercatora” za 240 miliona evra, čime izrasta u najveći maloprodajni lanac u srednjoj i istočnoj Evropi. Okosnicu “Agrokorove” maloprodaje čini “Konzum”, koji će se preuzimanjem “Mercatora” učvrstiti na poziciji vodećeg trgovca u BiH. Ugovorom je predviđeno da će “Mercatorov” brend ostati na tržištima Slovenije i Srbije, dok će centre u Hrvatskoj i BiH preuzeti “Konzum”.

Dragica Ristić, direktor Privredne komore RS, izjavila je da proizvođači generalno imaju dosta zamjerki na trgovačke lance, pri čemu najviše pritužbi upućuju “Konzumu”, upravo zbog otežanog izmirenja obaveza.

Ona je, takođe, istakla da je “Konzum” jedan od rijetkih marketa u RS koji je tek odnedavno izrazio interes za aktivno uključenje u akciju Privredne komore RS na promovisanju domaćih proizvoda pod nazivom “Naše je bolje”, iako kampanja traje već tri i po godine.

“Nadam se da će se situacija nakon naših pregovora sa ‘Konzumom’ promijeniti nabolje, ne samo po pitanju ove akcije, već i veće zastupljenosti domaćih proizvoda. Ukoliko ‘Konzum’ ne bude slijedio takvu politiku, potrošači će se okrenuti tržnim centrima koji su pristali da posebnim markicama istaknu domaće proizvode”, kazala je Ristićeva.

Nemanja Vasić, vlasnik Mesne industrije “Trivas” iz Prnjavora, kaže da njegovo preduzeće nema saradnju s navedena dva lanca, ali da je preko poslovnih partnera upoznat da “Konzum” ima duže rokove plaćanja od “Mercatora”. Prema njegovim riječima, ukrupnjavanje na maloprodajnom tržištu uglavnom ima negativne efekte, jer trgovci osnaživanjem stiču bolju poziciju u pregovorima sa dobavljačima. Kao pozitivnu okolnost navodi to što će hrvatski proizvodi ulaskom te zemlje u EU od 1. jula biti carinski opterećeni pri uvozu, što će, ocjenjuje, ublažiti potencijalno “Konzumovo” favorizovanje vlastitih proizvoda na uštrb domaćih.

Strah naših proizvođača dijele i u Srbiji, čiji je državni sekretar u Ministarstvu trgovine Dragovan Milićević upozorio da će u trgovinama “Agrokora”, kada preuzme “Mercator”, biti manje robe srbijanskih dobavljača.

On je takvu situaciju ocijenio “znakom za uzbunu”, navodeći da moraju biti preduzete mjere za dolazak drugih trgovinskih lanaca u Srbiju. Prema procjeni Milićevića, “Agrokor” će preuzimanjem “Mercatora” u Srbiji imati oko 36 odsto udjela na tržištu trgovine, skoro koliko i belgijski “Delhaize”.

Slovenački list “Finance” objavio je da će se “Agrokor” završetkom transakcije, koja se očekuje do kraja godine, podijeliti na dvije kompanije – “Agrokor hranu” (“Jamnica”, “Belje”, “Ledo”, PIK Vrbovec…) u kojoj će Ivica Todorić biti stoprocentni vlasnik i “Adria Retail” (“Konzum” i “Mercator”), gdje će 51 odsto udjela imati “Agrokor”, a 49 odsto Evropska banka za obnovu i razvoj i investicioni fond “One Equity Partners”. Nezavisne novine