SARAJEVO, Državni kapital preduzeća u FBiH za devet godina smanjen je za više od tri milijarde KM uglavnom zbog gubitaka u poslovanju, tvrde u Agenciji za privatizaciju FBiH (APF).
Kažu da su najveći gubici u velikim, većinski državnim, komercijalnim firmama, a najveći krivci za ovo su menadžment i resorna ministarstva koja ne sankcionišu topljenje kapitala.
Ocjenjujući razloge zastoja privatizacije u nedavno objavljenom planu privatizacije za 2010. godinu, APF navodi da velike proizvodne kompanije ostvaruju desetak godina zaredom značajne gubitke.
“Nema sankcija za gubitke u državnom kapitalu, niti nagrade za njegovo uvećanje. Saniranje gubitaka bez poduzimanja mjera za otklanjanje uzroka kod ovih preduzeća je veoma česta i neopravdana praksa”, piše u planu privatizacije za 2010. godinu.
Napomenuto je da je od kraja 1999. do kraja 2008. godine u samo 13 preduzeća, i to šest rudnika, četiri iz namjenske industrije i tri komercijalne firme, kapital smanjen za 2,4 milijarde KM, tako da se iznos od 7,9 milijardi KM neprivatizovanog kapitala u decembru 1999. godine ne može više uzimati kao osnovica za upoređivanje.
“Državni kapital nestaje. Da ministarstva rade svoj posao svake bi godine tražili razloge tome i poduzimali mjere. Kod rudnika, na primjer, preuzimaju se obaveze, a ne otklanjaju razlozi koji su izazvali gubitak”, upozoravaju iz Agencije za privatizaciju FBiH.
Smatraju da za mnoga preduzeća privatizacija neće biti moguća, te da će uskoro gubici biti veći od vrijednosti kapitala kod Fabrike duhana Mostar, KTK Visoko i “Šipad eksport-importa”. Kažu da “Aida” Tuzla već sad ima za 15 miliona KM veće obaveze od vrijednosti imovine, ali se nadležni ne opredjeljuju za stečaj nego se samo gomilaju gubici. Ističu da su među firmama koje imaju najveće gubitke i rudnici, zatim “Krivaja”, “Agrokomerc”, sva vojna preduzeća.
“U ‘Agrokomercu’ je 2004. godine bilo 320 miliona KM kapitala, a sada je 120 miliona. Za pet godina istopio se za 200 miliona KM. ‘Krivaja’ je imala 300 miliona KM, a sada nije ostalo ništa. Rudnici za jednu godinu imaju 80 miliona KM gubitka. Komunalna preduzeća samo u Kantonu Sarajevo u prošloj su godini imala gubitak od 46 miliona KM”, napominju iz APF-a.
Naglasili su da su među najvećim gubitašima neka preduzeća koja su planirana za privatizaciju u idućoj godini, te da te firme još imaju veliku imovinu, ali ne ostvaruju dobit dok obaveze rastu.
Jakub Dinarević, direktor Rudnika mrkog uglja Breza, tvrdi da su zastarjela tehnologija, niske cijene uglja i previše radne snage osnovni uzroci gubitaka.
“Nije blagovremeno ulagano. I prije rata su rijetki rudnici bili pozitivni. Tek sada se udruživanjem rudnika s ‘Elektroprivredom BiH’ pokušava doći do samoodržive ekonomije”, dodao je Dinarević.
Ministar poljoprivrede, vodoprivrede i šumarstva FBiH Damir Ljubić ističe da je stanje u “Agrokomercu” i Fabrici duhana Mostar naslijeđeno, te da će za obje firme, ako ne budu privatizovane, predložiti stečaj.
On smatra da je napravljena greška što FDM nije privatizovan dok je imao 18 miliona KM kapitala, nego je tender poništen.
Samo jedna firma bez gubitaka
Od devet preduzeća planiranih za privatizaciju u idućoj godini, samo jedno nema akumulirani gubitak a to je “Bosnalijek”, čija je akumulirana dobit 8,8 miliona KM.
Prema podacima iz plana privatizacije, sa 2008. godinom KTK i FDM nisu imali dobiti, dok je akumulirani gubitak KTK bio 58,8 miliona KM, a FDM 9,5 miliona KM. Sa 30. junom ove godine akumulirana dobit “Energoinvesta” je 10,3 miliona KM, a akumulirani gubitak 25,4 miliona KM, dok je kod “Unisa” akumulirana dobit 360.000 KM, a gubitak 2,2 miliona KM.
“Šipad eksport-import” nema dobiti, a akumulirani gubitak je oko 7.500 KM uz napomenu da finansijski izvještaji nisu konsolidovani nekoliko godina, pa su rezultati precijenjeni. Ni Remontni zavod Travnik nema dobiti, već samo akumulirani gubitak od 210.000 KM. Akumulirana dobit “Aluminija” Mostar je 61,8 miliona KM, a gubitak je 14,1 milion KM. Akumulirana dobit sarajevske “Hidrogradnje” je 1,6 miliona KM, a gubitak milion KM. Nezavisne novine
Izgubljeno više od tri milijarde KM
