SARAJEVO, Od samog osnivanja prije 21 godinu, Televizija Sarajevo bila je pod uticajem političkih elita. Za čelne ljude imenovani su lojalni kadrovi koji su osiguravali da se u programu govori samo ono što bi odgovaralo strankama koje su na vlasti.
Kantonalna televizija, odnosno TVSA, javni je medij koji se finansira novcem poreskih obveznika. Kao takva, ova televizija treba ispuniti raznovrsne društvene ciljeve i ne bi smjela biti vođena isključivo komercijalnim imperativima. Dosadašnja istraživanja pokazuju da se na rad ove televizije izdvajaju značajne sume novca iz kantonalnog budžeta. Osnovna djelatnost finansira se prvenstveno iz sredstava koja obezbjeđuje Javno preduzeće, te iz sredstava osnivača, sa budžetske pozicije – razdjel “Informisanje”, stoji u članu 13. Odluke o osnivanju JP TV Kantona Sarajevo, objavljene u Službenim novinama KS, broj 7/98, 13. 04. 1998.
I danas, 21 godinu od osnivanja, TVSA je, prema brojnim analizama i pokazateljima, ponajprije servis političkim elitama, odnosno centrima političke moći, koji putem ovog medija ostvaruju uticaj u javnosti. Aktuelni kantonalni premijer Edin Forto iznio nam je svoj stav koji ima prema ovom lokalnom javnom servisu te prenio lično iskustvo koje je imao s njegovim novinarima: “TVSA nikako ne opravdava budžet koji Kanton uplaćuje. Niti građani kantona imaju dobar javni servis, niti su zaposlenici TVSA zadovoljni. O političkom uticaju najbolje govori pitanje novinara upućeno meni u toku jedne sjednice Skupštine Kantona Sarajevo: ‘Šta želite da vas pitam?’.”
Megafon politike
Lejla Turčilo, profesorica s Fakulteta političkih nauka u Sarajevu, kaže kako je politički utjicaj na TVSA vidljiv, prije svega, u pristrasnom izvještavanju o određenim nosiocima vlasti na lokalnom nivou.
“Time televizija izlazi iz okvira javnog servisa, a postaje megafon politike. TVSA je, nažalost, u posljednje vrijeme imala ozbiljnih profesionalnih propusta u programskim sadržajima, koji nisu poslužili kao lekcija da se stvari promijene. Ono što se u programu vidi jesu pokušaji instrumentalizacije u službi politike i sigurna sam da onim novinarima na TVSA koji pokušavaju časno raditi svoj posao, a ima ih, nije lako oduprijeti se takvoj instrumentalizaciji. Filtriranje informacija, selektivnost u izboru gostiju, neizvještavanje o određenim temama ako se ne uklapaju u agendu i nagrađivanje novinara uredničkim funkcijama za takav pristup i rad, ozbiljan su problem na TVSA”, kaže profesorica Turčilo.
Lejla Brčić, ministrica pravde i uprave u Vladi Kantona Sarajevo, imenovana je na ovu poziciju 26. decembra prošle godine, te se uhvatila u koštac s nagomilanim problemima TVSA, čiji je osnivač Skupština KS, odnosno Kanton Sarajevo.
U razgovoru za Analiziraj.ba, ministrica Brčić kaže kako je zatečena stanjem na TVSA i odnosom prema aktuelnoj vlasti. Za 2019. godinu izdvojena sredstva su 3.350.000 KM, usto još 100.000 KM za stavku “Nabavka programa”, što se odnosi na sadržaj koji televizija kupuje od vanjskih produkcija, te 100.000 KM za “Nabavku opreme” – sredstva za ovu zadnju stavku nisu još doznačena, jer ministarstvu još nije dostavljen zahtjev za nabavku.
Usto, TVSA ima i druge izvore finansiranja, pored ovog koji dolazi iz kantonalnog budžeta i koji iznosi između 80 i 85 posto ukupnog finansiranja, a oko 15 posto priliva sredstava dolazi od onog što u TVSA zovu marketinškim uslugama.
“Ono što ja mogu istaknuti i što sam rekla i na sastanku sa rukovodstvom TVSA, jedinom koji smo imali za vrijeme mog mandata, jeste da sam nezadovoljna izvještajem o poslovanju tog javnog preduzeća”, kaže Lejla Brčić.
Valja napomenuti da još nije usvojen izvještaj o poslovanju za 2017. godinu. Generalno, kaže nam ministrica, način na koji se rade izvještaji o poslovanju javnih ustanova i preduzeća ne omogućava dovoljan uvid u informacije o funkcionisanju – o trošenju, kao i prikupljanju novca. “Konkretno, kad je riječ o TVSA, oni kažu kako marketinškim putem prikupe tih petnaestak posto, a ustvari i to su sredstva iz budžeta, jer oni dolaze od sarajevskih općina, putem potpisanih ugovora, što ne možete vidjeti u njihovim izvještajima o poslovanju, već posrednim – kroz izvještaje opština.“
Potpisivanje ugovora s opštinama bio je još jedan način za priliv novca u kasu TVSA; prema istraživanju koje je 20016. uradio portal Žurnal.info, ustanovljeno je da je od Grada i šest opština na teritoriji KS, TVSA naplatila više od 160.000 KM u 2013. godini, dok je taj iznos 2014. premašio 175.000 KM.
Tako se, na osnovu finansijskih ugovora, ili ugovora o saradnji, obezbjeđivala promocija opštinskih vlasti u programu TVSA. Evo samo jednog zanimljivog podatka iz 2015., koji smo pronašli – dostupnog na web-stranici Opštine Novi Grad: “Zbog interesovanja gledalaca, Televizija Kantona Sarajevo (TVSA) je odlučila da ponovo emituje film o radu i razvoju Općine Novi Grad Sarajevo, koji je premijerno prikazan 16. decembra na svečanoj sjednici u povodu Dana Općine Novi Grad Sarajevo, a potom i na programu TVSA. Film o Opštini Novi Grad će na programu TVSA ponovo biti emitiran 16. januara, u 21.35 sati.”
Izvještaj o poslovanju
U narednim redovima donosimo i dio izvještaja o poslovanju TVSA za 2016. godinu u kojem se navodi kako je ovo preduzeće, od osnivanja 1998., uglavnom poslovalo stabilno i pozitivno, osim 2007., 2011. i 2012., kada je finansijski gubitak iznosio 46.804 KM (2007.), 291.762 KM (2011.), odnosno 157.063 KM (2012.). U 2015. godini bruto dobit iznosila je 248.143 KM, a u 2016. cca 237.000 KM. Planirana i realizirana sredstva iz Budžeta KS za poslovanje TVSA iznosila su od 4.550.000 u 2008. do 3.480.000 u posljednje tri godine.
U izvještaju o poslovanju TVSA za 2014. navodi se kako je tu godinu ovo javno preduzeće završilo s dobiti u iznosu od 7.508 KM, što je, kako je navedeno, “izvanredan uspjeh kada se imaju u vidu Opšti uslovi poslovanja i, posebno, Osnivačevo kompletno ukidanje granta za nabavku gotovog programa i vlastitu produkciju u iznosu od 340.000 KM”.
Finansije i programski sadržaj su prečesto bili u sprezi, odnosno novac koji je pristizao na račun TVSA je najčešće osiguravao programsku podršku određenim političarima, nosiocima lokalne, ali i viših nivoa vlasti. Postoje i evidentirani prigovori na uređivačku politiku TVSA, kako od samih uposlenika tako i od Regulatorne agencije za komunikacije. Na adrese nadležnih kantonalnih institucija stigao je i dopis Vijeća zaposlenika TVSA, koje je nedavno osnovano, jer nisu bili zadovoljni radom sindikata. Oko 50-60 zaposlenih TVSA je, napominje ministrica, uključeno u rad Vijeća, što je nešto malo manje od polovine svih zaposlenih.
“Obratili su se skupštinskim zastupnicima, ali i premijeru i pojedinim ministrima sa zamjerkama na funkcionisanje televizije, s primjedbama da se utiče na uređivačku politiku ove kuće, te se u određenim segmentima zabranjuje gostovanje pojedinih osoba, odnosno, prema mišljenju određenih struktura – nepoželjnih gostiju. Potom, da se mijenjaju prilozi u odnosu na onaj materijal kako ga novinari ostave za emitovanje. Isti takav dopis smo dobili od Vijeća za štampu, u kojem je traženo da se poduzmu aktivnosti na zaštiti novinara i novinarske profesije. Taj smo dopis proslijedili novoimenovanoj skupštini, a nedavno je imenovan i novi Nadzorni odbor TVSA”, kaže ministrica Brčić.
Analiziraj.ba
Tekst je proizveden u okviru medijskog pool-a Mreže ACCOUNT (Antikorupcijska mreža organizacija civilnog društva)