SARAJEVO, Savjetnik u Sektoru za makroekonomski sistem Spoljnotrgovinske komore /STK/ BiH Igor Gavran ističe da je očigledan kontinuirani negativni trend porasta broja blokiranih računa poslovnih subjekata u BiH, čemu su u ovoj godini doprinijele vanredne okolnosti i prekidi i teškoće u radu velikog broja privrednih subjekata pogođenih poplavama i klizištima.
Gavran je rekao da taj negativni trend prati i ostale negativne pokazatelje i trendove kao što su nizak nivo ekonomske aktivnosti, visok nivo nezaposlenosti, negativan spoljnotrgovinski saldo, nizak nivo i dalji pad vrijednosti stranih ulaganja, stalni rast zaduženja javnog sektora i drugo.
“Ovakav negativan trend prisutan je u cijeloj BiH, a razlike u brojevima blokiranih računa i subjekata su više odraz razlika u ukupnoj strukturi ekonomije i broju subjekata, nego razlikama u ključnim ekonomskim kretanjima”, pojasnio je Gavran.
Prema njegovim riječima, privreda u Federaciji BiH i dalje je snažnija, a kapaciteti, kapital i broj zaposlenih su veći, ali je zato i javna administracija obimnija i “skuplja”, pa je sistemsko opterećenje veće.
Gavran smatra da je, osim negativnih ekonomskih kretanja, uzrok ovako velikog broja blokiranih računa i u neefikasnosti mehanizama naplate potraživanja, kako u komercijalnim odnosima privatnog sektora, tako i u oblasti javnih prihoda, o čemu svjedoče liste višemilionskih dužnika.
Prema njegovim riječima, uzroci su i komplikovani mehanizmi i procedure stečaja i likvidacije, jer je veliki broj pravnih lica odavno faktički neaktivan i takav će i ostati, ali formalno gašenje nije okončano zbog troškova i administrativnih komplikacija.
Gavran u uzroke porasta blokiranih računa svrstava i “lakoću” izbjegavanja obaveza osnivanjem novog subjekta i ostavljanjem “blokiranog”, uz promjenu tek dijela imena, a nastavak iste djelatnosti.
“Ipak, iako se veliki broj ovih subjekata i računa odnosi na subjekte koji faktički odavno nisu aktivni, nastavak negativnog trenda jedan je od zabrinjavajućih pokazatelja teške ekonomske situacije i odsustva neophodnog oporavka”, upozorava ekonomski ekspert u STK BiH.
Gavran zaključuje da je jedino pravo rješenje za ovaj problem sam ekonomski oporavak, a u regulatornom smislu potrebno je urediti i učiniti efikasnijim mehanizme i instrumente naplate, odnosno realizacije uzajamnih obaveza, kao i gašenja poslovnih subjekata.
Prema podacima Centralne banke BiH, broj blokiranih računa poslovnih subjekata u BiH na dan 1. oktobar ove godine dostigao je cifru od 67.126, dok čak 41.416 firmi ima bar jedan blokiran račun.
U prvom izvještaju Centralne banke BiH, koji je objavljen početkom novembra 2012. godine, bilo je 58.038 blokiranih računa, a 35.694 firme imale su blokiran bar jedan bankarski račun. Srna