BRISEL – Evropska komisija izrekla je prve kazne u okviru novog Zakona o digitalnim tržištima (DMA), čime je poslala snažnu poruku američkim tehnološkim gigantima – Apple i Meta kažnjeni su ukupno sa 700 miliona evra.
Apple je kažnjen sa 500 miliona evra zbog kršenja pravila u vezi sa poslovanjem aplikativnih prodavnica, dok je Meta kažnjena sa 200 miliona evra zbog modela oglašavanja “plati ili pristani”, koji korisnicima u EU omogućava pristup verzijama Facebooka i Instagrama bez oglasa samo uz plaćanje, prenosi “Politico”.
Zakon o digitalnim tržištima stupio je na snagu 2024. godine i postavlja jasna pravila o tome kako velike tehnološke kompanije smiju da posluju na evropskom tržištu. Kazne su rezultat višemjesečnih istraga aktivnosti ovih američkih firmi.
Pored novčane kazne, Apple je dobio i nalog za obustavu trenutne prakse, uz obavezu da do kraja juna izvrši dodatne izmjene u svojim proizvodima. Ako to ne učini, Komisija može da mu izrekne dodatne kazne za svaki dan kašnjenja.
Meta je u međuvremenu već unijela određene izmjene krajem prošle godine, a Komisija sada procjenjuje da li su one dovoljne da se kompanija uskladi sa pravilima.
Zanimljivo je da su ove proceduralne kazne manje od prošlogodišnjih antimonopolskih kazni – Apple je tada platio 1.8 milijardi evra zbog zloupotrebe dominantnog položaja u distribuciji muzičkih aplikacija, a Meta 797 miliona evra zbog forsiranja svoje usluge oglasa.
Visoki zvaničnik EU izjavio je da je Komisija uzela u obzir da su ovo prve kazne u okviru DMA, kao i da je Meta prestala sa spornom praksom u novembru, nekoliko mjeseci nakon što je Brisel izrazio zabrinutost.
Komisija je u srijedu donijela ukupno pet odluka vezanih za primjenu DMA. Uz kazne, i Apple i Meta su dobili i jednu “olakšicu”.
Naime, Komisija je zatvorila istragu protiv Applea u vezi sa pravilima o veb pretraživačima i podrazumijevanim aplikacijama, jer je kompanija u međuvremenu omogućila konkurenciji, poput Mozille, da lakše funkcioniše na iOS uređajima.
Takođe, ukinuta je odluka kojom je Facebook Marketplace bio označen kao regulisana usluga, što znači da taj segment Metinog poslovanja više ne podliježe pravilima iz DMA.
Međutim, Komisija je istovremeno i pooštrila nadzor nad Appleom, otvarajući novi postupak zbog načina na koji tretira alternativne prodavnice aplikacija – što bi moglo da dovede do dodatnih kazni.
Ova akcija EU dolazi u trenutku kada administracija američkog predsjednika Donalda Trampa pokušava da uključi evropska digitalna pravila u trgovinski sukob sa Unijom. U februaru je najavljeno da će SAD razmotriti mjere odmazde zbog evropskih poteza prema američkim tehnološkim kompanijama.
Međutim, predsjednica Evropske komisije Ursula fon der Lajen poručila je prošle nedjelje za “Politico” da Unija neće dozvoliti da je trgovinski pritisci odvrate od sprovođenja zakona. “Naša digitalna pravila moraju se poštovati“, istakla je ona.