STOKHOLM, Britanska kompanija “BAE Systems” postala je najveći proizvođač naoružanja i vojne opreme na svijetu zahvaljujući prodaji u 2008. godini vrijednoj 32,4 milijarde dolara.
Time je jedna kompanija izvan SAD prvi put preuzela lidersku poziciju u globalnoj proizvodnji naoružanja.
Rangiranje kompanija obavio je Međunarodni institut za mirovna istraživanja iz Stokholma (SIPRI), a na listi je britanski “BAE Systems” nadmašio lidera iz prethodne godine američki “Boeing”, koji je pao na treću poziciju. Osnovan 1999. godine udruživanjem kompanija “Markoni” i “British Airspace”, “BAE Systems” je postao poznat po proizvodnji borbenog aviona jurofajter, tenka bredli i podmornice astjut. Grupacija danas najviše oružja prodaje u SAD, gdje plasira čak 59 dosto proizvodnje, a filijale za izradu vojne opreme ima u Velikoj Britaniji, Švedskoj i Južnoj Africi. “BAE Systems” je obezbijedio velike isporuke oklopnih vozila američkoj vladi, koja ih koristi u ratovima u Avganistanu i Iraku. Statističari su izračunali da je prodaja “BAE Systemsa” u 2008. godini nadmašila bruto društveni proizvod 105 najnerazvijenijih zemalja svijeta.
“Glavni razlog što je ‘BAE Systems’ postao najveći proizvođač naoružanja na svijetu u 2008. godini jeste povećanje njegove prodaje u SAD, koja je nadmašila prodaju u drugim dijelovima svijeta uključujući i Veliku Britaniju”, ističu analitičari Instituta SIPRI.
Ispred “Boeinga”, koji se pored izrade putničkih aviona bavi i proizvodnjom borbenih letjelica i drugog oružja, našao se i njihov domaći konkurent “Lockheed Martin”, popraviši za godinu dana svoju poziciju za jednu stepenicu. “Boeing” je na taj način za dvije godine pao sa prve na treću poziciju.
Na listi najvećih liferanata oružja dominiraju američke kompanije, a među deset najvećih su i “Northrop Grumman”, “General Dynamics” i “Raytheon” i američka filijala “BAE Systemsa”. Američki niz prekidaju Evropski konzorcijum za izradu vazduhoplova, vojne i svemirske opreme (EADS) koji se našao na sedmom i italijanska “Finmeccanica” na osmom mjestu. Listu deset najuspješnijih zaključuju američka kompanija “L-3 Communications” na devetoj i francuski “Thales” na desetoj poziciji.
Zanimljivo je da Rusija kao jedna od vodećih vojnih sila u svijetu nema svog predstavnika među deset najvećih globalnih proizvođača oružja i vojne opreme. Iako je u odnosu na prethodnu godinu popravila svoj plasman za pet pozicija najveća ruska grupacija “Almaz Antei”, proizvođač čuvenih protivraketnih sistema S-400, nalazi se tek na 18. mjestu.
Prema izvještaju Instituta SIPRI, 100 najvećih vojnih kompanija na svijetu je u 2008. prodalo naoružanja i vojne opreme u vrijednosti od oko 385 milijardi dolara, što je za 11 odsto više nego prethodne godine. To je čak tri puta više od ukupne pomoći za razvoj koju su izdvojile zemlje Organizacije za ekonomsku saradnju i razvoj (OECD) u 2008. godini. Zemlje ovog moćnog globalnog bloka su za razvoj svojih ekonomija u 2008. godini izdvojile 120 milijardi dolara.
Planeta pod oružjem
• 385 milijardi dolara vrijednost prodaje 100 najvećih kompanija u 2008. godine
• 22 odsto porasla prodaja oružja u periodu od 2005. do 2009. godine
• 30 odsto oružja plasiraju SAD u inostranstvu i najveći su izvoznik
• 59 odsto proizvodnje “BAE Systems” plasira na američko tržište
• 105 najnerazvijenijih zemalja svijeta ima manji BDP od godišnje prodaje “BAE Systemsa”
Vrtoglavi rast prodaje oružja
Prema istraživanju stokholmskog instituta, prodaja oružja u svijetu je od 2005. do 2009. godine porasla za 22 odsto u odnosu na prethodni petogodišnji period.
SAD su i dalje najveći izvoznik, sa 30 odsto oružja plasiranog na strana tržišta, dok su Kina i Indija najveći uvoznici konvencionalnog naoružanja. Singapur i Alžir prvi put su se našli na listi deset najvećih uvoznika oružja. Nezavisne novine