BANJALUKA, Samo prezadužena Grčka, koja se nalazi na ivici bankrota, i izolovana Bjelorusija imaju lošiji kreditni rejting od BiH u Evropi, ocjena je globalne bonitetske agencije “Standard & Poor's”, dok agencija “Moody's” iza nas stavlja i Moldaviju.
Od ocjene vodećih kreditnih agencija – “Standard & Poor's” (S&P), “Moody's” i “Fitch” (ne rangira BiH), zavisi, između ostalog, i visina kamate na bankarske kredite u analiziranoj zemlji. Što je ocjena bolja (A najbolje – C najgore), to su kamate na kredite u zemlji niže i atraktivnost zemlje za potencijalne investitore viša, i obratno.
Prema ocjeni agencije S&P, trenutni kreditni rejting BiH, odnosno vjerovatnoća da eventualni kreditor bude uredno isplaćen, ocijenjeni su sa B+ sa negativnim izgledima, što je oznaka za špekulativno, odnosno riskantno ulaganje.
U analizi agencije “Moody's” stojimo još gore, s ocjenom B2, što označava visokošpekulativno ulaganje i za jedan stepen je niže od rejtinga agencije S&P.
Ivan Vlaho, direktor UniCredit banke Banjaluka, kaže da loš kreditni rejting BiH domaćim bankama poskupljuje pozajmljivanje novca u inostranstvu, bilo od matične bankarske grupacije ili od spoljnjeg zajmodavca.
“Ako izvor sredstava podigne kamatnu stopu, automatski su i banke u BiH prinuđene na domaćem tržištu podići visinu kamate građanima i preduzećima”, ističe Vlaho.
Iz takve situacije mogu profitirati jedino štediše, koje, prema njegovim riječima, mogu očekivati da će banke, s druge strane, povećati kamatu na depozite u želji da prikupe povoljnije unutrašnje rezerve.
Ekonomski analitičari ističu da na nizak rejting BiH, za razliku od aktuelnih obaranja rejtinga zemljama evrozone poput Grčke, Italije i Španije, nije uticala visoka zaduženost, već političke turbulencije i privredna zaostalost.
Igor Gavran, ekonomista u Spoljnotrgovinskoj komori BiH, kaže da BiH i Bjelorusija nisko kotiraju, prije svega, zbog političke nestabilnosti i kaskanja sa sprovođenjem reformi.
“BiH ni godinu dana od provedenih izbora nema vlast na državnom nivou, što znači da nema kretanja naprijed”, naglašava Gavran.
Kao suprotan primjer navodi Japan, koji uprkos visokom nivou duga zemlje od 250 odsto bruto domaćeg proizvoda (BDP), ima izuzetno visok kreditni rejting, jer je prepoznat kao jaka država sa stabilnim sistemom i razvijenom industrijom.
Gavran kao ključnu posljedicu niskog rejtinga BiH vidi hroničan nedostatak stranih ulaganja, bez kojih ostajemo bez novih tehnologija, novih znanja i radnih mjesta.
U Evropi lošiju kreditnu ocjenu od naše zemlje imaju Grčka (CC i Ca), koja se grčevito bori da održi budžetsku likvidnost pritisnutu ogromnim deficitom, zbog čega su joj u pomoć morale priskočiti zemlje evrozone i Međunarodni monetarni fond, ubrizgavajući stotine milijardi evra, te Bjelorusija (B i B3), kojom vlada autokratski režim Aleksandra Lukašenka, Jednu stepenicu iznad nas je Albanija, koja po mišljenju agencije “Moody's” ima rejting B1, odnosno B+ po S&P-u, ali s pozitivnim izgledima.
Kreditni rejting Srbije, Makedonije i Crne Gore, po ocjeni S&P-a, je dvije ljestvice iznad BiH, iako se i on svrstava u “smeće”. Pozajmljivanje novca tim državama ocjenjuje se kao “nesigurno ulaganje”, što znači da je rizik ipak manji nego kod eventualnog pozajmljivanja novca BiH.
Hrvatska je u drugoj kategoriji, iznad magične crte koja odvaja “smeće” od država kojima pozajmljivanje novca nosi prihvatljiv rizik, s ocjenom rejtinga BBB kod agencije S&P, čime se naš zapadni susjed svrstava u kategoriju zemalja s “niskim kreditnim rejtingom”. U odnosu na BiH Hrvatska je po rejtingu četiri stepenice iznad.
Najbolji kreditni rejting u regiji ima Slovenija, koju su analitičari S&P-a i “Moody'sa” svrstali u zemlje s “visokim rejtingom” uz ocjenu AA, odnosno Aa2. Sloveniju od prvoklasnog rejtinga i ocjene AAA dijele samo dvije stepenice, dok je između Slovenije i BiH razlika čak 11 stepenica. Nezavisne novine
Preuzimanje dijelova teksta ili teksta u cjelini je dozvoljeno, ali uz obavezno navođenje izvora i uz postavljanje linka ka izvornom tekstu na www.capital.ba