PODGORICA – Vlada Crne Gore kroz dokument „Mapa puta za transpoziciju direktiva o energetskim svojstvima zgrada i energetskoj efikasnosti“ postavlja okvir za značajne promjene u sektoru građevine – od načina gradnje do sistema grijanja, ali i obaveza javnog sektora.
Dokument, objavljen nakon posljednje sjednice Vlade, predviđa izmjene zakonodavstva, donošenje podzakonskih akata i usvajanje Nacionalnog plana rekonstrukcije zgrada do kraja 2027. godine, kao dio procesa usklađivanja sa pravnom tekovinom Evropske unije.
Sve nove zgrade u vlasništvu države, opština, državnih i opštinskih organa, kao i javnih preduzeća, moraju biti projektovane i izgrađene kao zgrade sa nultom emisijom od 1. januara 2028. godine.
„Sve ostale nove zgrade moraju biti zgrade sa nultom emisijom od 1. januara 2030. godine“, navedeno je u „Mapi puta za transpoziciju direktiva o energetskim svojstvima zgrada i energetskoj efikasnosti“.
Solarni paneli postaju obavezni
Mapa puta uvodi i obavezu instalacije solarnih sistema na velikom broju objekata, kada je to tehnički, funkcionalno i ekonomski izvodljivo.
„Od 1. jula 2028. godine na svim novim javnim zgradama i novim nestambenim zgradama… od 31. decembra 2029. godine na svim novim stambenim zgradama.“Država mora svake godine obnoviti tri odsto javnih zgrada
Dokument predviđa da država obezbijedi obnovu najmanje tri odsto javnih zgrada godišnje, ali ova obaveza će važiti tek nakon usvajanja izmjena Zakona o efikasnom korišćenju energije, koje su planirane do 2027. godine.
„Država obezbjeđuje da se svake godine obnovi najmanje 3% ukupne korisne površine grijanih i/ili hlađenih zgrada u vlasništvu subjekata javnog sektora“, navodi se u dokumentu.
Takođe, organi državne uprave, javne institucije, jedinice lokalne samouprave i druga javna tijela koja se finansiraju pretežno iz javnih sredstava dužni su da svake godine smanjuju ukupnu finalnu potrošnju energije za najmanje 1,9% u odnosu na potrošnju iz referentne godine.
Ugradnja sistema grijanja na fosilna goriva u novim zgradama zabranjena je od 1. januara 2030. godine.
„Nacionalni plan rekonstrukcije zgrada treba da predvidi potpunu dekarbonizaciju sistema grijanja i hlađenja u postojećim zgradama do 2040. godine“, navedeno je u dokumentu objavljenom na sajtu Vlade.
Od 2025. godine u Evropskoj uniji zabranjeno je svako subvencionisanje kotlova na fosilna goriva. Iako Crna Gora ne nudi direktne subvencije za ugradnju novih sistema na fosilna goriva (ugalj, nafta), Evropska komisija u svojim zahtjevima traži da se takva zabrana i zakonski definiše.
„Evropska komisija je u okviru završnih mjerila (Closing Benchmarks) zahtijevala od Crne Gore da zakonom uvede ovu zabranu do juna 2026. godine“, navedeno je u dokumentu.
Dugoročna transformacija sektora
Mapa puta predstavlja okvir za dugoročnu transformaciju sektora izgradnje zgrada, uz postepeno uvođenje novih standarda, investicija i regulatornih obaveza.
Dokument jasno definiše pravac razvoja politike energetske efikasnosti i prelazak ka zgradama sa nultom emisijom u narednim decenijama.
Crna Gora, kao ugovorna strana Energetske zajednice i država kandidat za članstvo u Evropskoj uniji, ima obavezu usklađivanja nacionalnog zakonodavstva sa pravnom tekovinom Evropske unije u oblasti energetske efikasnosti i dekarbonizacije sektora zgrada.
Ova mapa puta izrađena je na pretpostavci da će Zakon o izmjenama i dopunama Zakona o efikasnom korišćenju energije biti usvojen najkasnije do 31. marta 2027. godine, dok će podzakonski akti i Nacionalni plan rekonstrukcije zgrada biti usvojeni do kraja 2027. godine.