BERLIN – Velike njemačke korporacije i globalni industrijski brendovi masovno sele proizvodnju u Srbiju i Mađarsku, od auto-dijelova do ljepila, privučeni povoljnom političkom i ekonomskom klimom za investitore, piše njemački list “Berliner cajtung”.
Njemačke kompanije sve češće sele pogone tamo gdje politika ima više sluha za njihove potrebe. Proizvodna postrojenja se zatvaraju u više njemačkih regiona – u Cvikauu, Saksoniji i Švebiš Gmindu u Baden-Virtembergu – dok se najsavremenije fabrike grade u Debrecinu, Kečkemetu, Novom Sadu, Pančevu, Subotici i Kaću.
Prema ocjeni stručnjaka, kvalifikovana radna snaga sa konkurentnim platama, dobri univerziteti, niski porezi i ekonomska politika usmjerena na privlačenje investicija čine Srbiju i Mađarsku izuzetno privlačnim destinacijama za industriju.
Srbija kao dio evropskih lanaca snabdijevanja
“Berliner cajtung” ističe da je Srbija, iako nije članica Evropske unije, postala interesantna njemačkim industrijskim šampionima jer se posljednjih godina transformisala iz pretežno poljoprivredne zemlje u sastavni dio evropskih lanaca snabdijevanja.
Nakon što su se u Mađarsku preselile fabrike poput “GKN Drivelinea”, Henkela, BMW-a, Mercedesa i Boša, Srbija takođe značajno profitira od odlaska kompanija iz Njemačke.
Ogromne investicije i hiljade novih radnih mjesta
Kompanija Kontinental otvorila je u februaru 2023. godine najsavremeniju fabriku elektronike u Kaću kod Novog Sada. Pogon na 30.000 kvadratnih metara proizvodi displeje i info-zabavne sisteme, a investicija od oko 150 miliona evra donijela je približno 1.500 novih radnih mjesta.
ZF od 2019. godine ima fabriku u Pančevu, gdje proizvodi elektromotore i komponente za mjenjače, a četiri godine kasnije proizvodnja je proširena i na elektroniku za hibridna vozila.
Specijalista za izduvne sisteme Bojsen otvorio je 2021. godine svoju najveću fabriku u inostranstvu u Subotici. U pogon je uloženo 65 miliona evra, otvoreno je 500 radnih mjesta, a proizvode se kompletni izduvni sistemi za Mercedes i Audi.
Slobodna trgovina i poreske olakšice kao ključna prednost
List navodi da Srbija nudi jedinstvenu prednost – sporazume o slobodnoj trgovini sa EU, Evroazijskom unijom, Turskom, Velikom Britanijom i, od oktobra 2023. godine, sa Kinom.
Roba proizvedena u Srbiji može se bez carina izvoziti na tržišta sa ukupno oko 2,7 milijardi potrošača. Uz to, u 15 posebnih bescarinskih zona kompanije imaju mogućnost bescarinskog uvoza materijala i opreme, kao i poreske olakšice.
Njemačka gubi industrijsku konkurentnost
Razlozi za preseljenje proizvodnje su višestruki, ali najizraženiji su visoki troškovi rada i energije. Za mnoge kompanije proizvodnja u Njemačkoj više nije isplativa.
Barbara Kolman iz Njemačko-mađarske industrijske i trgovinske komore govori o investicionom bumu zahvaljujući politici “ekonomija na prvom mjestu”, dok izvršni direktor Industrijske i trgovinske komore Osnabrika Marko Graf oštro kritikuje situaciju u Njemačkoj.
“Investitori se u Njemačkoj prerijetko dočekuju crvenim tepihom. Birokratija ih ometa već u fazi realizacije, dok se u Mađarskoj i Srbiji procedure ubrzavaju, a problemi rješavaju pragmatično”, ističe Graf.
Istočna Evropa preuzima primat u industriji
Pad industrijskog prisustva u Njemačkoj mogao bi dovesti do odlaska mladih kvalifikovanih radnika i smanjenja investicija, uz podsjećanja na devedesete godine i nestanak industrije u istočnoj Njemačkoj nakon ujedinjenja.
Region između Budimpešte i Beograda postaje novi industrijski centar. Kineski proizvođač električnih automobila BYD gradi svoju prvu evropsku fabriku u Segedinu, dok željeznička pruga Beograd–Budimpešta, finansirana kineskim kapitalom, treba dodatno da unaprijedi logistiku.
Već 2022. godine petina ukupnog izvoza Srbije dolazila je iz automobilske industrije. Njemačke kompanije sve češće hvale produktivnost, znanje i posvećenost lokalne radne snage.
ZF je 2023. godine otvorio i razvojni centar u Novom Sadu sa 150 inženjera koji rade na električnim pogonima nove generacije, čime se istraživanje i razvoj sve više premještaju iz Njemačke u Srbiju.
Kompromis između uštede troškova, finansijskih podsticaja i dugoročnog planiranja trenutno navodi njemačke poslovne lidere da daju prednost istočnoj Evropi u odnosu na Njemačku, zaključuje “Berliner cajtung”. Nezavisne