SARAJEVO, BANJALUKA – Mjesecima najavljivano poskupljenje hrane prouzrokovano sušom, ali i pojedinim tržišnim kretanjima na evropskom i svjetskom tržištu sa kojeg Bosna i Hercegovina uvozi ogromne količine hrane, polako se zahuktava.
Jasne naznake stižu iz Agencije za statistiku BiH, prema čijim je podacima hrana u septembru poskupjela za 0,7 odsto u odnosu na avgust, dok u odnosu na decembar 2016. godine poskupljenje iznosi dva odsto.
Najveći rast cijena među prehrambenim proizvodima bilježe puter, 21,8 odsto, junetina bez kosti, 12,6 odsto, svinjetina sa kostima, 8,4 odsto, tvrdi sir, 12,3 odsto, i svježa pastrmka, 9,4 odsto.
Grahu je cijena porasla za 4,9 odsto, a hljebu od pšeničnog brašna za 2,1 odsto uprkos tome što je pšenično bijelo brašno poskupjelo samo jedan odsto. Prema statistici, ulje je skuplje za 2,1 odsto, banane i jabuke za 1,7 odsto, crni luk za 1,1 odsto, a krompir za 0,8 odsto.
Pored hrane, zvanična statistika na mjesečnom nivou bilježi i poskupljenje u oblasti odjeće i obuće, stanovanja i režijskih troškova, namještaja i kućanskih aparata, zdravstva, prevoza i ostalih usluga.
I cijene proizvoda i usluga koje se koriste za ličnu potrošnju u BiH u septembru 2017. godine bilježe rast, i to za 0,5 odsto u odnosu na prethodni mjesec, dok su u odnosu na septembar 2016. godine porasle za 1,5 odsto.
Jedini pad zabilježen je kod alkohola i duvana, ali tek za 0,2 odsto u odnosu na prošli mjesec. Međutim, gledajući na godišnji nivo, i tu su cijene porasle za 6,2 odsto.
U Udruženju “Don” iz Prijedora, koje se bavi pitanjima zaštite potrošača, kažu kako se u BiH moraju tražiti druga rješenja, a ne da se prelamaju preko krajnjeg korisnika, odnosno da potrošači, kao što je do sada bio slučaj, snose posljedice mraza, suše ili bilo koje druge elementarne nepogode.
Smatraju da se to mora spriječiti kroz subvencije u poljoprivredi, jer paralelno s cijenama hrane poskupljuju voda, komunalne usluge i drugo, a što samo dodatno opterećuje skromne budžete građana.
“Svako, i malo, poskupljenje je udar na budžet potrošača, naročito ako pričamo o velikoj populaciji penzionera, koji unaprijed imaju raspoređenu penziju za lijekove i režije, tako da minimalno poskupljenje zahvata njihov budžet koji su planirali za ishranu, što bukvalno znači da odvajaju od usta”, kaže Zoran Petoš iz ovog udruženja.
Prema njegovim riječima, poseban problem su i tiha poskupljenja, koja su postojala i prije suše, a gdje se odjednom pojave proizvodi sa drugom skupljom cijenom ili im se smanje pakovanja, dok cijena ostane ista.
Puter obara rekorde
Cijene putera širom Evrope obaraju rekorde, što je mahom posljedica povećane potražnje s jedne i njegove smanjene proizvodnje u EU sa druge strane.
Zbog svega toga, Evropa strahuje da će doći do nestašice putera.
U međuvremenu, jedva da neko pamti slučaj da je neki proizvod u njemačkim trgovinama zabilježio skok cijene kao sada puter – za samo godinu dana poskupio je oko 70 odsto. Neyavisne novine, Indikator.ba