BANJALUKA, Stanje korporativnog upravljanja u najvećim akcionarskim društvima u RS, uprkos manjim pomacima, i dalje je na nezadovoljavajuće niskom nivou, pokazalo je novo istraživanje Banjalučke berze.
Anketa 15 akcionarskih društava sa službenog tržišta Banjalučke berze pokazala je da je prosječna ocjena sedam analiziranih oblasti korporativnog upravljanja povećana sa lanjskih 53,5 na ovogodišnjih 65,7 odsto.
Međutim, to je i dalje niže od granice od 70 odsto, čiji se prelazak smatra dobrim stanjem.
Nebojša Vuković, vođa istraživačkog tima Banjalučke berze, napominje da su to rezultati istraživanja među društvima sa prestižnog berzanskog tržišta, što znači da bi rezultati na nivou RS, koji bi uključivali i više stotina preduzeća sa slobodnog tržišta, bili daleko lošiji.
On kaže da su utvrđeni pomaci prije svega rezultat primjene novih zakonskih propisa u 2011, ali i porasta razumijevanja samog korporativnog upravljanja. Međutim, kako naglašava, uprave akcionarskih društava i dalje gledaju samo da ispoštuju zakonsku formu, umjesto suštinske realizacije i dobrovoljnosti poštivanja standarda korporativnog upravljanja.
“Nažalost, mali broj kompanija radi na tome da svojim akcionarima i ostalim zainteresovanim stranama, poput radnika, dobavljača i kupaca, ponudi nešto više od onoga što je zakon propisao”, ukazuje Vuković.
Anketirane kompanije su najveću pojedinačnu ocjenu zaradile u segmentu koji se bavi ulogom zainteresovanih strana, odnosno nosilaca interesa u upravljanju akcionarskim društvima, i to 89,3 odsto. Ovako visok rezultat obrazlaže se i postavljenim pitanjima u toj oblasti koja su više bila deklarativnog karaktera.
Najlošiju ocjenu od 54,6 odsto kompanije su dobile u segmentu uloge i odgovornosti odbora, važne za efikasno upravljanje.
“Naknade članova odbora najčešće nisu vezane za ostvarene rezultate, odbori nemaju dovoljan broj nezavisnih i kompetentnih članova, niti postoje jasne procedure prilikom postojanja sukoba interesa”, navodi Vuković.
U Savezu udruženja malih akcionara RS kažu da se rezultati nivoa korporativnog upravljanja svakodnevno mogu sagledati kroz sudbinu mnogih ugašenih akcionarskih društava.
“Naša akcionarska društva nestaju kroz stečajeve za koje su ‘zaslužni’ većinski vlasnici, koji su prije toga preko svojih povezanih privatnih firmi iscijedili sav njihov kapital i sakrčmili imovinu, dok su na gubitku mali akcionari”, ističe Nebojša Jugović, predsjednik Saveza.
On za takvo stanje krivi institucije RS, koje, kaže, nisu podsticale objedinjavanje malih akcionara niti reagovale na upozorenja radnika i sitnih akcionara da direktori po nalogu većinskih vlasnika sklapaju štetne poslovne ugovore po akcionarska društva.
“Akcionarska društva postajala su vlasništvo jednog lica ili grupe njih, a stečajevi predstavljaju samo završni čin legalizacije pljačkaške privatizacije”, smatra Jugović.
Vladan Jović, direktor Društva za upravljanje investicionim fondovima VIB iz Banjaluke, kaže da problem niskog nivoa korporativnog upravljanja ne leži u lošim zakonima, već njihovom suštinskom nesprovođenju u praksi.
“Sve se svodi na namjeru menadžmenta. Ukoliko njihove namjere nisu dobre, mali akcionari nemaju adekvatnih mehanizama da spriječe osipanje imovine preduzeća. Na kraju se sve svede na tužbe sudovima koje se dugo procesuiraju i obesmišljavaju predmet tužbe. Dok mali akcionar dočeka da sud poništi neki štetan ugovor menadžmenta, dotična firma je već uništena”, kaže Jović. Nezavisne novine
Uprave preduzeća najviše zakazale
