Štrajk ŽRS dnevno odnosi 100.000 KM

BANJALUKA, Direktni dnevni gubici “Željeznica RS” (ŽRS) zbog blokade većeg dijela teretnog prevoza usljed štrajka radnika preduzeća, koji je započet u ponedjeljak i nastavljen u utorak, iznose oko 100.000 KM, procjena je Uprave ŽRS.
Kompanijama koje koriste željeznice uglavnom se propušta samo po jedna kompozicija dnevno, zatim teret sa živom stokom i kvarljivom robom, dok se putnički saobraćaj odvija nesmetano.
Zdravko Savić, generalni direktor ŽRS, ukazao je da bi posredne štete mogle biti višestruko veće, jer dobijaju upozorenja komitenata da trpe štete.
“Kompanija ‘Global Ispat koksna industrija’ iz Lukavca pismeno nas je obavijestila da joj, ako se ne omogući željeznički transport, prijeti čak zatvaranje. Do te mjere je opasno nepridržavanje minimalnog procesa rada od strane Štrajkačkog odbora (ŠO) ŽRS”, rekao je Savić.
Ogromne štete bi, kako je ranije potvrđeno, mogli imati i rudnici “ArcelorMittal Prijedor” i zvornička fabrika glinice “Birač”, čiji rad praktično zavisi od pružnog prevoza.
Simo Cvjetković, član ŠO ŽRS, ponovio je da su uslovi Uprave o minimalnom procesu rada za njih neprihvatljivi, jer bi time praktično uposlili 90 odsto kapaciteta. Povodom toga je za danas u Banjaluci zakazan novi sastanak pregovaračkih strana na kojem se, ipak, očekuje postizanje kompromisa o režimu rada u toku štrajka željezničara pokrenutog zbog neizmirenih dugova za primanja koji su premašili 21 milion KM.
Iznesene procjene gubitaka ŽRS zbog štrajka samo produbljuju finansijsku agoniju preduzeća. Kumulativni gubitak ŽRS je, pokazuju zvanični podaci, na kraju septembra 2010. dostigao 160 miliona KM, a ukupni dugovi skoro 132 miliona KM.
Finansijski izvještaji preduzeća od 2000. godine naovamo otkrivaju da je željeznički sistem svaku godinu završavao sa minusom koji se kretao od 3,2 miliona KM u 2005. do rekordnih 26,5 miliona KM u kriznoj 2009. godini.
Promet ŽRS nijedne od proteklih godina nije premašio 80 miliona KM. Najbliža tome bila je 2000. godina kada je preduzeće prihodovalo 78,1 milion KM, što je za čak sedam miliona KM više nego deceniju kasnije.
To, međutim, svim dosadašnjim upravama preduzeća nije predstavljalo prepreku da samo u proteklih pet godina broj zaposlenih, prema zvaničnim podacima, povećaju za skoro 600, na sadašnja 3.662 radnika.
Cvjetković, koji je i predsjednik Samostalnog sindikata mašinovođa ŽRS, kaže da je neupitno da u tom preduzeću ima neuposlene radne snage, kao posljedice prekomjernog zapošljavanja u proteklom periodu.
“Nekontrolisani prijem radnika uzrokovale su političke stranke koje su u tom trenutku bile na vlasti. Najviše neuposlenih sigurno ima u administraciji, ali Sindikat neće nikog ostaviti na cjedilu. Insistiraćemo da se izvrši prekvalifikacija i u krajnjem slučaju da se višak radnika zbrine kroz otpreminine”, naglasio je Cvjetković.
Generalni direktor ŽRS najavljuje višestruke mjere za redukciju troškova počev od novog pravilnika o organizaciji i sistematizaciji radnih mjesta kojom se na godišnjem nivou može uštedjeti oko milion KM.
“Oko 800 radnih mjesta je precijenjeno u kvalifikacionoj strukturi. Tako, primjera radi, postoje radnici sa četvrtim stepenom stručne spreme koji zbog pogrešne sistematizacije primaju platu kao da imaju završen šesti ili čak sedmi stepen. Takve anomalije ćemo ukinuti”, ističe Zdravko Savić.
Kroz analizu obima i kvaliteta rada, koja će, prema njegovim riječima, biti gotova za tri do pet mjeseci definisaće se i višak radnika na osnovu kojeg će se praviti program prekvalifikacije, odnosno njihovog zbrinjavanja. Savić napominje da će se ići i na redukciju broja ugovornih plata, kao i njihovog iznosa, te raditi na maksimalnom upošljavanju vlastitih radionica ŽRS.
Džombić: Neophodan zakon o ŽRS
Premijer RS Aleksandar Džombić izjavio je u Bijeljini da je neophodno sačiniti zakon o finansijskom rekonstruisanju “Željeznica RS” i taj koncept uputiti u Narodnu skupštinu da bi trajno bio riješen problem tog preduzeća.
“Očigledno je da je ovakav koncept poslovanja neodrživ i da je neophodno napraviti određene redukcije”, ocijenio je Džombić, ukazujući da je problem u ŽRS jedan od većih sa kojima se suočila Vlada RS.
“‘Željeznice RS’ su jedno od javnih preduzeća koje ima znatne poteškoće u poslovanju, jer na oko 80 miliona KM prihoda, oni proizvode gubitak od skoro 15 miliona KM. Od toga polovinu dobijaju subvencijama iz budžeta RS”, naveo je Džombić.
On je podsjetio da je Vlada ove godine za ŽRS izdvojila grant od 25 miliona KM, s tim da će morati da plati još 10 miliona KM za kredite koje ovo preduzeće ne plaća skoro godinu i po.

Godina                     Gubitak             Prihod              Radnici

2000.                           17,8                 78,1                 –
2001.                           12,7                 38,6                 3.497
2002.                           8,7                   44,9                 3.544
2003.                           9,8                   45,2                 3.497
2004.                           15,7                 48,7                 3.349
2005.                           3,2                   64,4                 3.077
2006.                           15,7                 65,3                 3.145
2007.                           13,8                 65,7                 3.351
2008.                           14,6                 73,2                 3.456
2009.                           26,5                 66,5                 3.426
2010. (procjena)          15                    71                   3.662

Napomena: Gubici i prihodi izraženi u milionima KM