MOSKVA, Od svih zemalja Zajednice Nezavisnih Država (ZND), koje su u vrijeme globalne ekonomsko-finansijske krize zapale u recesiju, Rusija je jedina koju kriza nije podstakla na strukturne ekonomske reforme, ukazano je u izvještaju Centra za makroekonomska istraživanja najveće ruske banke – Sberbank.
Stručnjaci te banke navode da je zahvaljujući sredstvima Rezervnog fonda Rusija uspjela da se izbori s finansiranjem budžetskog deficita i izbjegne nepopularne mjere. Time je Rusija ostvarila svoj prioritetni zadatak, jer je za Vladu socijalna stabilnost važnija od modernizacije ekonomije.
Azerbejdžan, Turkmenistan i Uzbekistan su zahvaljujući prirodnim bogatstvima i zatvorenim ekonomijama prošle godine uspjeli da održe tempo rasta bruto društvenog proizvoda (BDP) na više od pet odsto, a Tadžikistan i Kirgistan na nivou od četiri procenta. U evropskom dijelu ZND statistika je znatno lošija – rast bjeloruske ekonomije se srozao skoro na nulu, Rusija i Moldavija su preživjele pad BDP-a od 7,9, odnosno devet odsto, a u najdublju recesiju zapale su Jermenija sa padom od 14,4 odsto i Ukrajina sa 15 procenata.
“Kriza je ove zemlje prinudila ili će u najskorije vrijeme primorati na sturkutrne ekonomske reforme. Kao prvo bezmalo sve zemlje su se za pomoć obratile Međunarodnom monetarnom fondu (MMF) koji obavezno postavlja oštre uslove za odobravanje pomoći. Kao drugo, čak i u slučaju alternativnih načina da se popuni budžet, nemoguće je izbjeći strukturne promjene”, ističu autori izvještaja.
Dobijanje kredita od Evropske unije i Svjetske banke obično je direktno povezano sa stabilizacionim programom MMF-a, a plasman evroobveznica zahtijeva povećanje transparentnosti državnih finansija. U tom pravcu najaktivnije se kreće Ukrajina, koja je početkom jula sa MMF-om dogovorila kreditnu liniju od 14,9 milijardi dolara na dvije i po godine.
“Prioritetni zahtjevi MMF-a su smanjenje budžetskog deficita na 6,5 odsto BDP-a, uključujući i deficit gasne kompanije ‘Nafotgaz'”, ukazuje vodeći ekonomista kijevske investicione kompanije “Dragon Capital” Elena Belan.
U idućoj godini Kijev je u obavezi da smanji budžetski deficit na 3,5 odsto uz nulti deficit “Naftogaza”. Ostali uslovi predviđaju sprovođenje reforme poreskog sistema i socijalne zaštite, energetskog kompleksa, kao i povećanje kapitalizacije banaka i veću nezavisnost centralne banke.
Program MMF-a za Bjelorusiju vrijedan 3,4 milijarde dolara je završen u martu, pri čemu je Fond ostao nezadovoljan time kako je zemlja ispunila svoje obaveze.
“Sljedeća misija MMF-a, međutim, dolazi u Minsk već u oktobru, a potrebe za finansijskim sredstvima mogle bi da prinude bjeloruskog lidera Aleksandra Lukašenka na niz promjena, među kojima je i privatizacija preduzeća”, smatraju analitičari Sberbank.
Kao izuzetak u grupi kakvih-takvih reformatora, dodaju eksperti Sberbank, ostaje Rusija.
“Zahvaljujući ‘sigurnosnom jastuku’ problem sa finansiranjem budžeta nije kritičan. Odluka ruskog Ministarstva finansija da pribjegne domaćim pozajmicama i smanji administrativne barijere u poslovanju ne donosi kardinalne promjene poslovne klime”, zaključuju autori izvještaja.
Socijalni mir ispred ekonomije
