BEOGRAD, U toku je izmjena zakona o Narodnoj banci Srbije po kome će biti izabran novi guverner.
Profesor Dejan Šoškić, jedan od najozbiljnijih kandidata za naslednika Radovana Jelašića, pošto je trenutno na funkciji predsednika Saveta NBS, ovih dana razmatra i nacrt izmjena Zakona o Narodnoj banci Srbije, po kome će najverovatnije biti izabran novi guverner.
Kao predsjedniku Savjeta centralne banke Šoškiću je NBS proslijedila nacrt izmena, koje bi on trebalo da prosledi Vladi Srbije na usvajanje. Po ovlašćenjima, koje kao predsjednik Saveta NBS ima, Šoškić ne može sebi da „naštima” uslove koji će mu omogućiti da što prije sedne u guvernersku fotelju. Ono što može je da eventualno da mišljenje predloženih izmena zakona.
Formalni predlagač zakona je Ministarstvo finansija, izmjene usvaja Vlada Republike Srbije, i potom prosleđuje parlamentu na usvajanje.
U Narodnoj banci Srbije, takođe, ističu da Savet NBS ne može da kroji izmjene zakona i da nikakvog sukoba interesa nema, a Vladimir Gligorov, saradnik bečkog Instituta za međunarodne ekonomske studije, ne vidi ništa sporno u toj činjenici.
“Kada je reč o mogućem sukobu interesa, njega u načelu nema. Prirodno je da neko ko može da utiče na sadržaj zakona, a ima ambiciju da bude guverner, gleda da rešenja u zakonu budu takva kakva bi voleo da su ako bi on bio guverner. To nije sukob interesa, ali može da komplikuje motivaciju i da utiče na kvalitet doprinosa onoga ko se nađe u takvom položaju. No, to je teško izbeći. Računam da će se težiti zakonu koji je u velikoj meri usklađen sa evropskom i svetskom praksom”, smatra Gligorov.
Guvernera će predlagati Predsjednik Srbije
Novi zakon će biti usklađen sa svjetskom praksom i Ustavom Srbije. Naime, po Ustavu guvernera predlaže predsjednik Republike.
Stručnjaci za oblast monetarne politike kažu da nije trenutno naročito važno da li će guvernera predložiti Tadić ili skupštinski Odbor, jer svakako odluku o kandidaturi donosi vladajuća koalicija.
“Razlika će se osetiti kada predsednik ne bude iz partije koja je na vlasti. Jasno je da se tada značajno povećava uticaj predsednika, jer se mora dobiti njegova saglasnost da bi neko bio kandidat za guvernera. Tako da je potrebno da se partije na vlasti i predsednik saglase o ličnosti koja bi mogla da bude guverner, što bi trebalo, u načelu, da obezbedi nezavisniji položaj guverneru. To je, generalno, prednost sistema sa podelom vlasti, koja naravno važi ako jedna partija ili koalicija nema kontrolu nad svim granama vlasti, što trenutno nije slučaj u Srbiji. Da li će i po tom sistemu najbolji kandidat doći na to mesto, to je već drugo pitanje”, smatra Gligorov.
Premijer Srbije Mirko Cvetković je nagovestio mogućnost da će umjesto skupštinskog Odbora za finansije ime novog guvernera predložiti predsjednik Boris Tadić, nagovestio je juče i premijer Mirko Cvetković. Iako tekst predloženih izmjena još nije stigao u Nemanjinu 11, u izjavi za „Ekonomist magazin”, premijer je najavio da će uskoro biti usvojen novi zakon o Narodnoj banci Srbije, po kom će, u roku od mjesec do dva, biti izabran novi guverner.
Paralelno sa izborom kandidata za novog guvernera razmatra se i opcija da se usvoji novi zakon o NBS-u. Jedno od mogućih rješenja u novom zakonu je da umesto parlamentarnog Odbora za finansije prvog čoveka NBS-a predlaže predsjednik države, potvrdio je Cvetković.
“Ako bismo sad izabrali guvernera, po kratkom postupku, a onda za mesec ili dva usvojili novi zakon o NBS-u, morao bi iznova da se bira guverner”, precizirao je Cvetković.
Zato se, prema njegovim riečima, sad paralelno radi na izboru novog guvernera i usvajanju novog zakona. Plan je, kako je objasnio Cvetković, da se najprije usvoje novi propisi, a poslije dan, dva imenuje novi guverner, čiji će mandat potom biti narednih pet godina.
Ovaj zakon djelimično smanjuje autonomiju guvernera, a “težište odgovornosti” se prebacuje na Savjet Narodne banke Srbije. Tako, ubuduće, bar prema važećem prijedlogu novog Zakona o NBS, o svemu će odlučivati Savet NBS, a koga će činiti šest članova. Ukoliko u okviru ovog tijela nema saglasnosti po određenom pitanju, “posljednju riječ” davaće guverner.
Inače, novi guverner trebao bi da bude imenovan u utorak 6.aprila, kada će zvanično biti usvojena ostavka dosadašnjeg guverenera Radovana Jelašića, piše Blic.