BUDIMPEŠTA/BRISEL – Mađarska će trajno izgubiti pristup novcu u iznosu oko milijardu evra iz fondova EU 1. januara, jer sporovi između Budimpešte i Brisela otežavaju izlazak zemlje iz recesije. Zamrzavanje fondova EU dolazi u trenutku kada mađarska vlada ima ograničen fiskalni prostor. Budžetski deficit ove godine iznosi više od 4,5 odsto BDP-a, što povećava političke tenzije.
Mađarska ekonomija pala je za 0,7 odsto u trećem kvartalu, što je drugi uzastopni pad, a to znači da je zemlja ušla u tehničku recesiju usljed slabe potražnje u sektorima automobilske industrije, elektronike i farmacije, koji dominiraju njenom proizvodnjom. To podriva šanse premijera Viktora Orbana za reizbor 2026. godine.
Od ukupno 6,3 milijarde evra zamrznutih evropskih sredstava zbog zabrinutosti Brisela u vezi sa vladavinom prava, Budimpešta će trajno izgubiti 1,04 milijarde evra, jer ta sredstva moraju biti dodijeljena do kraja 2024. ili nepovratno ističu. Takođe, Mađarska gubi milion evra dnevno zbog nezakonitog tretmana tražilaca azila, što će do kraja godine iznositi ukupno 200 miliona evra.
Ove kazne dolaze uz jednokratnu kaznu od 200 miliona evra koju je Evropski sud pravde (ECJ) izrekao u junu zbog kršenja pravila o azilu i nepoštovanja prethodne presude. Sveukupno, 19 milijardi evra iz fondova namijenjenih za oporavak nakon pandemije i drugih resursa EU ostaje blokirano.
Janoš Boka, ministar za EU poslove Mađarske, izjavio je sredinom decembra da je „veoma teško“ ne tumačiti povlačenje sredstava kao „politički pritisak“, dodajući da će Budimpešta preduzeti korake da „otkloni ovu diskriminatornu situaciju“.
Opozicija u Mađarskoj iskoristila je priliku da optuži Orbanovu vladu za ekonomske probleme. Sredstva EU vjerovatno će ostati blokirana sve do izbora, jer nijedna strana nije spremna da popusti po pitanjima koja smatra fundamentalnim, uključujući mjere protiv korupcije, nezavisnost pravosuđa i tretman manjina i tražilaca azila u Mađarskoj.