PRAG, Češka vlada je priznala da je ekonomska kriza pogodila zemlju znatno više nego što se očekivalo i umjesto najavljenog pada bruto društvenog proizvoda (BDP) od oko dva odsto najnovija procjena Ministarstva finansija predviđa minus od 4,3 odsto za 2009. godinu.
Takođe, deficit državnog budžeta bi ove godine umjesto očekivanih šest milijardi po ocjenama analitičara mogao da dostigne čak osam milijardi evra u predračunu. Nezaposlenost bi prema pesimističkim prognozama Ministarstva do kraja godine mogla da se zaustavi na stopi od 6,5 umjesto ranije očekivanih 6,1 odsto, a naredne godine da dostigne čak 8,5 odsto.
“Gladna godina” u Češkoj odražava se negativno i na Slovačku, s obzirom na veliku povezanost dvije privrede koje su 75 godina funkcionisale u zajedničkoj državi kao jedna, a privredni kontakti i poslovne veze nisu prekinuti ni poslije raspada Čehoslovačke 1993. godine.
“Pad BDP-a u Češkoj nije dobra vijest ni za Slovačku. Naše privrede su povezane, a ta istorijska povezanost se još produbila investicijama u automobilsku industriju”, kazao je analitičar Marek Gabriš.
Češka je drugi po značaju privredni partner Slovačke kojem Slovaci prodaju 12 odsto svog izvoza, dok je prvi Njemačka u koju odlazi 20 odsto slovačkog izvoza. Već u prvom kvartalu ove godine slovačka preduzeća osjetila su da i češkim i njemačkim susjedima ide loše, a u Češku su izvezli u tom periodu robe za 1,5 milijardi evra, što je za trećinu manje nego u prvom kvartalu prošle godine.
Analitičari ocjenjuju da je glavni krivac za produbljivanje ekonomske krize i u Češkoj i u Slovačkoj izuzetno visoka izvozna orijentacija i to prevashodno na njemačko tržište, te pretjerana orijentacija na samo jednu granu – automobilsku industriju. Znatno bolje od Češke i Slovačke prolazi Poljska, a prema ocjenama analitičara Međunarodnog monetarnog fonda na tome treba da zahvali većem domaćem tržištu sa stabilnom potražnjom, manjoj izvoznoj orijentaciji sa većom diversifikacijom izvoznih tržišta, a ne gotovo isključivo na Evropsku uniju i manjem oslanjanju na samo jednu industrijsku granu.
Poljska i Kipar su prema statistikama agencije za statistiku EU – Eurostat – bile jedine članice EU koje nisu zagazile u recesiju već u prvom kvartalu ove godine, kada je Poljska zabilježila privredni rast u odnosu na isti kvartal prethodne godine od 1,9 odsto, a Kipar od 1,6 odsto. Poljska je u najnovijem izvještaju UN označena kao 13. najatraktivnije mjesto za strana ulaganja u svijetu i prednjači u cijelom regionu srednje i istočne Evrope.
Krah privrede zbog izvozne zavisnosti
