I dužnik se pita za kamatu

BEOGRAD, Kraj samovolje banaka usljediće za oko mjesec dana, kada se očekuje donošenje novog zakona o zaštiti korisnika finansijskih usluga. Nakon toga, banke više neće moći da mijenjaju ugovore, a prije svega kamate po sopstvenoj želji, a što su mnoge do sada redovno činile. Glavni izgovor za povećanje cijene bilo kog kredita bila je “čuvena” klauzula “u skladu sa opštim uslovima poslovanja”, zbog koje su mnogi građani bili dovedeni u situaciju da plaćaju i duplo veću kamatu na zajmove koje su uzeli.
Prema riječima Mire Erić-Jović, viceguvernera Narodne banke Srbije, banke će ubuduće morati da jasno iskazuju ukupnu cijenu kredita, odnosno efektivnu kamatnu stopu. Banke su do sada, uglavnom, ugovorima navodile nominalnu kamatnu stopu, a da se jasno vidi koliko iznose njihove naknade i ostali troškovi. Takođe, u ugovoru mora da bude naznačeno da li je kamatna stopa fiksna ili varijabilna i pod kojim uslovima može da se mijenja.
.
– Naime, kod ugovora sa fiksnom kamatom banka može da zaračuna naknadu, pod uslovom da je iznos djelimične prevremene otplate u periodu od 12 mjeseci veći od 600.000 dinara i u tom slučaju ne može biti veća od jedan odsto iznosa prevremeno vraćenog zajma, ako do ugovorenog roka otplate ima više od jedne godine, odnosno od 0,5 odsto ako je ovaj period kraći.
– Prilikom izrade Nacrta zakona o zaštiti korisnika finansijskih usluga, gotovo u cjelini je prenesena direktiva o kreditiranju potrošača Evropske unije, ali zbog specifičnosti domaćeg tržišta dodali smo i neke novine kao što su, na primjer, primjena istog tipa kursa pri odobravanju i otplati kredita, kao i jasno definisano koje se odredbe ugovora mijenjaju i pod kojim uslovima – kažu u NBS.
Korisnik ima pravo na isti metod obračuna kamate na depozit i kredit, koji je uslov za dobijanje zajma. Kada banka želi da poveća naknade i druge troškove, dužna je da o tome obavjesti građanina najkasnije 15 dana od početka primjene promijenjenih troškova i da korisniku koji to želi omogući da u roku od narednih 15 dana prenese sredstva u drugu banku o njenom trošku ili da podigne novac u gotovini bez ikakve naknade. Banka ne može jednostrano da izmjeni bitne elemente ugovora, niti da ga sama raskine, već mora da zatraži i saglasnost korisnika.
Između ostalog, prema budućem zakonu, banke su u obavezi da prvo ponude uslugu u dinarima, a na zahtjev klijenta, u stranoj valuti ili sa valutnom klauzulom, osim stambenih kredita. Zatim, klijent mora da dobije besplatno nacrt ugovora. U slučaju dozvoljenog prekoračenja tekućeg računa, banka je u obavezi da jedanput mjesečno korisniku dostavi, bez ikakve naknade, izvod o svim promjenama na njegovom računu. Takođe, ako u toku otplate kredita, građanin dospije u teško imovinsko stanje, banka može, na njegov zahtjev, da proglasi zastoj, ili grejs period u otplati za određeni rok, u kome se ne obračunava zatezna kamata na dospjele a neizmirene rate.
Kako kažu u NBS, korisnici bankarskih usluga imaće pravo da, bez naknade, podignu u gotovini novac sa svog dinarskog ili deviznog računa kod banke kod koje imaju otvoren račun. Takođe, građani mogu svoja sredstva da uzmu odmah poslije evidentiranja da su legla na bilo koji račun (dinarski ili devizni), osim ako su u pitanju devize čija je protivvrijednost veća od 600.000 dinara. U tom slučaju, banka mu taj novac može isplatiti najkasnije u roku od naredna dva radna dana.

Prevremena otplata
Građani će imati pravo da prevremeno otplate svoje dugove uvijek i pri tome imaju pravo i na umanjenje ukupne cijene kredita za iznos kamate i troškova u preostalom periodu trajanja otplate kredita, s tim što banka nema uvijek pravo na naknadu – ističu u NBS. Novosti